III UK 268/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczona, prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, pobierała zasiłek macierzyński. Po zakończeniu okresu zasiłkowego, w dniu 25 maja 2016 r., udała się do ZUS w celu złożenia zwolnienia lekarskiego i uzyskania informacji o dalszych krokach w celu otrzymania zasiłku chorobowego. Została poinformowana jedynie o konieczności złożenia druku Z3b. Mimo to, ZUS odmówił jej prawa do zasiłku chorobowego, twierdząc, że nie podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 25 maja do 27 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że ubezpieczona nie dopełniła formalności związanych z ponownym zgłoszeniem się do ubezpieczenia. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, podkreślając, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński, kontynuująca działalność, podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu tylko z tytułu zasiłku, a obowiązkowe jest tylko ubezpieczenie zdrowotne. Po zakończeniu zasiłku, powinna ponownie zgłosić się do ubezpieczeń. Sąd Apelacyjny uznał, że w tej konkretnej sprawie nie można działać z rygoryzmem, a błędne informacje udzielane przez pracowników ZUS nie powinny być interpretowane na niekorzyść ubezpieczonej. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę kasacyjną organu rentowego, potwierdził, że dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy prawa w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Jednakże, w świetle specyficznych okoliczności sprawy i błędnych pouczeń udzielonych przez ZUS, uznał, że działania ubezpieczonej powinny być traktowane jako skuteczne złożenie wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek organu rentowego do informowania ubezpieczonych o konsekwencjach prawnych i procedurach w takich sytuacjach, zwłaszcza w obliczu niejasności przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że błędy informacyjne organów rentowych mogą wpływać na ocenę formalnego dopełnienia obowiązków przez ubezpieczonych, a także potwierdzenie zasad dotyczących ustania i ponownego objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z błędnymi pouczeniami ZUS oraz interpretacji przepisów dotyczących zbiegu tytułów do ubezpieczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, która pobiera zasiłek macierzyński, nadal podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy prawa w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Uzasadnienie
Rozbieżności w orzecznictwie zostały rozstrzygnięte uchwałą SN III UZP 2/19, która stwierdziła, że rozpoczęcie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą objętą dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym powoduje ustanie tego ubezpieczenia.
Czy błędy popełnione przez pracowników ZUS w informowaniu ubezpieczonej o procedurach związanych z ponownym zgłoszeniem się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego po okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego mogą wpływać na ocenę formalnego złożenia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnych okolicznościach, gdy błędy te doprowadziły do niedopełnienia formalności z winy organu, działania ubezpieczonej mogą być traktowane jako skuteczne złożenie wniosku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że niedopełnienie przez ZUS obowiązku informacyjnego i udzielenie błędnych pouczeń, które doprowadziły do sytuacji, w której ubezpieczona nie dopełniła formalności, powinno skutkować potraktowaniem jej działań jako faktycznego złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w terminach ustawowych.
Czy samo opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie społeczne, bez złożenia formalnego wniosku, może skutkować objęciem tym ubezpieczeniem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo opłacanie składek nie jest wystarczające do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym; wymagany jest wyraźny wniosek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyraźnie uzależniają podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu od złożenia wniosku, a przepisy Kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli per facta concludentia nie mają zastosowania w prawie ubezpieczeń społecznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (16)
Główne
ustawa systemowa art. 14 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej niż od dnia jego zgłoszenia.
ustawa systemowa art. 14 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wtedy, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostało dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.
ustawa systemowa art. 14 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dobrowolne ubezpieczenie ustaje od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.
ustawa systemowa art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie, na swój wniosek.
ustawa systemowa art. 36 § ust. 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność spoczywa na tych osobach.
ustawa systemowa art. 36 § ust. 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby objęte ubezpieczeniami dobrowolnie zgłaszają wniosek o objęcie ich ubezpieczeniem w terminie przez siebie wybranym, z tym że objęcie następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej niż od dnia jego zgłoszenia.
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 14 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dobrowolne ubezpieczenie ustaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie. W uzasadnionych przypadkach ZUS może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Stan faktyczny ustalony w postępowaniu kasacyjnym jest wiążący.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy oddala skargę kasacyjną, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 w związku z § 9 ust. 2
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny (oświadczenia woli per facta concludentia).
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Do stosunków prawnych powstałych na podstawie stosunku pracy, do których nie mają zastosowania przepisy kodeksu pracy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędy informacyjne popełnione przez pracowników ZUS usprawiedliwiają traktowanie działań ubezpieczonej jako skutecznego złożenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. • Niedopełnienie przez ZUS obowiązku informacyjnego powinno być uwzględnione przy ocenie formalnych kroków ubezpieczonej.
Odrzucone argumenty
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy prawa w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, a ponowne objęcie wymaga złożenia wniosku. • Samo opłacanie składek nie jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym.
Godne uwagi sformułowania
nie można w tej konkretnej sprawie działać ze zbytnim rygoryzmem i błędnych oraz sprzecznych informacji udzielanych ubezpieczonej przez pracowników ZUS-u interpretować na jej niekorzyść • spoczywający na organie rentowym obowiązek szczegółowego pouczenia ubezpieczonych... musi wynikać również z niedoskonałości legislacyjnej przepisów regulujących tę sytuację • działania formalne podjęte przez taką osobę w terminie określonym w art. 14 ust. 1 lub ust. 1a ustawy systemowej, w celu zachowania prawa do świadczeń zasiłkowych z ubezpieczenia chorobowego, powinny być traktowane jako faktyczne (i skuteczne) złożenie wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym dokonane w tych terminach.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że błędy informacyjne organów rentowych mogą wpływać na ocenę formalnego dopełnienia obowiązków przez ubezpieczonych, a także potwierdzenie zasad dotyczących ustania i ponownego objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z błędnymi pouczeniami ZUS oraz interpretacji przepisów dotyczących zbiegu tytułów do ubezpieczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne i informacyjne organów państwowych mogą wpływać na prawa obywateli, a także jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w kontekście ochrony prawnej.
“Błędy ZUS kosztowały ubezpieczoną prawo do zasiłku? Sąd Najwyższy rozstrzyga!”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.