III UK 223/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania w sprawie o wcześniejszą emeryturę, uznając, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów ani istotne zagadnienie prawne.
Sąd Najwyższy rozpatrywał kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o wcześniejszą emeryturę. Wnioskodawczyni kwestionowała możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczenia przez organ rentowy na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Sąd Najwyższy uznał, że organ rentowy miał prawo do ponownego ustalenia świadczenia w sytuacji ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia, a także że zasada ochrony praw nabytych nie obejmuje praw nabytych niesłusznie.
Sąd Najwyższy w składzie sędziego Jerzego Kwaśniewskiego rozpatrywał kasację wnioskodawczyni I.P. od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 16 lipca 2004 r. w sprawie o wcześniejszą emeryturę. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 393 k.p.c., postanowił odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na przesłankach określonych w art. 393 § 1 i § 2 k.p.c. Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania. W szczególności, Sąd uznał, że nie ma potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości ani rozbieżności w orzecznictwie, a sama kasacja jest oczywiście bezzasadna. Sąd odniósł się do zarzutu pełnomocnika wnioskodawczyni dotyczącego konieczności wykładni art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wyjaśniono, że organ rentowy może ponownie ustalić prawo do świadczenia w przypadku ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji lub przedstawienia nowych dowodów. Sąd podkreślił, że decyzja w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego. Odnosząc się do powołanego przez skarżącego wyroku SN z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03, Sąd wskazał, że dotyczył on sytuacji odmiennej oceny tych samych dowodów, a nie przedstawienia nowych dowodów. W niniejszej sprawie chodziło o nowe dowody dotyczące uprawnienia do świadczenia, które zostało przyznane bez należytego wyjaśnienia przesłanek. Sąd uznał również za bezzasadny zarzut naruszenia zasady ochrony praw nabytych z art. 2 Konstytucji, wskazując, że zasada ta nie obejmuje praw nabytych niesłusznie w wyniku błędu organu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy może ponownie ustalić prawo do świadczenia w sytuacji ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji lub przedstawienia nowych dowodów, które mają wpływ na prawo do tego świadczenia, ponieważ decyzja w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pozwala na ponowne ustalenie prawa do świadczenia w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów. Podkreślono, że decyzja o świadczeniach nie jest ostateczna i nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a zasada ochrony praw nabytych nie chroni praw nabytych niesłusznie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia kasacji do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 393
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
u.e.r. FUS art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczenia przez organ rentowy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 393 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki, gdy zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie zachodzi nieważność postępowania.
k.p.c. art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki odmowy przyjęcia kasacji, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto, gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna.
k.p.c. art. 3937 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do postanowienia o odmowie przyjęcia kasacji do rozpoznania.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony praw nabytych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Konieczność wykładni art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Naruszenie zasady ochrony praw nabytych wynikającej z art. 2 Konstytucji.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja bowiem w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego i nie korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Zasada ochrony praw nabytych nie obejmuje bowiem praw nabytych niesłusznie.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 114 ustawy o emeryturach i rentach oraz zasady ochrony praw nabytych w kontekście świadczeń przyznanych niesłusznie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ponownego ustalania prawa do świadczeń przez organ rentowy i nie stanowi przełomowej wykładni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego możliwości ponownego ustalania prawa do świadczeń przez ZUS oraz interpretacji zasady ochrony praw nabytych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych.
“Czy ZUS może odebrać emeryturę? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice ponownego ustalania świadczeń.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III UK 223/04 POSTANOWIENIE Dnia 28 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z wniosku I.P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o wcześniejszą emeryturę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 stycznia 2005 r., na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 16 lipca 2004 r., sygn. akt III AUa …/04, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Zgodnie z art. 393 k.p.c., jeżeli zaskarżone orzeczenie w sposób oczywisty nie narusza prawa ani nie zachodzi nieważność postępowania (§ 2), Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, gdy w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a ponadto, gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna (§ 1). W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 § 2 k.p.c., a rozważenie sprawy pod kątem okoliczności z § 1 tego przepisu uzasadnia odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania. W kasacji pełnomocnik wnioskodawczyni jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do rozpoznania powołuje konieczność wykładni art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący 2 nie ma racji. Zgodnie z art. 114 cytowanej wyżej ustawy organ rentowy może ponownie ustalić prawo do świadczenia w sytuacji ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji lub też w sytuacji, gdy zostaną przedstawione nowe dowody, które mają wpływ na prawo do tego świadczenia. Decyzja bowiem w sprawie świadczeń nie ma charakteru ostatecznego i nie korzysta z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. Pełnomocnik skarżącego powołuje się na wyrok SN z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442), który dotyczy sytuacji, w której organ rentowy dokonał wyłącznie odmiennej oceny tych samych dowodów po uprawomocnieniu się decyzji o przyznaniu świadczenia. W rozpatrywanej sprawie nie chodzi jednakże o problem odmiennej oceny dowodów dokonanej przez organ rentowy, lecz o nowe dowody dotyczące uprawnienia wnioskodawczyni do przyznanego jej wcześniej świadczenia. Dowody przeprowadzone po ustaleniu, że poprzednio organ rentowy orzekał bez wyjaśnienia materialno-prawnych przesłanek prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie zaświadczenia, z którego te przesłanki nie wynikały i bez rozpatrzenia dokumentacji leczenia. W tej sytuacji organ rentowy miał prawo do ponownego ustalenia na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawa wnioskodawczyni do wcześniejszej emerytury. Za bezzasadny uznać należy również zarzut naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony praw nabytych. Zasada ochrony praw nabytych nie obejmuje bowiem praw nabytych niesłusznie. Jeżeli w wyniku błędu organu rentowego okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń nie zostały uwzględnione i w konsekwencji zostało bezpodstawnie przyznane świadczenie, to osoba pobierająca świadczenie nie może powoływać się na zasadę ochrony praw nabytych (zob. uzasadnienie do cytowanego już wyroku SN z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03). Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania (art. 3937 § 1 w związku z art. 393 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI