III UK 169/04

Sygn. akt III UK 169/04 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 28 października 2004 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Hajn 
 
 
w sprawie z wniosku W. M. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w [...] 
o wypłatę renty i zwrot nienależnie pobranego świadczenia, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw 
Publicznych w dniu 28 października 2004 r., 
na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] 
z dnia 13 maja 2004 r.,   
 
odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. 
 
U z a s a d n i e n i e 
Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] w sprawie W. M. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wypłatę renty i zwrot nienależnie 
pobranego świadczenia wyrokiem z 13 maja 2004 r. oddalił apelację 
wnioskodawcy. Sąd drugiej instancji w pełni przychylił się do ustaleń Sądu 
Okręgowego. W świetle art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o 
kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i 
okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienie do 
świadczeń pieniężnych i innych uprawnień przewidzianych w przepisach ustawy z 
29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin 
(Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.) uzależnione jest od zaliczenia do jednej z 
grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w 
miejscach , o których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 ustawy. Sąd Okręgowy ustalił 

 
 
2 
natomiast, że W. M. nie przebywał w obozie przejściowym w Zamościu, co w 1990 
r. było przesłanką przyznania przez organ rentowy prawa do renty obozowej. 
Konsekwencją tego było stwierdzenie braku uprawnień do dalszej wypłaty renty 
oraz uznanie, że dotychczas pobrane świadczenie było świadczeniem nienależnym 
w rozumieniu art. 38 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i 
rentach z FUS (Dz.U. 2004 r., nr 39, poz. 353). 
W kasacji wnioskodawca zaskarżył powyższy wyrok w całości i wniósł o jego 
uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie 
od strony przeciwnej na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania kasacyjnego 
według norm przepisanych. Jako podstawę kasacji wnioskodawca powołał 
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu Apelacyjnego, poprzez przyjęcie, że pobrane 
przez wnioskodawcę świadczenie z tytułu renty w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 
31 grudnia 2001 r. jest świadczeniem nienależnym; jak również naruszenie prawa 
procesowego, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez nie zadośćuczynienie 
obowiązkowi wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a 
także art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu, na jakich 
ustaleniach faktycznych Sąd oparł swa ocenę prawną. 
W opinii wnioskodawcy istnieje potrzeba wykładni art. 11 k.p.c. ze względu na 
poważne wątpliwości prawne i udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy ustalenia 
prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa obejmują 
również motywy wyroku.          
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji skarżący wskazał 
„istnienie potrzeby wykładni przepisu art. 11 kpc ze względu na poważne 
wątpliwości 
prawne 
i 
udzielenie 
odpowiedzi 
na 
pytanie 
czy 
ustalenia 
prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa obejmują 
również motywy (uzasadnienie) wyroku. W uzasadnieniu wnoszący kasację 
wskazał, że budzi wątpliwość, czy ustalenia takiego wyroku wiążą sąd cywilny w 
zakresie szerszym niż wynikający z sentencji takiego wyroku oraz, że skoro 
wnioskodawca został uznany za winnego określonego zachowania w okresie od 1 

 
 
3 
lutego 1990 r. do 30 września 1996 r., to nie można rozszerzyć mocy wiążącej 
takiego wyroku na inny czasokres. 
Przedstawione okoliczności nie wskazują na istnienie w sprawie określonej w 
art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia kasacji do rozpoznania. Zarówno w 
orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie prawa nie budzi wątpliwości to, 
że w postępowaniu cywilnym sąd jest związany jedynie zawartymi w sentencji 
wyroku karnego skazującego ustaleniami okoliczności, dotyczącymi osoby sprawcy 
czynu przypisanego oskarżonemu i przedmiotu przestępstwa (zob. np. T. Ereciński, 
J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego, 
Część pierwsza, tom 1, Warszawa 2001, s. 80 i tam cyt. orzecznictwo). Nie można 
zatem twierdzić, że istnieje w tym zakresie potrzeba wykładni przepisu budzącego 
poważne wątpliwości prawne. Poza tym zaskarżony kasacją wyrok nie daje 
podstawy do wysuwania wątpliwości wskazanych w kasacji. Przyjęcie przez Sąd 
Apelacyjny, że wnioskodawca nie przebywał w czasie okupacji niemieckiej w 
obozie przejściowym w Zamościu, co stanowiło przesłankę stwierdzenia  braku jego 
uprawnień do dalszej wypłaty renty obozowej oraz uznania, że pobrane dotychczas 
świadczenie było nienależne, mieści się w pełni w granicach związania sądu w 
postępowaniu cywilnym ustaleniami co do popełnienia przestępstwa na podstawie 
art. 11 k.p.c. Zgodnie bowiem z sentencją wyroku Sądu Rejonowego w H. z 3 
października 2000 r., sygn. akt II K …/99, wnioskodawca został skazany za to, że w 
okresie od 1 lutego 1990 r. Do 30 września 1996 r. w warunkach przestępstwa 
ciągłego, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przedłożył organom 
statutowym Związku Bojowników o Wolność i Demokrację fałszywe dokumenty 
stwierdzające jego pobyt podczas okupacji niemieckiej w obozie przejściowym w 
Zamościu, przez co nabył uprawnienia kombatanta jako „Dziecko Zamojszczyzny” 
oraz związane z tym świadczenia rentowe, mimo, że w obozie tym nie przebywał w 
ten sposób wyłudził na szkodę Zakładu Ubezpieczeń Oddziału w [...] 24.815,57 zł. 
oraz na szkodę Fundacji „Polsko-Niemieckie pojednanie” kwotę 675 zł.  
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł o odmowie przyjęcia kasacji do 
rozpoznania na podstawie art. 393 k.p.c. i art. 3937 § 1 k.p.c.