Orzeczenie · 2024-10-08

III UK 16/04

Sąd
Sąd Okręgowy
Data
2024-10-08
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturaZUSTrybunał Konstytucyjnyniekonstytucyjnośćwznowienie postępowaniapublikacja orzeczeńterminy procesoweprawo ubezpieczeń społecznych

Ubezpieczony R. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania emerytalnego i ponowne przeliczenie świadczenia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie w jakim pomniejszał podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej świadczeń, dla osób, które złożyły wniosek przed 6 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Ubezpieczony wniósł odwołanie, domagając się zmiany decyzji ZUS i ponownego obliczenia emerytury. Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym i oddalił odwołanie jako bezzasadne. Sąd uznał, że kluczową kwestią jest brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, co zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP oznacza, że wyrok nie wszedł w życie i nie może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a KPA. Sąd podkreślił, że publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw. Ponadto, sąd wskazał na upływ 5-letniego terminu określonego w art. 146 § 1 KPA, który uniemożliwia uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania, nawet jeśli decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Sąd odrzucił również argumentację opartą na art. 114 ustawy emerytalnej, wskazując, że nie zawiera on podstaw do wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, a jedynie możliwość weryfikacji decyzji w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności, albo błędu organu. Sąd stwierdził, że wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów, które później zostały uznane za niekonstytucyjne, nie stanowi błędu organu rentowego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK oraz terminów procesowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i upływu terminu z KPA.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie może być podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Brak publikacji w Dzienniku Ustaw oznacza, że orzeczenie nie obowiązuje formalnie.

Czy upływ 5-letniego terminu od doręczenia decyzji administracyjnej uniemożliwia jej wzruszenie w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145a KPA, nawet jeśli podstawę decyzji stanowił przepis uznany za niekonstytucyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, upływ 5-letniego terminu określonego w art. 146 § 1 KPA stanowi bezwzględną przesłankę negatywną dla uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania.

Uzasadnienie

Art. 146 § 1 KPA ustanawia bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie po upływie pięciu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, co ma na celu ochronę trwałości decyzji administracyjnej.

Czy błąd organu rentowego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji wydanej na podstawie przepisu, który został później uznany za niekonstytucyjny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów, które następnie zostały uznane za niekonstytucyjne, nie stanowi błędu organu rentowego.

Uzasadnienie

Organ rentowy działa na podstawie obowiązującego prawa i nie ma kompetencji do oceny jego konstytucyjności. Dopóki przepis nie został uznany za niekonstytucyjny, jego stosowanie nie jest błędem.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.

Strony

NazwaTypRola
R. P.osoba_fizycznaubezpieczony
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (8)

Główne

KPA art. 145a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do żądania wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją.

KPA art. 145a § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

KPA art. 146 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Bezwzględny zakaz uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 25 § 1b

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.

Konstytucja RP art. 190 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Konstytucja RP art. 190 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

u.o.a.n. art. 9 § 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw RP.

ustawa emerytalna art. 114 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa do uchylenia lub zmiany decyzji w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności, albo błędu organu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. • Upłynął 5-letni termin od doręczenia decyzji, co zgodnie z art. 146 § 1 KPA uniemożliwia jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania. • Wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów, które później uznano za niekonstytucyjne, nie stanowi błędu organu rentowego.

Odrzucone argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien być podstawą do wznowienia postępowania i ponownego przeliczenia emerytury. • Decyzja ZUS była błędna, ponieważ opierała się na przepisie niezgodnym z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

Nieopublikowanie wyroku powoduje, że formalnie nie obowiązuje on w porządku prawnym. • Sporne orzeczenie TK nie weszło w życie, a więc organ rentowy nie mógł go zastosować przy rozstrzyganiu w sprawie ubezpieczonego, zatem decyzja jest prawidłowa. • Błąd organu nie obejmuje takich sytuacji, w których organ rentowy działa na podstawie niebudzących jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które to korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, znaczenie publikacji orzeczeń TK oraz terminów procesowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK i upływu terminu z KPA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego i ich wpływem na prawa obywateli, a także kwestii proceduralnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.

Wyrok TK nie opublikowany? Emerytura przepadnie! Sąd wyjaśnia, kiedy orzeczenie konstytucyjne naprawdę działa.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst