III UK 130/06

Wyrok z dnia 14 marca 2007 r. III UK 130/06 Opinia biegłych dostarcza sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe, w tym rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasilenia związanych z nimi dolegliwości, stanowiących łącznie o zdolności do wykony- wania zatrudnienia lub jej braku. Sąd nie może - wbrew opinii biegłych - oprzeć ustaleń w tym zakresie na własnym przekonaniu. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2007 r. sprawy z odwołania Władysławy L. od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpiecze- nia Społecznego-Oddziału Regionalnego w O. o rentę rolniczą, na skutek skargi ka- sacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 3 sierpnia 2006 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu zmienił decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Spo- łecznego-Oddziału Regionalnego w O. z dnia 24 czerwca 2005 r. w ten sposób, że przyznał Władysławie L. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w okresie od dnia 17 maja 2005 r. do dnia 17 maja 2007 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne. Opiniujący w sprawie biegli sądowi z zakresu neurologii, reumatologii, neuro- chirurgii, chirurgii naczyń i ortopedii rozpoznali u wnioskodawczyni wielopoziomową przepuklinę dysków w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa, przewlekłą rwę kulszową prawostronną, rozpoczynającą się chorobę zwyrodnieniową stawów obwo- 2 dowych, stopy płaskie poprzecznie, koślawość paluchów oraz konieczność obserwa- cji w kierunku choroby Reynauda, które to schorzenia w ocenie biegłych nie powo- dują całkowitej niezdolności do pracy. Co prawda stan zdrowia wnioskodawczyni wymaga odpowiedniej kontroli ambulatoryjnej i farmakoterapii, jednakże nie upośle- dza jej zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Sąd Okręgowy uznał tę opinię za miarodajną w zakresie postawionej diagnozy, jednakże w jego ocenie stan zdrowia wnioskodawczyni zdecydowanie uniemożliwia jej pracę w gospodarstwie rolnym. Świadczy o tym analiza dokumentacji leczenia, przewlekłe bóle kostne powodujące problemy z najprostszymi codziennymi pracami domowymi, ciągłe leczenie, uskarża- nie się wnioskodawczyni na zasłabnięcia, bezsenność oraz to, że kuleje ona na prawą nogę. Praca w gospodarstwie rolnym wiąże się z nieustannym wysiłkiem fi- zycznym i wymaga wykonywania szeregu czynności, których wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia nie może podjąć. Sąd pierwszej instancji powołał się w tym zakresie na wyrażony przez Sąd Najwyższy pogląd odnoszący się do konieczności kontrolowania opinii biegłych w zakresie jej zgodności z zasadami logicznego myśle- nia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej. W konsekwencji Sąd Okrę- gowy uznał końcowe wnioski opinii biegłych za rażąco nierzeczywiste i dokonał zmiany zaskarżonej decyzji, uzasadniając „swoim rozsądnym wnioskiem” okres, na jaki przyznał wnioskodawczyni świadczenie rentowe. Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie zmienił za- skarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawczyni wskazując, że art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nakazuje uznać za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym osobę, u której ze względu na pogorszenie stanu zdrowia istnieją przeciwwskazania do osobistego wy- konywania prac w danym gospodarstwie rolnym. Powoduje to konieczność dokony- wania oceny stanu zdrowia oraz ewentualnej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym w oparciu o opinie biegłych sądowych z zakresu medycyny. Sąd pierwszej instancji, pomimo przeprowadzenia dowodu z takich opinii, całkowicie zanegował zawarte w nich wnioski o braku u wnioskodawczyni całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, opierając się przy tym na własnym doświadczeniu życio- wym i wiedzy powszechnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego taka ocena dowodu naru- sza zasady określone w art. 233 § 1 k.p.c. Opinie w sprawie wydały zespoły biegłych posiadających specjalności zbieżne z wykazywanymi przez wnioskodawczynię scho- rzeniami. Jak wynika z treści opinii - biegli zapoznali się z dostarczoną im dokumen- 3 tacją leczenia oraz przeprowadzili możliwe w danych warunkach badanie przedmio- towe, a następnie sformułowali rozpoznanie i wyciągnęli wniosek końcowy uzasad- niając go w sposób logiczny i czytelny z powołaniem się na konkretne stany choro- bowe i możliwość wykonywania w ich przebiegu dalszej pracy w gospodarstwie rol- nym, biorąc również pod uwagę informacje dotyczące gospodarstwa rolnego wnio- skodawczyni. W rezultacie wszystkie działania typowe dla opiniowania zostały przez biegłych wykonane, ich opinie są całkowicie zbieżne z oceną dokonaną przez inne gremia lekarskie orzekające w przedmiocie niezdolności wnioskodawczyni do pracy we wcześniejszych etapach postępowania przed organem rentowym, a ponadto - wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - opinie te nie wykazują jakichkolwiek nielogiczności, co pogłębia przekonanie o ich trafności. Podważenie dokonanej przez biegłych oceny wymagałoby zatem nie tyle wysnucia własnych wniosków końcowych z powołaniem się na niczym niesprawdzalne doświadczenie życiowe i niewskazaną wiedzę powszechną, lecz uzyskanie równego opiniom dowodu potwierdzającego stanowisko Sądu Okręgowego, a takie czynności nie zostały przeprowadzone. Opi- nie dwóch zespołów biegłych lekarzy sądowych, zważywszy na ich wnioski końcowe, nie są dla wnioskodawczyni korzystne, a brak skutecznego zakwestionowania tych opinii przez wnioskodawczynię musi spowodować uznanie ich za miarodajne w peł- nym zakresie. Osoba starająca się o świadczenie rentowe winna bowiem przedsta- wić wszystkie wyniki badań potwierdzające jej stan zdrowia powodujący niezdolno- ścią do pracy i to na datę wydania decyzji przez organ rentowy. Wszelkie zmiany stanu zdrowia znajdujące potwierdzenie w wynikach badań po tej dacie nie mają wy- pływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia i co najwyżej uzasadniają konieczność dokonywania oceny stanu zdrowia po wystąpieniu do organu rentowego z ponownym wnioskiem o świadczenie rentowe. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał wyrok Sądu pierwszej instancji za naru- szający prawo jako wydany po niedokonaniu trafnych ustaleń faktycznych i niepo- przedzony słuszną oraz uwzględniającą reguły dowodzenia oceną dowodów. Sąd drugiej instancji wskazał, że organy sądowe orzekające o uprawnieniach do świad- czeń z ubezpieczenia społecznego uzależnionych od ocen medycznych muszą ko- rzystać z opinii specjalistów w tym zakresie a nie kierować się własnymi całkowicie niesprawdzalnymi dla stron postępowania poglądami. Samo subiektywne przekona- nie wnioskodawczyni o istnieniu u niej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym nie wystarcza do uwzględnienia roszczenia i przyznania - w zasadzie jedynie na tej 4 podstawie - prawa do renty rolniczej. Tego typu możliwości ustawodawca nie przewi- dział, a wręcz przeciwnie - szczegółowo unormował zasady orzekania o niezdolności do pracy w postępowaniu przed organem rentowym, a w prawie procesowym nie ustanowił całkowitej samodzielności decyzji sędziego w omawianym zakresie. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła nie- właściwe zastosowanie prawa materialnego, to jest art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), polegające na odmowie uznania prawa do inwalidzkiej renty rolniczej pomimo spełnienia warunków określonych w tych przepisach, w tym także spornej długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku Sądu Apelacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że opierając się na końcowych wnioskach opinii biegłych Sąd drugiej instancji odmówił przyznania właściwego zna- czenia zasadom logicznego myślenia, wiedzy powszechnej i doświadczenia życio- wego, które to kryteria zostały przytoczone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 572/04, i do których odwołał się przy rozstrzyganiu sprawy Sąd Okręgowy. Skoro wypływające z opinii biegłych wnioski są niezgodne z posta- wioną diagnozą i wskazaną koniecznością terapii stanów chorobowych, to mogą być poddane ocenie według kryteriów przyjętych przez Sąd pierwszej instancji. Stanowi- sko Sądu Apelacyjnego ogranicza natomiast kognicję sądu do kwestii procedural- nych i oddaje biegłym władzę sądowniczą. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3983 § 1 k.p.c. skargę kasacyjną strona może oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wy- kładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W myśl art. 39813 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach podstaw, a w granicach zaskarżenia bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (§ 1), przy czym w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powoływanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stano- wiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (§ 2). Granice podstaw kasacyjnych wyznaczone są przez sposób ujęcia przytoczonych w skardze kasacyjnej przepisów, 5 których naruszenie zarzuca się zaskarżonemu wyrokowi oraz ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). Oznacza to, że w razie ograniczenia się przez stronę skarżącą do zarzutów związanych z pierwszą z podstaw kasacyjnych (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) i braku zarzutu naruszenia przepisów postępowania, Sąd Najwyższy musi uznać za wiarygodną faktyczną podstawę rozstrzygnięcia ustaloną przez sąd drugiej instancji. W konsekwencji dla dokonywanej przez Sąd Najwyższy oceny trafności zarzutów naruszenia prawa materialnego miarodajne są ustalenia faktyczne tkwiące u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia. Skarżąca oparła skargę kasacyjną wyłącznie na pierwszej z podstaw określo- nych w art. 3983 § 1 k.p.c., zarzucając niewłaściwe zastosowanie art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), polegające na odmowie uznania jej prawa do renty rolniczej pomimo spełnienia warunków określonych w tych przepi- sach, w tym także wymogu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rol- nym. Zgodnie z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu nadanym z dniem 2 maja 2004 r. ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 91, poz. 873 ze zm.) renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki: 1) podlegał ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust. 2, 2) jest trwale lub okre- sowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym, 3) całkowita niezdol- ność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpiecze- niu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust.1 pkt 1 i 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Skarżąca wywodzi, że wszystkie te warunki spełniła, łącznie z wymogiem całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a w związku z tym Sąd drugiej instancji błędnie przy- jął, że nie przysługuje jej świadczenie rentowe. Pojęcie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym definiuje art. 21 ust. 5 ustawy stanowiący, że za cał- kowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej nie zarzucono. Co prawda Sąd Apelacyjny powołał w uzasadnieniu za- skarżonego wyroku definicję długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie 6 rolnym określoną w art. 21 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2 maja 2004 r., jednakże nie zwalnia to wnoszącego skargę kasacyjną od obowiązku prawidłowego powołania przepisów znajdujących zastosowanie przy rozstrzyganiu sprawy, których naruszenie zarzuca. Z poczynionych przez Sąd Apelacyjny ustaleń, którymi Sąd Najwyższy - wo- bec braku zarzutów objętych drugą z podstaw kasacyjnych - jest przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej związany, jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Już tylko z tego względu za nieusprawiedliwiony musi być uznany zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez odmowę przyznania prawa do rolniczego świadczenia rentowego. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem odnieść zamierzonego skutku, jeśli opiera się w istocie wyłącznie na kwe- stionowaniu dokonanych ustaleń faktycznych i stanowi jedynie bezskuteczną próbę kreacji odmiennych, własnych, pożądanych przez skarżącego ustaleń. Wykazywanie wadliwości dokonanych ustaleń nie stanowi uzasadnienia podstawy kasacji przewi- dzianej w art. 3933 § 1 pkt 1 k.p.c. Zasadność zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego występuje wówczas, gdy skarżący wykaże, że mimo istnienia ustalonych przez sąd przesłanek uzasadniających jego zastosowanie błęd- nie nie dokonano aktu subsumcji. W skardze kasacyjnej skarżąca wymieniła co prawda również przepisy art. 233 § 1, art. 228 § 1, 231 i 278 § 1 k.p.c., jednakże zostały one przytoczone w aspekcie potrzeby ich wykładni w związku z występującymi w orzecznictwie sądów rozbieżnościami, uzasadniającymi wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.). Jest to element konstrukcyjny skargi kasacyjnej odrębny od podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). Gdyby nawet za- łożyć, że powołanie wskazanych przepisów może być uznane za sformułowanie za- rzutu ich naruszenia w ramach podstawy określonej w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c., to zarzuty te nie mogłyby być uznane za usprawiedliwione z następujących względów. Przede wszystkim powołane w skardze kasacyjnej przepisy odnoszą się do postępowania przed sądem pierwszej instancji, a w postępowaniu drugoinstancyjnym znajdują odpowiednie zastosowanie poprzez art. 391 k.p.c. Ich prawidłowe przyto- czenie powinno zatem nawiązywać do wskazanego przepisu. W myśl art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Wyłączenie to oznacza pozbawienie 7 stron możliwości kwestionowania prawidłowości dokonanych przez sąd ustaleń po- przez odnoszący się do sfery oceny i wnioskowania zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. Konieczne jest zatem postawienie zarzutu naruszenia takich przepisów postępowa- nia, które doprowadziło do wadliwości postępowania dowodowego, co w konsekwen- cji - przez dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tej ostatniej okoliczności skarżąca nie tylko nie próbuje wykazać, ale nawet jej nie formułuje w odniesieniu do przytoczonych przepisów procesowych. Niezależnie od powyższego za chybiony musi być uznany zarzut naruszenia art. 228 § 1 k.p.c. stanowiącego, że dowodu nie wymagają fakty powszechnie znane, a więc tzw. fakty notoryjne. Wprawdzie nie można wskazać niezmiennych kryteriów tego co jest powszechnie znane, lecz z reguły przyjmuje się, że charakter taki mają okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu roz- sądnemu i mającemu życiowe doświadczenie mieszkańcowi miejscowości będącej siedzibą danego sądu. Za powszechnie znane uważa się np. wydarzenia historycz- ne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie. W kategorii tej nie mieszczą się stany naruszenia sprawności organizmu powodujące utratę zdolności do wyko- nywania zatrudnienia, w tym osobistej pracy w gospodarstwie rolnym. Nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 231 k.p.c., gdyż ustanowione w nim domniemanie faktyczne jest wnioskowaniem i wchodzi w rachubę wyłącznie przy braku bezpośrednich środków dowodowych, pozwala bowiem na oparcie usta- leń faktycznych na uznaniu faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów. Przepis ten nie znajduje zatem zastosowania w sytuacji, w której ustalenia faktyczne winny zostać oparte na dostępnych i przeprowadzonych dowodach, w szczególności wów- czas, gdy chodzi o kwestie wymagające wiedzy medycznej, a zatem wypowiadanie się na ich temat wymaga wiadomości specjalnych, wobec czego odpowiednich usta- leń dokonuje sąd w oparciu o dowód z opinii biegłych lekarzy stosownie do art. 278 § 1 k.p.c. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., II UKN 599/00, OSNP 2003 nr 15, poz. 368 i z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00, niepubliko- wany). Przepis art. 278 § 1 k.p.c. przewiduje, że w wypadkach wymagających wiado- mości specjalnych sąd może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia opinii. Mimo fakultatywnej formuły przytoczonego przepisu, sąd musi zwrócić się do 8 biegłego, jeśli dojdzie do przekonania, że okoliczność mająca istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy może zostać wyjaśniona tylko w wyniku wyko- rzystania wiedzy osób mających specjalne wiadomości. W takim przypadku dowód z opinii biegłego z uwagi na składnik wiadomości specjalnych jest dowodem tego ro- dzaju, że nie może być zastąpiony inną czynnością dowodową ani wnioskowaniem na podstawie innych ustalonych faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lis- topada 1999 r., I CKN 223/98, Wokanda 2000 nr 3, poz. 7). Powołanie się w skardze kasacyjnej na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2005 r., II CK 572/04 (nie- publikowany), stanowi nieporozumienie i zdaje się wskazywać, że skarżąca nie widzi różnicy pomiędzy oceną przeprowadzonych dowodów a oceną prawną ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dlatego też formułuje nieuprawniony wniosek, że odmo- wa możliwości dokonania przez sąd oceny opinii biegłych według kryteriów logiczne- go myślenia, wiedzy powszechnej i doświadczenia życiowego „ogranicza w istocie kognicję sądu do kwestii proceduralnych i oddaje biegłym władzę sądowniczą”. W przytoczonym wyżej wyroku wyrażony został pogląd, że „specyfika oceny dowodu z opinii biegłego wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie posiada wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy po- wszechnej. Odwołanie się przez sąd do tych kryteriów oceny stanowi więc wystar- czające i należyte uzasadnienie przyczyn uznania opinii biegłego za nieprzekonu- jącą”. Zaprezentowane stanowisko odnosi się jedynie do zawartych w opinii biegłego do spraw ruchu drogowego wypowiedzi w zakresie należącym do wyłącznej kompe- tencji sądu i dotyczącym oceny prawnej winy, o której mowa w art. 435 § 1 k.c. (po- winność bądź możliwość przewidywania, że dana przyczyna może wywołać określ- ony skutek). W powołanym wyroku nie została natomiast zakwestionowana przez Sąd Najwyższy konieczność uzyskania opinii osoby posiadającej specjalne wiado- mości w odniesieniu do takich kwestii jak ocena związku przyczynowego i jego rodzaj (odtworzenie przebiegu zdarzeń i ustalenie ich przyczyn). O ile zatem opinia biegłego jest pomocna a niejednokrotnie wręcz niezbędna do dokonania w sprawie prawidło- wych ustaleń faktycznych, o tyle nie może ona zawierać oceny prawnej stanu fak- tycznego, gdyż ocena ta należy do wyłącznej kompetencji sądu. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie, której przedmiotem jest prawo do świad- czenia rentowego z ubezpieczenia społecznego, warunkująca powstanie tego prawa i będąca elementem ustaleń faktycznych ocena niezdolności do pracy wymaga wia- 9 domości specjalnych i musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych posiadają- cych odpowiednią wiedzę medyczną adekwatną do rodzaju schorzeń osoby zainte- resowanej. Wprawdzie w ramach przyznanej sądowi swobody w ocenie dowodów może on i powinien poddać opinie biegłych stosownej weryfikacji dla uznania ich za przekonujące bądź podlegające zdyskwalifikowaniu, jednakże nie może opierać się wyłącznie na własnej wiedzy, oderwanej od specjalistycznej wiedzy medycznej. W żadnym wypadku opinia biegłych, która sądu nie przekonała, nie może być weryfiko- wana, a zwłaszcza dyskwalifikowana w całości bądź w zakresie wniosków końco- wych, bez posłużenia się wiedzą specjalistyczną. Taka weryfikacja zgodnych stano- wisk wszystkich wydanych w sprawie opinii, nie wyłączając orzeczeń wydanych w postępowaniu przed organem rentowym, jest niedopuszczalna. W konsekwencji sąd nie może - wbrew opinii biegłych, dostarczających sądowi wiedzy specjalistycznej koniecznej do dokonania oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie rentowe, w tym rodzaju występujących schorzeń, stopnia ich zaawansowania i nasi- lenia związanych z nimi dolegliwości, stanowiących łącznie o zdolności do wykony- wania zatrudnienia bądź braku takiej zdolności - oprzeć się na własnym przekonaniu, zasadach logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i wiedzy powszechnej, które to kryteria ze zrozumiałych względów nie obejmują specjalistycznej wiedzy me- dycznej (por. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2000 r., II UKN 498/99, OSNAPiUS 2001 nr 19, poz. 597 i z dnia 7 lipca 2005 r., II UK 277/04, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 97 oraz powołane w nim orzecznictwo). Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. ========================================