III UK 102/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego, który oddalił apelację wnioskodawczyni S. S. od decyzji ZUS dotyczącej zasiłku macierzyńskiego. Spór dotyczył podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Wnioskodawczyni zakwestionowała ustalenie zasiłku na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej, twierdząc, że powinien być on ustalony na podstawie zadeklarowanej przez nią kwoty 8.500 zł (art. 49 ust. 2 ustawy). Sąd Najwyższy uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. Kluczowe znaczenie miało ustalenie, że wnioskodawczyni przed dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym nie podlegała wcześniej ubezpieczeniu chorobowemu. Przepis art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej, wprowadzony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dotyczy sytuacji ciągłości ubezpieczenia lub krótkiej przerwy z poprzednim ubezpieczeniem, co nie miało miejsca w tej sprawie. Sąd podkreślił, że w przypadku braku pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego przed powstaniem prawa do zasiłku, jego podstawa wymiaru powinna być ustalana na podstawie najniższej miesięcznej podstawy wymiaru składek (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej). Sąd odwołał się do utrwalonego orzecznictwa potwierdzającego tę interpretację, wskazując na potrzebę zachowania proporcji między wysokością składki a otrzymanym świadczeniem oraz zapobiegania nadużyciom.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla osób prowadzących działalność gospodarczą lub współpracujących przy niej, w sytuacji braku pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku ciągłości ubezpieczenia chorobowego i powstania prawa do zasiłku przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Jak ustala się podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla osoby współpracującej przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, która zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na krótki okres przed nabyciem prawa do zasiłku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku braku pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego przed powstaniem prawa do zasiłku, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej, który pozwala na ustalenie podstawy wymiaru zasiłku na podstawie zadeklarowanej kwoty, ma zastosowanie tylko w sytuacji ciągłości ubezpieczenia lub krótkiej przerwy z poprzednim ubezpieczeniem. W przypadku braku takiego poprzedniego ubezpieczenia, stosuje się art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy, który w sytuacji braku pełnego miesiąca ubezpieczenia przed powstaniem prawa do zasiłku, nakazuje przyjmowanie najniższej podstawy wymiaru składek. Ma to na celu zapobieganie nadużyciom i zapewnienie proporcjonalności świadczenia do wniesionych składek.
Czy art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie wyłącznie, gdy ubezpieczony zadeklarował najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie w sytuacji, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, niezależnie od zadeklarowanej podstawy wymiaru składek, jeśli nie było wcześniejszego ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił argumentację skarżącej, że art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej dotyczy tylko sytuacji zadeklarowania najniższej podstawy wymiaru składek. Wyjaśniono, że przepis ten dotyczy ogólnie sytuacji braku pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia przed powstaniem prawa do świadczenia, a jego celem jest zapobieganie nadużyciom i zapewnienie sprawiedliwego rozłożenia kosztów świadczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 49 § § 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
W przypadku braku pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego przed powstaniem prawa do zasiłku, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 49 § § 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis ten ma zastosowanie do osób, które przed nabyciem prawa do świadczenia posiadały poprzednie ubezpieczenie chorobowe w określonej sekwencji.
k.p.c. art. 398±3 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398±3 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa zasiłkowa art. 48a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Nowa regulacja wprowadzona od 1 stycznia 2016 r., która ma na celu uśrednienie podstawy wymiaru składki w przypadku krótkiego okresu ubezpieczenia.
ustawa zasiłkowa art. 36 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
ustawa zasiłkowa art. 48 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
k.p.c. art. 398±4
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
W przypadku braku pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego przed powstaniem prawa do zasiłku, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa miesięczna podstawa wymiaru składek. • Przepis art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej nie ma zastosowania, gdy ubezpieczony nie posiadał wcześniejszego ubezpieczenia chorobowego w wymaganej sekwencji.
Odrzucone argumenty
Podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego powinna być ustalona na podstawie zadeklarowanej przez ubezpieczoną kwoty 8.500 zł (art. 49 ust. 2 ustawy zasiłkowej).
Godne uwagi sformułowania
Ratio legis art. 49 ust. 1 pkt 1 jest zapobieganie wypłacie świadczenia liczonego od zadeklarowanej podstawy wymiaru składek, w sytuacji, kiedy bezpośrednio przed nabyciem prawa do świadczenia, ubezpieczony jest zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z zadeklarowaną wysoką podstawą wymiaru składek. • Jest to wykładnia aprobowana, gdyż jest zgodna z zasadą wzajemności, na której zostały oparte ubezpieczenia społeczne, polegającą na tym, że nabycie prawa do świadczenia ubezpieczeniowego i jego wysokość są uzależnione od wkładu finansowego w postaci składek. • Zasadą jest, że w sprawie decyduje stan prawny na chwilę orzekania (art. 316 k.p.c.) zwłaszcza, że ustawa z 15 maja 2015 r. nie zmieniła art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. Jednak w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie mniej ważny jest stan prawny w chwili zdarzenia objętego ubezpieczeniem i wydania decyzji, która z reguły ma znaczenie deklaratoryjne.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Maciej Pacuda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego dla osób prowadzących działalność gospodarczą lub współpracujących przy niej, w sytuacji braku pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ciągłości ubezpieczenia chorobowego i powstania prawa do zasiłku przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest istotna dla prawników i osób prowadzących działalność gospodarczą, ponieważ dotyczy kluczowych zasad ustalania wysokości świadczeń z ubezpieczenia społecznego, choć jej szczegółowość może być mniej interesująca dla szerokiej publiczności.
“Jak krótki okres ubezpieczenia wpływa na wysokość zasiłku macierzyńskiego? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.