III Ua 18/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w Suwałkach dotyczyła odwołania S. S. (2) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział w B., który stwierdził brak prawa do zasiłku opiekuńczego, chorobowego i macierzyńskiego oraz nakazał zwrot nienależnie pobranych zasiłków chorobowego i opiekuńczego. ZUS argumentował, że S. S. (2) nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę u męża, P. S., od 01.10.2020 r., a jedynie jako osoba współpracująca przy jego działalności gospodarczej. Sąd Rejonowy w Suwałkach zmienił decyzję ZUS, orzekając, że S. S. (2) nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych zasiłków, ponieważ działała w dobrej wierze i nie miała świadomości, że świadczenia są nienależne. Sąd Rejonowy podkreślił, że ZUS nie udowodnił, iż ubezpieczona została pouczona o braku prawa do świadczeń lub świadomie wprowadziła organ w błąd. Sąd Okręgowy w Suwałkach oddalił apelację ZUS, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał, że ZUS nie wykazał naruszenia zasad oceny dowodów ani prawa materialnego przez Sąd Rejonowy. Podkreślono, że kluczowym elementem do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest świadomość ubezpieczonego o braku prawa do niego, co w tej sprawie nie zostało udowodnione przez ZUS. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na złożoność przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych w przypadku małżonków prowadzących działalność gospodarczą i zatrudniających się wzajemnie, a także na odmienne stanowiska sądów w podobnych sprawach, co mogło wpływać na świadomość ubezpieczonej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem dobrej wiary i świadomości ubezpieczonego.
Dotyczy specyficznej sytuacji małżonków i złożoności przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym w takich przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ubezpieczony, który pobrał świadczenia z ubezpieczenia społecznego (zasiłek chorobowy, opiekuńczy) w okresie, gdy nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę, jest zobowiązany do ich zwrotu, jeśli działał w dobrej wierze i nie miał świadomości braku prawa do świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczony nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, jeśli działał w dobrej wierze i nie miał świadomości braku prawa do nich, a organ rentowy nie udowodnił pouczenia o braku prawa lub świadomego wprowadzenia w błąd.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowym elementem do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest świadomość ubezpieczonego o braku prawa do niego. W tej sprawie ubezpieczona działała w dobrej wierze, nie miała świadomości, że świadczenia są nienależne, a ZUS nie udowodnił pouczenia ani świadomego wprowadzenia w błąd. Złożoność przepisów i odmienne interpretacje sądowe w podobnych sprawach dodatkowo przemawiały za brakiem świadomości ubezpieczonej.
Czy ZUS prawidłowo ustalił brak podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą, jeśli umowa została zawarta w okresie, gdy małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo i współpracowali przy działalności?
Odpowiedź sądu
W tej konkretnej sprawie Sąd Okręgowy nie kwestionował ustaleń ZUS dotyczących braku podlegania ubezpieczeniom z tytułu umowy o pracę, ale skupił się na kwestii obowiązku zwrotu świadczeń w kontekście dobrej wiary ubezpieczonej.
Uzasadnienie
Choć Sąd Okręgowy nie rozstrzygał bezpośrednio o prawidłowości ustalenia braku podlegania ubezpieczeniom z umowy o pracę, to podkreślił, że kwestia ta była złożona i budziła wątpliwości, co potwierdzają odmienne stanowiska sądów w podobnych sprawach. To z kolei wpływało na ocenę świadomości ubezpieczonej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. S. (2) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
Dz. U. z 2021r. poz. 423, z późn. zm. art. 84
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Pomocnicze
Dz. U. z 2021r. poz. 1133, z późn. zm. art. 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dz. U. z 2021r. poz. 1133, z późn. zm. art. 6
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dz. U. z 2021r. poz. 1133, z późn. zm. art. 29 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dz. U. z 2021r. poz. 1133, z późn. zm. art. 32 § ust. 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dz. U. z 2021r. poz. 423, z późn. zm. art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § §1, §1 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie w dobrej wierze przez ubezpieczoną. • Brak świadomości ubezpieczonej o nienależności pobranych świadczeń. • Niespełnienie przez ZUS obowiązku udowodnienia pouczenia lub świadomego wprowadzenia w błąd. • Złożoność przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych w przypadku małżonków.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS o braku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę. • Argumentacja ZUS o konieczności zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek zwrotu nienależnych świadczeń realizuje się więc wówczas, gdy organ rentowy wydał prawidłową decyzję, pouczając ubezpieczonego o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części; okoliczności te wystąpiły, o czym ubezpieczony organu nie powiadomił, a następnie wypłacane mu świadczenie pobrał. • Prawo ubezpieczeń społecznych ogranicza zakres obowiązku zwrotu nienależnych świadczeń do przypadków pobrania ich nienależnie i w złej wierze. • Dowód dokonania pouczenia i dotarcia jego treści do osoby pobierającej świadczenie obciąża ZUS. • Wadliwość ta i jej konsekwencje prawne nie mogą być uznane za wynik sprzecznej z prawem działalności (...) , ani też za objaw złej woli z jej strony i nie mogą stanowić podstawy do zastosowania obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. • Tożsamość nazwiska osoby prowadzącej działalność gospodarczą z nazwiskiem osoby przez nią zatrudnianej winna od razu skłaniać organ rentowy do działania, aby osoby te mogły podjąć zawczasu decyzję o zmianie „formy ubezpieczenia”.
Skład orzekający
Piotr Witkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem dobrej wiary i świadomości ubezpieczonego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małżonków i złożoności przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym w takich przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak złożone przepisy ubezpieczeń społecznych mogą prowadzić do sytuacji, w której osoba działa w dobrej wierze, ale ostatecznie traci prawo do świadczeń. Podkreśla znaczenie dobrej wiary i świadomości ubezpieczonego w kontekście obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
“Czy ZUS może żądać zwrotu zasiłku, jeśli działałeś w dobrej wierze? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1800 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.