III UA 16/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Suwałkach rozpoznał sprawę A. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Sprawa wywodziła się z decyzji ZUS z dnia 13.01.2021r., która stwierdziła brak prawa A. W. do dodatkowego zasiłku opiekuńczego za okres od 01.04.2020r. do 14.06.2020r. oraz zobowiązała ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Organ rentowy argumentował, że umowa z nianią A. T. (1) była pozorna, gdyż niania nie została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i nie podjęła faktycznie opieki nad dzieckiem. Sąd Rejonowy w Suwałkach wyrokiem z dnia 30.07.2021r. zmienił decyzję ZUS, uznając, że A. W. miała prawo do zasiłku, a umowa nie była pozorna. Sąd Rejonowy podkreślił, że niemożność sprawowania opieki przez nianię wynikała z konieczności opieki nad jej własnym dzieckiem w związku z zamknięciem szkół z powodu COVID-19, a umowa nie była zawarta dla pozoru. Sąd Rejonowy uznał również, że A. W. nie pobrała zasiłku w złej wierze. Zakład Ubezpieczeń Społecznych złożył apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu m.in. niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących prawa do zasiłku w przypadku niemożności sprawowania opieki przez nianię z powodu opieki nad własnym dzieckiem, a także naruszenie przepisów dotyczących statusu niani i obowiązku zgłoszenia jej do ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał ją za zasadną. Sąd Okręgowy podkreślił, że kluczową kwestią jest niezgłoszenie niani do ubezpieczeń społecznych, co uniemożliwia przyznanie zasiłku, niezależnie od innych okoliczności związanych z pandemią. Sąd Okręgowy stwierdził, że A. W., posiadając wykształcenie prawnicze, powinna być świadoma konieczności zgłoszenia niani do ubezpieczeń. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, oddalając odwołanie A. W. i zasądzając od niej na rzecz ZUS zwrot kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności spełnienia formalnych wymogów (zgłoszenie do ubezpieczeń) do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nawet w nadzwyczajnych okolicznościach pandemii.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkowym zasiłkiem opiekuńczym w okresie pandemii COVID-19 i umowy z nianią.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o opiekę nad dzieckiem zawarta w okresie pandemii COVID-19, która nie została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i której niania nie podjęła faktycznie wykonywać, może stanowić podstawę do przyznania dodatkowego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak zgłoszenia niani do ubezpieczeń społecznych jest kluczową przesłanką do odmowy przyznania dodatkowego zasiłku opiekuńczego, nawet jeśli umowa została zawarta w okresie pandemii i niemożność sprawowania opieki wynikała z okoliczności związanych z COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych wymagają bezwzględnego spełnienia formalnych warunków, w tym zgłoszenia do ubezpieczeń. Niezależnie od sytuacji faktycznej i wyjątkowych okoliczności pandemii, brak zgłoszenia niani do ubezpieczeń społecznych uniemożliwia przyznanie zasiłku. Sąd podkreślił, że nawet osoba z wykształceniem prawniczym powinna być świadoma tych wymogów.
Czy umowa o opiekę nad dzieckiem zawarta w okresie pandemii COVID-19, w której niania nie podjęła faktycznie opieki z powodu konieczności sprawowania opieki nad własnym dzieckiem, może być uznana za czynność prawną pozorną?
Odpowiedź sądu
Sąd Rejonowy uznał, że umowa nie była pozorna, ponieważ strony miały zamiar jej wykonania, a niemożność podjęcia opieki przez nianię wynikała z nieprzewidzianych okoliczności związanych z pandemią. Sąd Okręgowy nie odniósł się bezpośrednio do kwestii pozorności, skupiając się na braku zgłoszenia do ubezpieczeń.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy analizował pozorność umowy, wskazując na wyjątkowe okoliczności pandemii i nieprzewidywalność rozwoju sytuacji. Strony miały zamiar zatrudnienia niani, a niemożność jej podjęcia wynikała z konieczności opieki nad własnym dzieckiem w związku z zamknięciem szkół. Sąd Okręgowy uznał jednak, że nawet jeśli umowa nie była pozorna, brak zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych jest decydujący.
Czy osoba pobierająca dodatkowy zasiłek opiekuńczy w okresie pandemii COVID-19, która nie spełniła formalnych warunków do jego uzyskania (np. brak zgłoszenia niani do ubezpieczeń), jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba taka jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, ponieważ zostało ono uzyskane bez podstawy prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że A. W. uzyskała zasiłek bez podstawy prawnej przez wprowadzenie w błąd organu rentowego, ponieważ nie spełniła kluczowego warunku jakim jest zgłoszenie niani do ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, świadczenie było nienależnie pobrane i podlega zwrotowi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa o COVID-19 art. 4 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten określał zasady przyznawania dodatkowego zasiłku opiekuńczego w związku z pandemią, w tym w przypadku niemożności sprawowania opieki przez nianię.
ustawa o świadczeniach pieniężnych art. 66
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Dotyczy zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 84
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
ustawa o opiece nad dziećmi art. 50 § ust. 1, 2, 3, 4
Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
Definiuje nianię i umowę uaktywniającą.
ustawa o opiece nad dziećmi art. 51
Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3
Nakłada na rodziców obowiązek zgłoszenia niani do ubezpieczeń.
Pomocnicze
ustawa o świadczeniach pieniężnych art. 32 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Określa dziecko, nad którym sprawowana opieka uprawnia do zasiłku opiekuńczego.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 13 § pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa obowiązek zgłoszenia zleceniobiorców do ubezpieczeń społecznych.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy pozorności czynności prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgłoszenie niani do ubezpieczeń społecznych przez odwołującą się. • Brak spełnienia formalnych warunków do przyznania dodatkowego zasiłku opiekuńczego. • Uzyskanie świadczenia bez podstawy prawnej przez wprowadzenie w błąd organu rentowego.
Odrzucone argumenty
Umowa z nianią nie była pozorna. • Niemożność sprawowania opieki przez nianię wynikała z okoliczności związanych z pandemią COVID-19. • A. W. nie pobrała zasiłku w złej wierze.
Godne uwagi sformułowania
nie można uznać za prawidłowe stanowisko, że zasiłek należy się bez spełnienia formalnych warunków do jego przyznania. • Przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego obwarowane jest ściśle określonymi warunkami, które muszą być bezwzględnie spełnione. • A. W. uzyskała go bowiem bez podstawy prawnej przez wprowadzenie w błąd organu rentowego.
Skład orzekający
Piotr Witkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności spełnienia formalnych wymogów (zgłoszenie do ubezpieczeń) do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nawet w nadzwyczajnych okolicznościach pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkowym zasiłkiem opiekuńczym w okresie pandemii COVID-19 i umowy z nianią.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu związanego z zasiłkami opiekuńczymi w okresie pandemii, a rozstrzygnięcie podkreśla znaczenie formalnych wymogów prawnych, nawet w nadzwyczajnych sytuacjach.
“Pandemia COVID-19 a zasiłek opiekuńczy: czy formalności zawsze muszą być spełnione?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.