III U 95/25

Sygn. akt III U 95/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 listopada 2025r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Cezary Olszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2025r. w S. sprawy P. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o świadczenie uzupełniające w związku z odwołaniem P. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 4 lutego 2025 r. znak (...) zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje P. P. prawo do świadczenia uzupełniającego od dnia 1 grudnia 2024r. do dnia (...) UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 lutego 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. , odmówił P. P. przyznania prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, albowiem orzeczeniem z dnia 30 stycznia 2025 roku Komisja Lekarska ZUS uznała, że ubezpieczony nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. W odwołaniu od tej decyzji P. P. wskazał, że jego stan zdrowia jest zły i podnosił, że jest osobą wymagającą stałej opieki i pomocy drugiej osoby. Wskazywał i nie jest osobą zdolną do samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: P. P. ( urodzona (...) ) pozostaje na rencie. (okoliczność bezsporna). W związku z występującymi schorzeniami P. P. wystąpił z wnioskiem o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Lekarz orzecznik nie stwierdził u niego niezdolności do samodzielnej egzystencji, a w związku ze złożonym sprzeciwem, także komisja lekarska ZUS nie stwierdziła niezdolności do samodzielnej egzystencji, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia 4 lutego 2025 roku, w której odmówiono mu prawa do tego świadczenia. (opinia lekarska k.12 ; sprzeciw k.13; opinia lekarska komisji k.22 – akta dokumentacji medycznej ZUS) W celu ustalenia, czy odwołujący jest niezdolna do samodzielnej egzystencji Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza sądowego z zakresu schorzeń, na które cierpi skarżący. Opinię sporządził biegły lekarz sądowy z zakresu psychiatrii, który przeprowadził badanie odwołującego, a następnie przeanalizował zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną. Na tej podstawie rozpoznał u niego chorobę psychiczną - schizofrenię paranoidalną. Wskazał, że objawy choroby są typowe i postawione rozpoznanie nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości. Przebieg choroby typowy, dość ciężki, z dość licznymi zaostrzeniami wymagającymi hospitalizacji. Wg danych z epikryzy- między zaostrzeniami istotne nasilenie objawów negatywnych. Wg danych z epikryz podczas leczenia szpitalnego obserwowano trudności w uzyskaniu pełnej poprawy. W trakcie aktualnego badania pacjent mutystyczny, bez możliwości kontaktu słownego. Wg danych z epikryz mutyzm w przeszłości nierozerwalny był z objawami wytwórczymi w postaci halucynacji słuchowych czy też urojeń prześladowczych. Dlatego można podejrzewać, że pacjent aktualnie znajduje się w zaostrzeniu psychozy. Aktualny stan psychiczny przekłada się na całkowitą bezradność pacjenta w kontaktach społecznych. Niezdolny do prowadzenia swoich spraw, bez zdolności do kontaktów urzędowych. Całkowicie wydolny w samoobsłudze. Wątpliwa zdolność do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie okazało się zasadne. Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 256 z późn. zm.), świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są, 1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub 2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub 3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 2 ust. 1 w.w. ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej "osobami uprawnionymi". Przepis art. 2 ust. 2 w.w. ustawy stanowi zaś, że świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834 i 858), zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 266, 834 i 859), dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 953), świadczenia ratowniczego z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 233), dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1207), dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1772, 1693 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 859), dodatku elektrycznego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1704, 1785 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 859), świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz.U. poz. 1073 oraz z 2024 r. poz. 1246), świadczenia wspierającego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429 i 2760), bonu energetycznego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 23 maja 2024 r. o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego (Dz.U. poz. 859), oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 2157,80 zł miesięcznie. W przedmiotowej sprawie jedyną sporną okolicznością był stan zdrowia odwołującego, w szczególności, czy stan zdrowia wnioskodawcy czyni go niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Pojęcie „niezdolności do samodzielnej egzystencji” ma szeroki zakres przedmiotowy i oznacza spowodowaną naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W ramach zakresu tego pojęcia należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację (czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp.) od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza. Niezdolna do samodzielnej egzystencji jest zarówno osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, jak i osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby. Wszystkie powyższe czynniki łącznie wyczerpują treść terminu „niezdolność do samodzielnej egzystencji” (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2021 roku, sygn. III AUa 15/21 i z dnia 15 listopada 2021 roku, sygn. III AUa 977/21). Dokonanie ustaleń w spornym zakresie wymagało wiadomości specjalnych w rozumieniu art. 278 § 1 k.p.c. , co oznaczało konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego dysponującego specjalistyczną wiedzą odpowiednią dla dokonania oceny stanu zdrowia wnioskodawcy. W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego lekarza sądowych z zakresu psychiatrii. Biegły zaopiniował, iż rozpoznane u odwołującego schorzenie powoduje u niego niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sąd podzielił wniosek biegłego zawarty w opinii w całości i uwzględnił go przy rozstrzyganiu w sprawie. Opinia biegłego została sporządzona fachowo, w oparciu o aktualną wiedzę, przedstawione w niej wnioski poparte odpowiednimi argumentami, a żadna ze stron nie kwestionowała sporządzonej opinii. Co prawda w opinii biegły stwierdził, iż niezdolność do samodzielnej egzystencji trwa od 18 lipca 2024r , jednakże sąd związany datą złożenia wniosku ustalił okres niezdolności od 1 grudnia 2024r - do końca 2025r – zgodnie ze wskazaniami biegłego zawartymi w opinii. Wobec powyższego, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , orzeczono jak w sentencji. Sędzia Cezary Olszewski