III U 64/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania renty rodzinnej po zmarłym J. K. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ rentowy argumentował, że zmarły nie spełniał warunków do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia do powstania niezdolności do pracy minęło ponad 18 miesięcy, a łączny okres składkowy i nieskładkowy wynosił 21 lat 3 miesiące i 17 dni. W związku z tym ZUS uznał, że zmarły nie miał prawa do renty, a co za tym idzie, jego rodzina nie może otrzymać renty rodzinnej. Sąd Okręgowy w Suwałkach, rozpoznając połączone odwołania członków rodziny, uznał je za uzasadnione. Sąd podkreślił, że J. K. posiadał prawomocne decyzje przyznające mu rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, renta rodzinna przysługuje, gdy osoba zmarła w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd uznał, że organ rentowy nie miał podstaw do ponownej weryfikacji uprawnień zmarłego do renty z tytułu niezdolności do pracy w postępowaniu o rentę rodzinną. Podkreślono, że nawet jeśli przyznanie renty zmarłemu było błędne, negatywne konsekwencje nie powinny obciążać członków rodziny, zwłaszcza że błąd leżał po stronie organu rentowego. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które wyklucza możliwość zmiany prawomocnej decyzji przyznającej rentę lub emeryturę na podstawie odmiennej oceny tych samych dowodów, chyba że pojawią się nowe dowody lub ujawnią okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji. W tej sprawie takie sytuacje nie miały miejsca. Sąd zwrócił uwagę na alimentacyjny charakter renty rodzinnej oraz fakt, że osoba, której dotyczyła zmieniona decyzja, już nie żyje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że organ rentowy nie może weryfikować prawomocnych decyzji o przyznaniu renty zmarłemu w postępowaniu o rentę rodzinną, a błędy organu nie obciążają członków rodziny.
Dotyczy sytuacji, gdy zmarły posiadał prawomocną decyzję o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy, rozpatrując wniosek o rentę rodzinną, jest uprawniony do ponownej weryfikacji prawa zmarłego do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli decyzja przyznająca to świadczenie była prawomocna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie jest uprawniony do ponownej weryfikacji prawa zmarłego do renty z tytułu niezdolności do pracy w postępowaniu o rentę rodzinną, jeśli decyzja przyznająca to świadczenie była prawomocna i nie ujawniono nowych dowodów lub okoliczności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro zmarły posiadał prawomocną decyzję przyznającą mu rentę z tytułu niezdolności do pracy, organ rentowy nie miał podstaw do kwestionowania tego prawa w postępowaniu o rentę rodzinną. Podkreślono, że nawet jeśli przyznanie renty było błędne, negatywne konsekwencje nie powinny dotykać członków rodziny, a błąd organu rentowego nie może być podstawą do odmowy przyznania renty rodzinnej. Powołano się na orzecznictwo TK wykluczające zmianę prawomocnej decyzji na podstawie odmiennej oceny tych samych dowodów.
Czy członkowie rodziny mogą ponosić negatywne konsekwencje błędów popełnionych przez organ rentowy przy przyznawaniu świadczeń zmarłemu, w kontekście prawa do renty rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, członkowie rodziny nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji błędów popełnionych przez organ rentowy przy przyznawaniu świadczeń zmarłemu, zwłaszcza w kontekście alimentacyjnego charakteru renty rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że celem renty rodzinnej jest zapewnienie środków utrzymania członkom rodziny, a ich prawo do świadczenia nie powinno być zależne od błędów proceduralnych lub merytorycznych organu rentowego przy ustalaniu uprawnień zmarłego. Błąd organu rentowego nie może stanowić podstawy do pozbawienia rodziny należnych środków.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| H. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| A. K. (2) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| D. K. | osoba_fizyczna | przedstawicielka ustawowa |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 65 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Prawo do renty rodzinnej wynika z faktu posiadania przez zmarłego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Warunki do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy (niezdolność do pracy, wymagany okres składkowy i nieskładkowy, powstanie niezdolności do pracy w określonym czasie).
u.e.r.f.u.s. art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń ulega ponownemu ustaleniu, na wniosek lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
u.e.r.f.u.s. art. 114 § 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis (nieobowiązujący od 8.03.2012r.) dawał organowi rentowemu możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczeń nawet po wielu latach na podstawie odmiennej oceny tych samych dowodów.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uwzględnia odwołanie i orzeka co do istoty sprawy, przyznając prawo do świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do renty rodzinnej wynika z faktu posiadania przez zmarłego ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, niezależnie od ewentualnych błędów organu rentowego przy przyznawaniu tego świadczenia. • Organ rentowy nie ma prawa do ponownej weryfikacji prawomocnej decyzji przyznającej rentę zmarłemu w postępowaniu o rentę rodzinną, jeśli nie ujawniono nowych dowodów lub okoliczności. • Negatywne konsekwencje błędów organu rentowego nie powinny obciążać członków rodziny, zwłaszcza w kontekście alimentacyjnego charakteru renty rodzinnej. • Przepis art. 114 ust. 1a u.e.r.f.u.s. (nieobowiązujący) nie mógł stanowić podstawy do weryfikacji decyzji, a art. 114 ust. 1 wymagał nowych dowodów lub ujawnienia okoliczności.
Odrzucone argumenty
Zmarły nie spełniał warunków do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia do powstania niezdolności do pracy minęło ponad 18 miesięcy. • Wniosek o rentę rodzinną stanowił nowe postępowanie, wymagające ponownego ustalenia uprawnień zmarłego do świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy nie miał podstaw do weryfikowania uprawnień J. K. do renty z tytułu niezdolności do pracy. • Jeżeli prawo to zostało przyznane błędnie, (...) uprawnieni do renty rodzinnej nie powinni ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. • alimentacyjny cel renty rodzinnej powinien być uwzględniany w procesie interpretacji i oceny uregulowań dotyczących tego świadczenia. • nie można zmienić prawomocnej decyzji przyznającej prawo do renty i emerytury jeżeli okaże się, że przedłożone dowody nie dawały podstaw do ustalenia prawa do emerytury lub renty albo ich wysokości, czyli li tylko na skutek odmiennej oceny dotychczasowych dowodów.
Skład orzekający
Piotr Witkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organ rentowy nie może weryfikować prawomocnych decyzji o przyznaniu renty zmarłemu w postępowaniu o rentę rodzinną, a błędy organu nie obciążają członków rodziny."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zmarły posiadał prawomocną decyzję o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest poszanowanie prawomocności decyzji administracyjnych i jak sąd chroni obywateli przed błędami organów państwowych, szczególnie w kontekście świadczeń socjalnych.
“Błąd ZUS nie pozbawi rodziny renty po zmarłym – sąd staje po stronie obywateli!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.