III U 578/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca J. A. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., która odmówiła wznowienia postępowania w sprawie jego emerytury. Podstawą wniosku o wznowienie był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), w którym stwierdzono niezgodność z Konstytucją przepisu ustawy o emeryturach i rentach, pozwalającego na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o kwotę wcześniej pobranych świadczeń, w zakresie dotyczącym wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r. Organ rentowy odmówił wznowienia, argumentując, że wyrok Trybunału nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia jego zastosowanie. Sąd Okręgowy w Suwałkach, rozpoznając sprawę, ustalił, że J. A. złożył wniosek o emeryturę w 2012 roku, a przy ustalaniu wysokości emerytury w wieku powszechnym odjęto mu kwotę wcześniej wypłaconych emerytur. Sąd, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i cywilnego dotyczące wznowienia postępowania, a także na uchwałę Sejmu z dnia 6 marca 2024 r. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 r. (I KZP 5/23) i wyrok ETPCz z dnia 7 maja 2021 r. (4907/18), uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. nie wywołał skutków prawnych. Powodem takiej sytuacji było wadliwe obsadzenie składu orzekającego Trybunału, w tym udział sędziego J. P., którego wybór został uznany przez Sejm za niezgodny z prawem. Sąd Najwyższy w przywołanym postanowieniu stwierdził, że wyrok TK wydany z udziałem wadliwie wybranego sędziego nie posiada mocy powszechnie obowiązującej. W związku z tym, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie J. A. jako bezzasadne, uznając, że nie zaszły okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie braku mocy prawnej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, w szczególności wadliwego składu orzekającego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego wyboru sędziego TK i jego wpływu na skutki prawne orzeczeń.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór został uznany za niezgodny z prawem, wywołuje skutki prawne i może stanowić podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem wadliwie wybranego sędziego nie wywołuje skutków prawnych i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko Sądu Najwyższego i ETPCz, zgodnie z którym wyrok TK wydany z naruszeniem Konstytucji RP (w tym wadliwy wybór sędziego) nie posiada mocy powszechnie obowiązującej i nie wchodzi w życie, co oznacza, że Trybunał nie rozstrzygnął sprawy.
Czy brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia jego zastosowanie jako podstawy do wznowienia postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, brak ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw, w połączeniu z innymi wadami formalnymi (jak wadliwy skład orzekający), uniemożliwia jego zastosowanie.
Uzasadnienie
Choć przepisy k.p.a. i k.p.c. przewidują możliwość wznowienia postępowania na podstawie orzeczenia TK o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, to w niniejszej sprawie wyrok TK nie spełniał wymogów formalnych, aby mógł być uznany za skuteczny i stanowić podstawę do wznowienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
k.p.c. art. 401 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 477 14 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc powszechnie obowiązująca i wejście w życie orzeczeń TK.
Konstytucja RP art. 194 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wybór sędziów TK.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem wadliwie wybranego sędziego nie wywołuje skutków prawnych. • Naruszenie Konstytucji RP przy wyborze sędziego TK skutkuje brakiem mocy prawnej orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieogłoszony w Dzienniku Ustaw, powinien być podstawą do wznowienia postępowania. • Organ rentowy błędnie zinterpretował przepisy dotyczące wznowienia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie z udziałem sędziego wadliwie wybranego nie wywiera skutków z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP • organ nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą” • uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku mocy prawnej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, w szczególności wadliwego składu orzekającego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego wyboru sędziego TK i jego wpływu na skutki prawne orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, co ma szerokie znaczenie dla obywateli i prawników.
“Wyrok TK nieważny przez wadliwy skład? Sąd Okręgowy rozstrzyga kluczową kwestię praworządności.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.