Orzeczenie · 2015-06-11

III U 548/09Podstawa wymiaru składki lekarzy zoz

Sąd
Sąd Okręgowy w Ostrołęce
Miejsce
Ostrołęka
Data
2015-06-11
SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokaokręgowy
składki ZUSpodstawa wymiaruumowy cywilnoprawnestosunek pracylekarzeZOZubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotnedyżury lekarskie

Sąd Okręgowy w Ostrołęce rozpoznał sprawę z odwołań lekarzy i ZOZ w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Sporne były umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ZOZ na pełnienie dyżurów lekarskich poza normalnymi godzinami pracy, w tym dyżurów asekuracyjnych. ZUS uznał, że umowy te, zwłaszcza te zawarte przed 16 grudnia 1999 r., stanowiły obejście przepisów Kodeksu pracy (art. 22 § 1 kp) i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a przychody z nich powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek. Po wejściu w życie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (30 grudnia 1999 r.), ZUS nadal traktował takie umowy jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, zawarte z własnym pracodawcą, co również skutkowało obowiązkiem odprowadzania składek. Sąd Okręgowy, analizując stan faktyczny i prawny, w tym treść umów, sposób ich wykonywania oraz przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, częściowo zmienił decyzje ZUS, korygując wysokość podstawy wymiaru składek w niektórych przypadkach. Jednakże, w większości przypadków, sąd potwierdził zasadność stanowiska ZUS, uznając, że umowy te, niezależnie od nazwy, w rzeczywistości miały charakter stosunku pracy lub były objęte szerszą definicją pracownika na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, co skutkowało koniecznością wliczania uzyskanych z nich przychodów do podstawy wymiaru składek. Sąd umorzył postępowanie w zakresie decyzji z 10 czerwca 2009 r., a merytorycznie rozpoznał decyzje z 21 stycznia 2010 r. i 16 lipca 2010 r.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie, czy umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ich pracodawcami na pełnienie dyżurów stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zwłaszcza w kontekście przepisów sprzed i po wejściu w życie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w spornym okresie. Interpretacja przepisów może ewoluować.

Zagadnienia prawne (4)

Czy przychody z umów cywilnoprawnych zawieranych przez lekarzy z ich pracodawcą (ZOZ) na pełnienie dyżurów lekarskich powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przychody z umów cywilnoprawnych zawieranych przez lekarzy z ich pracodawcą (ZOZ) na pełnienie dyżurów lekarskich, które w rzeczywistości miały charakter stosunku pracy lub były objęte szerszą definicją pracownika na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych, powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ZOZ na pełnienie dyżurów, zwłaszcza te zawarte przed wejściem w życie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiły obejście przepisów Kodeksu pracy i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nawet po wejściu w życie tego przepisu, umowy te, jeśli były zawierane z własnym pracodawcą i dotyczyły świadczenia pracy na jego rzecz, skutkowały obowiązkiem odprowadzania składek. Sąd analizował charakter umów, sposób ich wykonywania i przepisy prawa, dochodząc do wniosku, że w wielu przypadkach umowy te miały cechy stosunku pracy lub były objęte szerszą definicją pracownika na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych.

Czy umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ZOZ na pełnienie dyżurów lekarskich, które miały charakter umów o świadczenie usług medycznych, mogą być traktowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, umowy te, mimo nazwy, nie mogły być traktowane jako umowy o świadczenie usług medycznych finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz, a tym samym mogły być kwalifikowane jako umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wskazuje, że umowy, na podstawie których lekarz wykonuje swój zawód polegający na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, nie mogą być utożsamiane z umowami o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz. Zakaz zawierania takich umów przez Fundusz z lekarzem udzielającym świadczeń u świadczeniodawcy, który zawarł umowę z Funduszem, oraz zakaz zlecania takich świadczeń podwykonawcom, potwierdza, że sporne umowy nie były umowami o świadczenie usług medycznych w rozumieniu przepisów o publicznym finansowaniu opieki zdrowotnej.

Czy zarzut przedawnienia może być podniesiony w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek, gdy nie dotyczy on wysokości samych składek?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut przedawnienia nie może być uwzględniony w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek, ponieważ dotyczy on jedynie należności z tytułu składek, a nie ich podstawy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że przepis art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy przedawnienia należności z tytułu składek, a nie ustalenia podstawy ich wymiaru. Dopiero po uprawomocnieniu się wyroku ustalającego podstawę wymiaru składek, ZUS będzie mógł określić ich wysokość i wówczas będzie można podnosić kwestię przedawnienia.

Czy decyzje ZUS wydane w wyniku zarządzenia sądu o zwrocie akt w celu uzupełnienia materiału sprawy mogą być uznane za nieważne z powodu wad formalnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, decyzje ZUS wydane w wyniku zarządzenia sądu o uzupełnienie materiału sprawy nie są nieważne, jeśli zawierają wszystkie wymagane elementy i służy od nich odwołanie do sądu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzje ZUS wydane na skutek zarządzenia sądu o uzupełnienie materiału sprawy nie są nieważne, ponieważ zawierają wszystkie elementy wymagane przez Kodeks postępowania administracyjnego i służy od nich odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu sądowym dotyczącym ubezpieczeń społecznych jest ograniczone do wad dyskwalifikujących akt administracyjny jako przedmiot odwołania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Zmiana częściowa decyzji
Strona wygrywająca
częściowo odwołujący, częściowo ZUS

Strony

NazwaTypRola
(...) ZOZ w P.instytucjapłatnik składek / odwołujący
A. H.osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
J. P. (1)osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
J. P. (2)osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
E. J.osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
B. J.osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
K. E. (1)osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
S. E.osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
D. K.osoba_fizycznaodwołujący / zainteresowany
E. P.osoba_fizycznazainteresowany
P. P.osoba_fizycznazainteresowany (następca prawny)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.instytucjaorgan rentowy / pozwany

Przepisy (15)

Główne

u.z.o.z. art. 35

Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej

u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 18 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p. art. 22 § § 1

Kodeks pracy

Pomocnicze

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.o.z. art. 35a

Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej

k.p. art. 22 § § 1 1

Kodeks pracy

u.s.u.s. art. 24

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.c. art. 467 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 355

Kodeks postępowania cywilnego

u.ś.o.z.f.ś.p. art. 132 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z.f.ś.p. art. 133

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.p.u.w.n.f.z. art. 72 § ust. 1

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia

u.p.u.z. art. 53

Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym

Rozporządzenie Rady Ministrów art. 27 grudnia 1974r. § § 11 i § 12

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ZOZ na pełnienie dyżurów, zwłaszcza te zawarte przed 16.12.1999r., stanowiły obejście przepisów Kodeksu pracy i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Przychody z umów cywilnoprawnych zawieranych przez lekarzy z ich pracodawcą (ZOZ) na pełnienie dyżurów lekarskich powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek. • Umowy te, mimo nazwy, nie mogły być traktowane jako umowy o świadczenie usług medycznych finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz.

Odrzucone argumenty

Decyzje ZUS wydane w wyniku zarządzenia sądu o zwrocie akt w celu uzupełnienia materiału sprawy są nieważne z powodu wad formalnych. • Zarzut przedawnienia może być podniesiony w sprawie dotyczącej ustalenia podstawy wymiaru składek.

Godne uwagi sformułowania

zawarcie dodatkowej umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej, której przedmiotem były czynności zawodowe lekarza wykonywane poza normalnymi godzinami pracy w zakładzie opieki zdrowotnej nie może pociągać za sobą prawnego zamierzonego przez strony. • Czynności zawodowe wykonywane w zakładzie opieki zdrowotnej przez lekarza poza normalnymi godzinami pracy stanowią - z mocy bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy - dyżur medyczny. • zawarcie spornych umów cywilno-prawnych stanowiło więc obejście w/w przepisów. • umowy cywilno-prawne na pełnienie dyżurów lekarskich poza normalną ordynacją były zawierane w związku z tym, że obowiązujące Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974r. w sprawie niektórych obowiązków i uprawnień pracowników zatrudnionych w zakładach służby zdrowia nie zaliczało dyżurów lekarskich do czasu pracy

Skład orzekający

Bożena Bielska

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, czy umowy cywilnoprawne zawierane przez lekarzy z ich pracodawcami na pełnienie dyżurów stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zwłaszcza w kontekście przepisów sprzed i po wejściu w życie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w spornym okresie. Interpretacja przepisów może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji umów cywilnoprawnych w kontekście składek ZUS, szczególnie w zawodach medycznych, gdzie dyżury są standardem. Pokazuje, jak sądy analizują rzeczywisty charakter stosunku prawnego.

Dyżury lekarskie poza etatem: czy ZUS może żądać składek od umów cywilnoprawnych?

Sektor

medycyna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst