III U 526/24
Podsumowanie
Sąd Okręgowy oddalił odwołanie o wznowienie postępowania emerytalnego, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który mógłby stanowić podstawę wznowienia, nie wywołał skutków prawnych z powodu wadliwego składu orzekającego.
A. C. złożył odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie jego emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności przepisu z Konstytucją. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, argumentując, że wyrok TK nie mógł stanowić podstawy wznowienia, ponieważ został wydany przez skład z udziałem sędziego, którego wybór był wadliwy, co zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego i ETPCz, pozbawia taki wyrok mocy prawnej.
W niniejszej sprawie A. C. domagał się wznowienia postępowania w celu ponownego przeliczenia swojej emerytury, wypłaty wyrównania i zaległych waloryzacji. Podstawą jego żądania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z Konstytucją w zakresie dotyczącym wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił wznowienia postępowania, wskazując, że wyrok TK nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Sąd Okręgowy w Suwałkach, rozpoznając odwołanie A. C., podzielił stanowisko ZUS i oddalił odwołanie. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo stwierdzenia niezgodności przepisu z prawem, nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Kluczowe znaczenie miało tu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt I KZP 5/23) oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie 4907/18, które wskazują, że wyroki TK wydane z udziałem sędziów, których wybór naruszał Konstytucję i prawo, nie wywołują skutków prawnych. Sąd Okręgowy uznał, że wadliwy skład orzekający TK w sprawie SK 140/20 uniemożliwił wywołanie przez ten wyrok mocy powszechnie obowiązującej, a tym samym nie mógł on stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 kpa czy art. 401¹ kpc.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór naruszał prawo, nie wywołuje skutków prawnych i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i ETPCz, które wskazują, że wadliwy skład TK pozbawia jego orzeczenia mocy prawnej. W związku z tym, nawet jeśli TK stwierdzi niezgodność przepisu z Konstytucją, takie orzeczenie nie może być podstawą do wznowienia postępowania na gruncie przepisów k.p.a. czy k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
k.p.c. art. 477 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania.
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek przed 6 czerwca 2012 r.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 2 Konstytucji RP, stanowi podstawę oceny zgodności przepisu u.e.r.f.u.s.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogólna zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 194 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń TK.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wejścia w życie orzeczeń TK.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór naruszał prawo, nie wywołuje skutków prawnych. Orzeczenia ETPCz i SN wskazują na konieczność uznania wadliwie wybranych sędziów TK za nieistniejących w składzie orzekającym. Brak mocy prawnej wyroku TK uniemożliwia jego wykorzystanie jako podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stanowi podstawę do wznowienia postępowania emerytalnego. Niezależnie od statusu sędziego, wyrok TK powinien być uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie z udziałem sędziego wadliwie wybranego nie wywiera skutków z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP organ taki nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą” uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście wadliwego wyboru sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego składu orzekającego TK i jego wpływu na możliwość wznowienia postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, legalności działania organów państwa i wpływu kryzysu konstytucyjnego na prawa obywateli, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może być nieważny? Sąd Okręgowy rozstrzyga o skutkach wadliwego składu TK.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III U 526/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 grudnia 2024r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Cezary Olszewski Protokolant: Beata Dzienis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024r. w Suwałkach sprawy A. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o wznowienie postępowania w związku z odwołaniem A. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 14 października 2024r. znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE Pismem z dnia 7 października 2024r A. C. wystąpił o wznowienie postępowania i ponowne przeliczenie jego emerytury, oraz wypłatę wyrównania wraz z odsetkami za okres wypłaty zaniżonej emerytury i przeprowadzenie zaległych waloryzacji tak ustalonej miesięcznej emerytury. Decyzją znak (...) z dnia 14 października 2024r Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił wznowienia postępowania, a jako podstawę takiego stanowiska wskazał fakt, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024r nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 180 . § 1. kpa „W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.” Jak zaś stanowi art. 145a . § 1 kpa „Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. § 2. W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.” Kodeks postepowania cywilnego w art. 401 1 stanowi, iż „Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.” Wskazane regulacje prawne stanowią podstawę wznowienia postepowania w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, jednak w sprawie niniejszej nie zachodzą okoliczności uzasadniające takie wznowienie z przyczyn niżej wskazanych. W dniu 4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie SK 140/20 w którym stwierdził że : art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Wskazane orzeczenie zapadło większością głosów, a w składzie orzekającym zsiadał jako jego członek, a także sprawozdawca J. P. . W dniu 6 marca 2024 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej podjął uchwałę w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego (M.P. z 2024 r. poz. 198). Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził że : uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 września 2017 r. w sprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego (dot. J. P. ), opublikowana w Monitorze Polskim z dnia 19 września 2017 r. ( poz. 873 ), - została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, w tym Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności , a tym samym jest pozbawiona mocy prawnej i nie wywołała skutków prawnych w niej przewidzianych. W konsekwencji Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznał, że m. inn. J. P. nie jest sędzią Trybunału Konstytucyjnego. Jak wskazano w cytowanej uchwale „Organy władzy publicznej mają obowiązek przestrzegać Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , a w szczególności wynikającej z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stoi na stanowisku, że uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy.” Z kolei Sąd Najwyższy w Postanowieniu wydanym w Składzie Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - z dnia 13 grudnia 2023 r. sygn.. akt I KZP 5/23 stwierdził, iż aspekty sprzecznego z prawem krajowym wyboru osób na sędziów Trybunału Konstytucyjnego, na miejsca już wcześniej zajęte, zostały precyzyjnie wskazane także w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) z dnia 7 maja 2021 r. w sprawie 4907/18, (...) przeciwko Polsce. ETPCz orzekł, że rozstrzygnięcie sprawy przez skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego z udziałem osoby wybranej na miejsce już zajęte narusza art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC), ponieważ taki organ nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą”. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że wobec naruszenia art. 194 ust. 1 Konstytucji RP jedynym możliwym działaniem zgodnym z Konstytucją RP , jest konieczność uznania, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie z udziałem sędziego wadliwie wybranego nie wywiera skutków z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (nie posiada mocy powszechnie obowiązującej i nie wchodzi w życie), a zatem, uznać należy, że Trybunał nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem. Sąd okręgowy podziela przedstawioną wyżej argumentację, dlatego też odwołanie uznaje za bezzasadne - co uzasadniało jego oddalenie na podstawie art. 477 § 1 14 kpc . (...)
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę