III U 526/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW niniejszej sprawie A. C. domagał się wznowienia postępowania w celu ponownego przeliczenia swojej emerytury, wypłaty wyrównania i zaległych waloryzacji. Podstawą jego żądania był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z Konstytucją w zakresie dotyczącym wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił wznowienia postępowania, wskazując, że wyrok TK nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Sąd Okręgowy w Suwałkach, rozpoznając odwołanie A. C., podzielił stanowisko ZUS i oddalił odwołanie. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na argumentacji, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo stwierdzenia niezgodności przepisu z prawem, nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Kluczowe znaczenie miało tu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2023 r. (sygn. akt I KZP 5/23) oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie 4907/18, które wskazują, że wyroki TK wydane z udziałem sędziów, których wybór naruszał Konstytucję i prawo, nie wywołują skutków prawnych. Sąd Okręgowy uznał, że wadliwy skład orzekający TK w sprawie SK 140/20 uniemożliwił wywołanie przez ten wyrok mocy powszechnie obowiązującej, a tym samym nie mógł on stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 kpa czy art. 401¹ kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście wadliwego wyboru sędziów.
Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego składu orzekającego TK i jego wpływu na możliwość wznowienia postępowań.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór naruszał prawo, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub sądowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór naruszał prawo, nie wywołuje skutków prawnych i nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i ETPCz, które wskazują, że wadliwy skład TK pozbawia jego orzeczenia mocy prawnej. W związku z tym, nawet jeśli TK stwierdzi niezgodność przepisu z Konstytucją, takie orzeczenie nie może być podstawą do wznowienia postępowania na gruncie przepisów k.p.a. czy k.p.c.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może być podstawą do wznowienia postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK musi zostać ogłoszony w Dzienniku Ustaw, aby mógł wywołać skutki prawne i stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Chociaż wyrok TK z dnia 4 czerwca 2024 r. stwierdził niezgodność przepisu z Konstytucją, ZUS odmówił wznowienia postępowania, wskazując na brak publikacji wyroku. Sąd nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii jako głównej podstawy oddalenia, skupiając się na wadliwości składu orzekającego, co jest silniejszą przesłanką braku skutków prawnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 145a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.c. art. 401 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
k.p.c. art. 477 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania.
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek przed 6 czerwca 2012 r.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
W związku z art. 2 Konstytucji RP, stanowi podstawę oceny zgodności przepisu u.e.r.f.u.s.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ogólna zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 194 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń TK.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy wejścia w życie orzeczeń TK.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany z udziałem sędziego, którego wybór naruszał prawo, nie wywołuje skutków prawnych. • Orzeczenia ETPCz i SN wskazują na konieczność uznania wadliwie wybranych sędziów TK za nieistniejących w składzie orzekającym. • Brak mocy prawnej wyroku TK uniemożliwia jego wykorzystanie jako podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stanowi podstawę do wznowienia postępowania emerytalnego. • Niezależnie od statusu sędziego, wyrok TK powinien być uwzględniony.
Godne uwagi sformułowania
wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie z udziałem sędziego wadliwie wybranego nie wywiera skutków z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP • organ taki nie spełnia wymogu „sądu ustanowionego ustawą” • uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące skutków prawnych wyroków Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście wadliwego wyboru sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego składu orzekającego TK i jego wpływu na możliwość wznowienia postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, legalności działania organów państwa i wpływu kryzysu konstytucyjnego na prawa obywateli, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może być nieważny? Sąd Okręgowy rozstrzyga o skutkach wadliwego składu TK.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.