III U 383/25Wierzyciel hipoteczny odpowiedzialnosc dluznika uchwala SN 8
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania B.B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego obliczenia wysokości emerytury. Organ rentowy powołał się na art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, stwierdzając brak nowych dowodów lub ujawnionych okoliczności. B.B. argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stanowi nową okoliczność uzasadniającą przeliczenie emerytury z pominięciem mechanizmu potrącenia z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, uznał odwołanie za zasadne. Kluczowe znaczenie miała ocena konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który wszedł w życie po nabyciu przez B.B. prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd stwierdził, że mechanizm ten narusza zasadę zaufania do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP), ponieważ zaskoczył ubezpieczonego i uniemożliwił mu świadome podjęcie decyzji o kontynuowaniu zatrudnienia zamiast przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Sąd zastosował wykładnię prokonstytucyjną, odmawiając zastosowania przepisu w zakresie, w jakim narusza on standardy konstytucyjne. Ochrona konstytucyjna została przyznana wyłącznie do kwot świadczeń pobranych przed osiągnięciem przez ubezpieczonego powszechnego wieku emerytalnego (tj. przed 1 sierpnia 2016 r.). Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, ustalając wysokość emerytury B.B. bez pomniejszenia o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych za okres do tej daty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania wykładni prokonstytucyjnej w sprawach emerytalnych, ochrona praw nabytych przed zmianami legislacyjnymi, znaczenie zasady zaufania do państwa i prawa.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i nabyciem praw do emerytury przed i po jego wejściu w życie. Ograniczone do okresu przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wprowadzający mechanizm pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur, może być stosowany do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie tego przepisu, a prawo do emerytury powszechnej uzyskały po jego wejściu w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej nie może być stosowany w sposób, który narusza zasadę zaufania do państwa i prawa, jeśli prowadzi do zaskoczenia ubezpieczonego niekorzystnymi zmianami wprowadzonymi po nabyciu przez niego praw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm potrąceń z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP), ponieważ zaskoczył ubezpieczonego, który nabył prawo do wcześniejszej emerytury przed wejściem w życie przepisu. Ochrona konstytucyjna obejmuje okres pobierania świadczeń do momentu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, kiedy to ubezpieczony powinien mieć pełną świadomość skutków prawnych.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania lub ponownego obliczenia świadczenia na podstawie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy powszechne mogą bezpośrednio stosować Konstytucję (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) i uwzględniać orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli nie zostały formalnie opublikowane, w celu ochrony praw jednostki.
Uzasadnienie
Zaniechanie publikacji wyroku TK nie może paraliżować wymiaru sprawiedliwości ani pozbawiać jednostki ochrony praw, zwłaszcza gdy niekonstytucyjność analogicznego mechanizmu została już wcześniej potwierdzona. Sąd uznał stwierdzenie niekonstytucyjności za 'nową okoliczność' w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. B. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury powszechnej.
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nakaz pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur w wysokości brutto. Sąd odmówił zastosowania w zakresie naruszającym standardy konstytucyjne.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ujawnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1, jako podstawa ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości.
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1f
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Procedura ponownego ustalenia wysokości świadczenia na skutek ujawnienia okoliczności nie jest limitowana czasowo.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ustalania daty początkowej wyrównania świadczenia.
k.p.c. art. 148 1 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 477 14 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonej decyzji przez sąd.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Tryb wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 roku (SK 140/20) stanowi nową okoliczność uzasadniającą przeliczenie emerytury. • Stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej do świadczeń pobranych przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. • Brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie stanowi przeszkody dla sądów powszechnych w bezpośrednim stosowaniu Konstytucji.
Odrzucone argumenty
Organ rentowy argumentował, że po uprawomocnieniu się decyzji nie wystąpiły nowe dowody w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. • Tryb wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem TK regulują wyłącznie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a k.p.a., a instytucja z art. 114 ustawy o FUS nie może ich zastępować. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 140/20 nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP, co uniemożliwia przyjęcie go za podstawę ponownego rozstrzygnięcia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
podstawa obliczenia emerytury nie jest pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur przysługujących za okres przed 1 sierpnia 2016 r. • mechanizm ten może rzutować na wysokość świadczenia osoby, która nabyła prawo do emerytury wcześniejszej przed wprowadzeniem rzeczonej regulacji do porządku prawnego. • Ochrona zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, aby obywatel – podejmując decyzje o doniosłych skutkach życiowych, takich jak przejście na wcześniejszą emeryturę – mógł z góry i z należytą pewnością przewidzieć prawne i finansowe konsekwencje swoich działań. • B. B. został postawiony w klasycznej sytuacji „pułapki prawnej”. • Zaniechanie organów władzy wykonawczej w zakresie ogłoszenia orzeczenia nie może bowiem paraliżować wymiaru sprawiedliwości ani pozbawiać jednostki ochrony jej fundamentalnych praw podmiotowych. • Ochrona przed „zaskoczeniem” niekorzystną zmianą prawa wyczerpała się zatem z momentem uzyskania przez wnioskodawcę możliwości wyboru między dalszym pobieraniem wcześniejszego świadczenia a przejściem na system powszechny, przy pełnej przewidywalności skutków finansowych każdej z tych decyzji.
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania wykładni prokonstytucyjnej w sprawach emerytalnych, ochrona praw nabytych przed zmianami legislacyjnymi, znaczenie zasady zaufania do państwa i prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i nabyciem praw do emerytury przed i po jego wejściu w życie. Ograniczone do okresu przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw nabytych w systemie emerytalnym i interpretacji przepisów przez pryzmat Konstytucji, co jest istotne dla wielu obywateli.
“Sąd Okręgowy: ZUS nie może pomniejszać emerytury o wcześniejsze świadczenia, jeśli narusza to zaufanie do państwa!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.