III U 377/23

Sygn. akt III U 377/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący – SSO Wojciech Paluch Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dorota Lichocka przy udziale po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. w Tarnobrzegu na rozprawie sprawy A. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o prawo do wypłaty świadczenia niezrealizowanego na skutek odwołania A. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 21 kwietnia 2023 r. znak: (...) I.zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni A. N. prawo do świadczenia niezrealizowanego za miesiąc grudzień 2022 r. po zmarłym S. N. , II.zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. na rzecz wnioskodawczyni A. N. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach. Sygn. akt III U 377/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 kwietnia 2023r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. , po rozpatrzeniu wniosku A. N. z dnia 6 kwietnia 2023r. odmówił wnioskodawczyni prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym w dniu 13 grudnia 2022r. S. N. . Organ rentowy przytoczył treść przepisu art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2022r. poz. 504 ze zm.) i uzasadniał, że świadczenia niezrealizowane przysługują innym członkom rodziny (nieuprawnionym do renty rodzinnej) tylko w przypadku wykazania, iż osoba zmarła pozostawała na utrzymaniu tego członka rodziny. W rozumieniu tego przepisu należy uznać także częściowe utrzymanie (przyczynienie się do utrzymania), a wnioskodawczyni nie udokumentowała powyższego faktu i dlatego nie można przyznać świadczenia niezrealizowanego za grudzień 2022r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. N. , zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie, iż jest uprawniona do wypłaty stanowiącej niezrealizowane świadczenie po zmarłym S. N. za grudzień 2022r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Podnosiła, że przez szereg lat (aż do zgonu) samodzielnie sprawowała nad nim opiekę i faktycznie S. N. pozostawał na jej utrzymaniu i pod bieżącą opieką. Argumentowała, że zmarły był na jej wyłącznym utrzymaniu od 15 czerwca 2018r., odwołująca zamieszkiwała wraz ze S. N. od 2012r., był on osobą niepełnosprawną i wymagającą opieki osób trzecich. Z uwagi na stan zdrowotny i wiek (95 lat) nie był on w stanie samodzielnie funkcjonować. Od czerwca 2018r. wnioskodawczyni kupowała żywność, leki, odzież, pościel, kołdry czy środki czystości, zapewniała dostęp do fachowej pomocy medycznej i nadzorowała przyjmowanie leków. Odwołująca podkreśliła, że najbliższa rodzina S. N. (żona, syn oraz córka zmarłego) również nie żyją. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Podnosił, że wnioskodawczyni nie wykazała, że koszt zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb zmarłego był znacznie wyższy niż kwota przysługującego mu świadczenia. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił i zważył, co następuje: S. N. , urodzony (...) , był uprawniony do renty inwalidy wojskowego w związku ze służbą wojskową oraz emerytury (decyzje w aktach ZUS), zmarł w dniu 13 grudnia 2022r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 250 akt rentowych), świadczenie emerytalne za grudzień 2022r. wyniosło kwotę 4 688,45zł. W dniu 3 stycznia 2023r. A. N. wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po zmarłym S. N. . Rozpoznając wniosek organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. A. N. zawarła związek małżeński z synem zmarłego Z. N. w 1980r. (odpis skrócony aktu małżeństwa, k. 271 akt rentowych). Małżonkowie zamieszkiwali wspólnie w domu w T. przy ul. (...) , natomiast S. N. i jego żona K. do 2012r. zamieszkiwali w miejscowości S. (gmina M. , powiat W. ). Od 2012r. teściowie (z uwagi na wiek i stan zdrowia) zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawczynią i jej mężem, którzy zapewniali im opiekę. Córka S. N. ( A. K. ) zmarła w 2009r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 270 akt rentowych). Od śmierci żony S. N. w lipcu 2013r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 268 akt rentowych) pozostawał on pod wspólną opieką wnioskodawczyni i jej męża. Po śmierci męża odwołującej w czerwcu 2018r. (odpis skrócony aktu zgonu, k. 269 akt rentowych) ubezpieczona samodzielnie sprawowała opiekę nad S. N. . Zmarły chorował na niewydolność serca, komorowe zaburzenia rytmu serca, przemijający blok przedsionkowo-komorowy, nadciśnienie tętnicze, chorobę P. , zespół otępienny, torbiel nerki prawej, chorobę wrzodową żołądka, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, przepuklinę rozworu przełykowego, uogólnioną miażdżycę, częściowo zwapnione płuca, przebył operację usunięcia prostaty. Od śmierci Z. N. w 2018r. S. N. nie wstawał z łóżka. Dom w którym mieszkali odwołująca i S. N. był domem parterowym z użytkowym poddaszem. Dom był ogrzewany gazem, rachunki w sezonie grzewczym wynosiły do około 1000 zł. Rachunki za prąd wynosiły około 400 zł, ponieważ S. N. leżał na łóżku i materacu zasilanym energią elektryczną, często korzystał z koncentratora tlenu z uwagi na problemy z oddychaniem. Świadczenia otrzymywane przez S. N. z ZUS były w całości wykorzystywane na leczenie (w szczególności wizyty domowe lekarzy specjalistów, których koszt w niektórych miesiącach wynosił około 1 500zł) oraz leki, które na stałe przyjmował. Wnioskodawczyni co miesiąc kupowała pielucho-majtki (był to wydatek rzędu 700-800 zł, część z nich była kupowana za pełną odpłatnością); kupowała bieliznę, pościel i kołdry bawełniane (które zużywały się po krótkim okresie użytkowania), środki pielęgnacyjne, podkłady ochronne, rękawiczki jednorazowe, środki czystości i artykuły przeciwodleżynowe. Przygotowywała dla teścia posiłki w ramach specjalnej diety, osobiście myła i goliła teścia, strzygła mu włosy i wykonywała inne zabiegi pielęgnacyjne. W zaświadczeniu z dnia 16 maja 2023r. (k. 26 akt sprawy) sporządzonym przez lek. med. B. F. stwierdzono, że S. N. zamieszkały (...)-(...) T. , ul. (...) był leczony w tutejszej poradni od 2018r. (wizyty domowe). Był chorym leżącym, wymagającym całodobowej, stałej opieki osób drugich; opiekę nad pacjentem sprawowała synowa A. N. , zamieszkała pod tym samym adresem. /Dowód: dokumenty zalegające w aktach rentowych dot. odwołującej i S. N. , zeznania odwołującej złożone w trybie art. 299 w zw. z art. 304 k.p.c. / Zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023r. poz. 1251 t.j.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba (ust. 1). Osoby wymienione w ust. 1 mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła (ust. 2). Roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania (ust. 3). Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującej A. N. , które były spontaniczne, szczere i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Sąd zważył, że nawet wobec braku dowodów w postaci dokumentów – mając na uwadze stan zdrowia zmarłego S. N. oraz jego wiek - występujące u zmarłego schorzenia wymagały ponoszenia znacznych kosztów leczenia i zakupu leków, które przekraczały uzyskiwane przez niego świadczenia z organu rentowego. Od 2018r. S. N. nie wstawał z łóżka, co generowało dodatkowe koszty opieki – konieczność opłacenia wizyt domowych lekarzy, zakupu sprzętu i artykułów przeciwodleżynowych czy pielucho-majtek. Nie należy tracić z pola widzenia okoliczności, że wnioskodawczyni sprawowała całodobową, stałą opiekę. W tym kontekście odwołująca trafnie podnosiła, że zatrudnienie pielęgniarki w celu sprawowania opieki wiązałoby się z kosztem co najmniej 3 000zł miesięcznie. Reasumując, okoliczności ustalone w sprawie dają podstawy do stwierdzenia, że zmarły S. N. co najmniej w częściowym stopniu pozostawał na utrzymaniu odwołującej - pozostawał z odwołującą w takiej relacji ekonomicznej, że jego podstawowe potrzeby nie zostałyby zaspokojone bez materialnego wsparcia wnioskodawczyni. W konsekwencji Sąd, stosownie do art. 477 14 § 2 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni A. N. prawo do świadczenia niezrealizowanego za miesiąc grudzień 2022 r. po zmarłym S. N. (pkt I wyroku). W punkcie II wyroku Sąd, w oparciu o art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800), zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. na rzecz wnioskodawczyni A. N. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach.