III U 352/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania W. W. (1) od dwóch decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Pierwsza decyzja z 19 sierpnia 2025 r. odmówiła prawa do renty rodzinnej po zmarłej żonie J. W., argumentując brak ustalonej wspólności małżeńskiej do dnia śmierci. Druga decyzja z 1 września 2025 r. odmówiła prawa do świadczeń w zbiegu z rentą rodzinną, powołując się na brak spełnienia warunków z art. 70 ustawy emerytalnej, w tym brak wspólnego zamieszkiwania. W. W. (1) w odwołaniu domagał się przyznania obu świadczeń, wskazując na wspólne zamieszkiwanie do dnia śmierci żony, co miało być potwierdzone aktem zgonu, dokumentacją medyczną oraz wspólnie składanymi deklaracjami PIT. Sąd Okręgowy w Suwałkach, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, uznał argumenty odwołującego za zasadne. Sąd ustalił, że zmarła J. W. miała ustalone prawo do emerytury, a małżonkowie zamieszkiwali razem w miejscowości R., mimo formalnego zameldowania żony w T. Ustalenie to potwierdziła obszerna dokumentacja medyczna z placówek w pobliżu R., deklaracje PIT składane wspólnie oraz zeznania świadków. Sąd uznał, że ZUS błędnie przyjął brak wspólności małżeńskiej. Odnosząc się do kwestii „renty wdowiej”, sąd wyjaśnił nowe przepisy wprowadzone od 1 stycznia 2025 r. (art. 95a ustawy emerytalnej), które umożliwiają łączenie renty rodzinnej z własną emeryturą lub rentą. Sąd stwierdził, że wnioskodawca spełnia wszystkie wymogi do przyznania świadczeń w zbiegu, w tym warunek pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżone decyzje ZUS i przyznał W. W. (1) prawo do renty rodzinnej oraz świadczeń w zbiegu od dnia złożenia wniosku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie wspólności małżeńskiej na potrzeby świadczeń z ZUS w sytuacjach, gdy małżonkowie formalnie zameldowani są pod różnymi adresami, ale faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Interpretacja przepisów dotyczących renty wdowiej (zbiegu świadczeń).
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Nowe przepisy dotyczące renty wdowiej mogą być dalej interpretowane przez sądy wyższych instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków jest warunkiem koniecznym do przyznania renty rodzinnej, nawet jeśli formalnie zameldowani są pod różnymi adresami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego jest kluczowe dla ustalenia wspólności małżeńskiej, a formalny adres zameldowania nie jest jedynym ani decydującym dowodem.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na szerokiej dokumentacji medycznej, deklaracjach PIT oraz zeznaniach świadków, które jednoznacznie potwierdziły wspólne pożycie i opiekę nad chorą żoną w miejscu jej faktycznego pobytu, co było sprzeczne z ustaleniami ZUS opartymi jedynie na adresach zameldowania.
Jakie są zasady przyznawania i wypłaty świadczeń w zbiegu (tzw. „renta wdowia”) po wejściu w życie nowych przepisów od 1 stycznia 2025 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wdowa (wdowiec) uprawniona do renty rodzinnej i własnej emerytury/renty może wybrać sposób wypłaty: pełną rentę rodzinną i część emerytury (15% do końca 2026 r.) lub pełną emeryturę i część renty rodzinnej (15% do końca 2026 r.), pod warunkiem spełnienia wymogów, w tym wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka i odpowiedniego wieku.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo przedstawił treść art. 95a ustawy emerytalnej, wskazując na warunki dotyczące wieku, wspólności małżeńskiej, terminu nabycia prawa do renty rodzinnej oraz limitu łącznej kwoty świadczeń, a także podkreślił, że ustalenie i wypłata następuje na wniosek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 65 § 1 i 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń.
ustawa emerytalna art. 67 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa krąg osób uprawnionych do renty rodzinnej (dzieci, wnuki, rodzeństwo, małżonek, rodzice).
ustawa emerytalna art. 70 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wdowa (wdowiec) ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli do dnia śmierci męża (żony) pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej.
ustawa emerytalna art. 95a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Reguluje zasady uzyskiwania prawa do renty rodzinnej i emerytury w zbiegu (tzw. renta wdowia), określając sposób wypłaty i warunki.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 66
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 116b § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ustalenie zbiegu świadczeń oraz ich wypłata następuje na wniosek osoby uprawnionej.
k.p.c. art. 477¹⁴ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania przez sąd w przedmiocie zmiany lub uchylenia decyzji organu rentowego.
Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa wprowadzająca zmiany dotyczące renty wdowiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dowody potwierdzające wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego (dokumentacja medyczna, PIT, zeznania świadków). • Fakt, że formalny adres zameldowania nie odzwierciedlał rzeczywistego miejsca zamieszkania i wspólnoty małżeńskiej. • Spełnienie warunków do przyznania renty rodzinnej po zmarłej żonie, która miała ustalone prawo do emerytury. • Spełnienie warunków do przyznania świadczeń w zbiegu (renta rodzinna i własna emerytura) zgodnie z nowymi przepisami (art. 95a ustawy emerytalnej).
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS o braku wspólności małżeńskiej z powodu różnych adresów zameldowania. • Argumentacja ZUS o braku prawa do świadczeń w zbiegu z powodu rzekomego braku wspólności małżeńskiej i niespełnienia warunków z art. 70 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
„wskazując na art. 65 i art. 66 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...) odmówił W. W. (1) prawa do renty rodzinnej argumentując, iż na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie ustalono, ze do dnia śmierci współmałżonka, istniała wspólność małżeńska.” • „wskazując na art. 95 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...) odmówił W. W. (1) prawa przyznanie świadczenia w zbiegu z rentą rodzinną (tzw. „renta wdowia”), albowiem wnioskodawca ma ustalone prawo tylko do jednego świadczenia.” • „W ocenie sądu po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie niniejszej nie ma wątpliwości, że wnioskodawca spełniał warunki do przyznania mu renty rodzinnej.” • „Wręcz nielogicznym byłoby założenie, że chora na raka kobieta w wieku 79 lat, co kilka dni przyjeżdża z okolic T. , na leczenie do placówek medycznych w pobliżu S. .” • „To mąż opiekował się nią do śmierci i to w domu w R. nastąpił zgon J. W. .” • „od 1 stycznia 2025 roku w Polsce weszła w życie możliwość łączenia renty rodzinnej z własną emeryturą lub rentą z tytułu niezdolności do pracy.”
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie wspólności małżeńskiej na potrzeby świadczeń z ZUS w sytuacjach, gdy małżonkowie formalnie zameldowani są pod różnymi adresami, ale faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Interpretacja przepisów dotyczących renty wdowiej (zbiegu świadczeń)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w kontekście indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Nowe przepisy dotyczące renty wdowiej mogą być dalej interpretowane przez sądy wyższych instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (renta rodzinna) i ważnej zmiany prawnej (renta wdowia), a także pokazuje, jak sąd może korygować decyzje ZUS w oparciu o fakty, a nie tylko formalne kryteria.
“ZUS odmówił renty rodzinnej przez inny adres zameldowania? Sąd stanął po stronie wdowca!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.