III U 165/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Suwałkach rozpoznał sprawę z odwołań B.S. i S.S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Na skutek analizy organu rentowego, który uznał zarzut przedawnienia za częściowo zasadny, wydano decyzję zmieniającą, która umorzyła postępowanie w zakresie składek za okres od marca 2018 r. do lutego 2019 r. Sąd, zgodnie z art. 477^13 § 1 k.p.c., umorzył postępowanie w tej części jako bezprzedmiotowe. W pozostałym zakresie odwołania B.S. i S.S. zostały oddalone. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego B.S. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnika spółki komandytowej został prawomocnie stwierdzony decyzją Prezesa NFZ, a następnie potwierdzony wyrokiem WSA w Warszawie. Sąd ubezpieczeń społecznych jest związany tym rozstrzygnięciem i nie może badać zasadności tytułu ubezpieczenia. Argumentacja B.S. o byciu ofiarą oszustwa i posiadaniu statusu pokrzywdzonej w postępowaniu karnym nie mogła wpłynąć na ocenę tytułu ubezpieczeniowego. Sąd uznał również, że odpowiedzialność S.S. z majątku wspólnego za zadłużenie składkowe małżonki jest uzasadniona na podstawie art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wymagając odrębnej decyzji administracyjnej. Sąd oddalił zarzuty dotyczące naruszenia prawa do obrony i ochrony danych osobowych, wskazując na prawidłowe zawiadamianie S.S. o postępowaniu. Prawidłowość rachunkową naliczenia składek i odsetek potwierdziła opinia biegłej sądowej. Sąd odstąpił od obciążania stron kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę trudną sytuację życiową i majątkową odwołujących oraz fakt, że sprawa dotyczyła znaczącego zadłużenia wynikającego z sytuacji pokrzywdzenia oszustwem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZwiązanie sądu ubezpieczeń społecznych prawomocnymi decyzjami NFZ w zakresie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego; charakter odpowiedzialności małżonka z majątku wspólnego za długi składkowe; możliwość odstąpienia od obciążania kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z oszustwem gospodarczym i prawomocnym ustaleniem tytułu ubezpieczenia przez NFZ.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd ubezpieczeń społecznych może badać zasadność tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli został on prawomocnie ustalony decyzją Prezesa NFZ i potwierdzony wyrokiem WSA?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją administracyjną NFZ w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego i nie jest uprawniony do kwestionowania tytułu ubezpieczenia.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wyłączną właściwość w sprawach o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym posiada NFZ. Sąd powszechny rozpoznający odwołanie od decyzji ZUS ustalającej wysokość zadłużenia jest związany ostateczną decyzją NFZ.
Czy odpowiedzialność małżonka z majątku wspólnego za zadłużenie składkowe drugiego małżonka wymaga wydania odrębnej decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odpowiedzialność małżonka z majątku wspólnego wynika wprost z przepisów prawa (art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) i nie wymaga wydania odrębnej decyzji konstytutywnej.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność małżonka ma charakter akcesoryjny i rzeczowy z majątku wspólnego, a organ rentowy w decyzji wymiarowej jedynie stwierdza istniejący z mocy prawa stan odpowiedzialności.
Czy zarzuty dotyczące oszustwa gospodarczego i statusu pokrzywdzonej mogą wyłączyć odpowiedzialność za składki na ubezpieczenie zdrowotne, jeśli tytuł ubezpieczenia został prawomocnie ustalony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, okoliczności te nie mogą odnieść skutku w postępowaniu o wymiar składek, jeśli nie doprowadziły do uchylenia tytułu ubezpieczenia przez właściwy organ administracyjny lub sąd administracyjny.
Uzasadnienie
Sąd ubezpieczeń społecznych nie jest władny do ponownej oceny stanu faktycznego w zakresie podlegania ubezpieczeniu, jeśli tytuł został prawomocnie ustalony przez NFZ i WSA, co wyklucza uwzględnienie statusu pokrzywdzonej na etapie wymierzania składek.
Czy w przypadku trudnej sytuacji życiowej i majątkowej strony, sąd powinien odstąpić od obciążania jej kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążania strony kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w szczególnie uzasadnionych wypadkach, uwzględniając sytuację życiową, majątkową oraz zasady słuszności.
Uzasadnienie
W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę trudną sytuację życiową i zdrowotną odwołujących, znaczące zadłużenie wynikające z sytuacji pokrzywdzenia oszustwem, nałożenie kosztów byłoby nadmiernie dotkliwe i sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. S. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| S. S. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (25)
Główne
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.ś.o.z. art. 109 § ust. 1, 3, 4 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.c. art. 477 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 31
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 32
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 46 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 23 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Ord. pod. art. 29 § § 1 i § 2
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Ord. pod. art. 24 § ust. 4
Ustawa – Ordynacja podatkowa
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5e i 5f
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.s.h. art. 122
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 61 § § 1 w zw. z art. 103 § 1
Kodeks spółek handlowych
pr. upadł. art. 176
Ustawa – Prawo upadłościowe
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
k.k. art. 300 § § 1 i 3
Kodeks karny
Konst. RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 51 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne ustalenie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego przez NFZ i WSA wiąże sąd ubezpieczeń społecznych. • Odpowiedzialność małżonka z majątku wspólnego wynika z przepisów prawa i nie wymaga odrębnej decyzji. • Prawidłowe zawiadomienie stron o postępowaniu zapewnia realizację prawa do obrony. • Opinia biegłego potwierdziła prawidłowość rachunkową naliczenia składek i odsetek.
Odrzucone argumenty
Brak faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez wspólnika spółki. • Status osoby pokrzywdzonej oszustwem powinien wyłączyć odpowiedzialność za składki. • Naruszenie prawa do obrony i ochrony danych osobowych przez ZUS. • Przedawnienie części należności składkowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd powszechny, rozpoznający odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, jest związany ostateczną decyzją dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ustalającą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego. • Odpowiedzialność małżonka dłużnika na podstawie powołanych przepisów nie wymaga wydania przez organ rentowy odrębnej decyzji o charakterze konstytutywnym, analogicznej do decyzji o odpowiedzialności osób trzecich. • W niniejszej sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek (art. 102 k.p.c.) uzasadniający odstąpienie od obciążania stron kosztami postępowania.
Skład orzekający
Piotr Witkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Związanie sądu ubezpieczeń społecznych prawomocnymi decyzjami NFZ w zakresie tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego; charakter odpowiedzialności małżonka z majątku wspólnego za długi składkowe; możliwość odstąpienia od obciążania kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z oszustwem gospodarczym i prawomocnym ustaleniem tytułu ubezpieczenia przez NFZ.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność odpowiedzialności za składki, zwłaszcza w kontekście oszustw gospodarczych i odpowiedzialności małżonka. Pokazuje też, jak prawomocne decyzje administracyjne wiążą sądy powszechne.
“Oszustwo, długi ZUS i odpowiedzialność majątkiem wspólnym – jak sąd rozstrzygnął skomplikowaną sprawę?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.