III U 1053/13

Sygn. akt IIIU 1053/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział III Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Teresa Suchcicka Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Laskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. w O. sprawy z odwołania M. L. przy udziale zainteresowanego H. L. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia społecznego na skutekodwołania M. L. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31 maja 2013 r. znak (...) i z dnia 31 maja 2013 r. znak (...) orzeka: oddala odwołania. Sygn. akt III U 1053/13 UZASADNIENIE M. L. wniosła odwołania od dwóch decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31.05.2013r. znak (...) i znak (...) stwierdzających ustanie jej ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego i ustanie obowiązku opłacania składek za nią przez H. L. . Sprawy toczące się z obu odwołań o sygn. akt III U 1053/13 i III U 1054/13 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III U 1053/13. Na podstawie art. 477 11 § 2 k.p.c. postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013r. do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego Sąd wezwał H. L. . Zainteresowany przyłączył się do odwołania. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Małżonkowie M. i H. L. byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 20 ha położonego we wsi B. i D. i podlegali ubezpieczeniom społecznym rolników z tytułu prowadzenia tegoż gospodarstwa – przy czym M. L. jako małżonek rolnika w okresie od 1 lipca 1977r. do 31.12.1990r. Do roku 1991 M. L. pracowała wspólnie z mężem na gospodarstwie rolnym, które otrzymali w drodze darowizny od jej teściów. W roku 1991 po raz pierwszy odwołująca się wyjechała do Stanów Zjednoczonych Ameryki do w odwiedziny do córki E. J. . Ponownie odwołująca się wyjechała do USA w roku 1992, a następnie w 1995- na wesele córki – wróciła do kraju w 1996r. Ostatnim i zarazem najdłuższym pobytem M. L. w USA był okres 2007-2010r. W USA M. L. pomagała córce E. J. i zięciowi w prowadzeniu domu. E. J. zgłosiła matkę do ubezpieczenia w USA wskazała kwoty dochodów osiąganych przez matkę w wysokości: -w roku 1992 - 7584,40 USD - w roku 1993 – 6539,22 USD - w roku 1995 – 4029,84 USD - w roku 1996 – 3990,00 USD - w roku 2007- 4202,00 USD -w roku 2008 – 6765,00 USD -w roku 2009 - 7065,00 USD - w roku 2010 – 7111,00 USD (zaświadczenie k. 87V) W okresie od 1 stycznia 1992r. do 31.12.1993r. i od 1 stycznia 1995r. do 31.12.1996r. oraz od 1 stycznia 2007r. do dnia 31.12.2010r. M. L. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego na terenie USA (k.150 a.r.) Odwołująca się w okresie pobytów w USA korzystała z ubezpieczenia m.in. do celów leczniczych, wizyt u dentysty, zakupu leków ( oświadczenie odwołującej się k. 101 i 135) Gospodarstwem w czasie nieobecności odwołującej się zajmował się jej mąż, córki K. , A. i J. oraz teściowa. Decyzją z dn. 30 marca 2005r. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa M. L. przyznano rentę strukturalną na okres od 30.12.2004r. do 30.11.2014r. W okresie od 1 stycznia 1992r. do 31.12.1993r. i od 1 stycznia 1995r. do 31.12.1996r. oraz od 1 stycznia 2007r. do dnia 31.12.2010r. M. L. podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu wynagrodzenia otrzymywanego na terenie USA. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o niesporne twierdzenia stron, zeznania świadków: K. A. (k.60v), A. P. (k.61), J. Z. (k.61), dokumentacje zawartą w aktach NKP 19220/2, dokumentację dot. renty strukturalnej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołania nie są zasadne. W niniejszym postępowaniu Sąd zajmował się kwestią, czy odwołująca się M. L. powinna podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: wypadkowym, chorobowym, macierzyńskim i emerytalno – rentowym – za okresy, kiedy podlegała ubezpieczeniom na podstawie innych przepisów. Zaskarżonymi decyzjami z dnia 31.05.2013r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził bowiem, że M. L. w okresie: od 1 stycznia 1992r. do 31.12.1993r. i od 1 stycznia 1995r. do 31.12.1996r. (decyzja znak (...) ) oraz od 1 stycznia 2007r. do dnia 31.12.2010r. (decyzja znak (...) ) ustało ubezpieczenie społecznemu rolników i obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe, macierzyńskie i emerytalno – rentowe. W decyzji wskazano, że ustanie ubezpieczenia było wynikiem powzięcia informacji o podleganiu innemu ubezpieczeniu społecznemu przez M. L. z tytułu zatrudnienia na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki we wskazanych wyżej okresach. W sprawie mają zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2013.1403 j.t.). Artykuł 3 w/w ustawy stanowi, że ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek (ust. 1). Natomiast wg art. 4 ust. 1 składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik. Jeżeli działalność rolnicza jest prowadzona na rachunek kilku osób, obowiązek opłacenia składki ciąży na nich solidarnie. Według ust. 2 obowiązek opłacenia składki powstaje od dnia, w którym powstało ubezpieczenie, a ustaje od dnia, w którym ustało ubezpieczenie. Kwestie związane z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników regulowane są przez art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 tej ustawy, tj. pełnemu ubezpieczeniu społecznemu rolników: wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu i emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny - jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych . Przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika , chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym (art. 5 powołanej ustawy). W myśl art. 6 pkt 1 powołanej ustawy, za rolnika uważa się osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa do zalesienia. Domownikiem jest natomiast osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie była okoliczność, czy odwołująca się M. L. w okresie od 1 stycznia 1992r. do 31.12.1993r. i od 1 stycznia 1995r. do 31.12.1996r. oraz od 1 stycznia 2007r. do dnia 31.12.2010r. winna podlegać z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników. Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe z akt organu emerytalno – rentowego i materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. W aktach emerytalno – rentowych zawarto informację, że ustanie ubezpieczenia było wynikiem powzięcia informacji o podleganiu innemu ubezpieczeniu społecznemu przez M. L. z tytułu zatrudnienia na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki we wskazanych wyżej okresach. Począwszy od roku 1991 M. L. wyjeżdżała do USA do córki E. J. - Sąd mimo usilnych starań nie był w stanie uzyskać informacji o szczegółowych okresach tych pobytów. Odwołująca się początkowo utrzymywała, że paszport zgubiła (k. 28v), H. L. oświadczył, że mieli w domu kradzież i dokumenty zaginęły ( k.28), ostatecznie zaś strony ,,zgodnie” zeznały, że paszport zginął podczas remontu domu ( k. 135v i 136). Słuchane w charakterze świadków córki stron K. A. , A. P. i J. Z. nie potrafiły również określić ściśle dat pobytu matki u USA. W świetle powyższego Sąd przyjął, że odwołująca się w spornych okresach w Polsce przebywała sporadycznie, stale zaś przebywała na terenie USA – tam koncentrowało się jej życie, tam również korzystała z opieki lekarskiej, dentystycznej, a co najistotniejsze tam też podlegała ubezpieczeniu społecznemu. Sam fakt, że odwołująca się przyjechała na komunię córki K. niczego nie zmienia. M. L. nie była stanie nawet pomagać w zarządzaniu gospodarstwem ponieważ nawet kontakt telefoniczny by utrudniony, nie było jeszcze tak rozwiniętej telefonii komórkowej. Jako rolnik lub domownik odwołująca się winna w spornych okresach przebywać w kraju z zamiarem prowadzenia działalności rolniczej ( tak w wyroku SN z dnia 28.01.2009 IUK 202/08). Nie wyklucza to jednak wyjazdów rolnika za granicę, pod warunkiem, że nie łączą się one z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej ( wyrok SA w Rzeszowie z dnia 24 maja 1994r. III AUr 162/94). Przyjmuje się, że jedynie krótkotrwałe podjęcie zatrudnienia w innym państwie nie powoduje wyłączenia rolnika z ubezpieczenia. W przypadku M. L. nie były to pobyty krótkotrwałe, co wiązało się ze zgłoszeniem jej przez córkę do instytucji ubezpieczeniowej w USA. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i w ocenie Sądu kluczowym jest posiadanie innego tytułu ubezpieczenia, co było bezsporne. Wskazane wyżej przepisy art. 7 ust. I art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie wskazują na obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu tylko z jednego tytułu, a nie z obydwu jednocześnie. Odwołująca się podlegała ubezpieczeniom z tytułu osiąganych zarobków w USA ( z ubezpieczenia tego także korzystała podczas pobytu w Stanach) - to zaś w ocenie Sądu wyłącza możliwość ubezpieczenia społecznego rolników z mocy ustawy. W ocenie Sądu Okręgowego nie zmienia sytuacji prawnej wnioskodawczyni sam fakt pobierania przez nią, począwszy od 2004r. renty strukturalnej - podobnie wypowiedział się SN w wyroku z dnia 27 marca 2012r. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia podkreślił, że osobny tytuł ubezpieczenia społecznego powoduje wyłączenie z kręgu osób podlegających z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.