III SZP 2/09

Uchwała z dnia 6 listopada 2009 r. III SZP 2/09 Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy z powództwa Zespołu Elektrowni P.-A. - K. SA w K. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o nałożenie kary pieniężnej, na skutek zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2009 r. [...] „Czy w świetle art. 10 i 11 ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne , ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie oceny zgodności ( Dz.U. Nr 21, poz. 124 ) dopuszczalne jest zastosowanie art.56 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne w brzmieniu sprzed nowelizacji do czynu popełnionego w 2006 r. i objętego postępowaniem ad- ministracyjnym wszczętym 14 września 2007 r. ?” p o d j ą ł uchwałę: Przepis art. 56 ust. 1 pkt 1a w związku z art. 9a ust. 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne w brzmieniu sprzed wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo energe- tyczne oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124) stosuje się do oceny wykonania w 2006 r. przez przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na- wet jeżeli postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki po wejściu w życie ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r. Jed- nakże art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy - Prawo energetyczne w nowym brzmieniu 2 stosuje się, jeżeli wysokość kary pieniężnej przewidzianej w tym przepisie jest względniejsza dla przedsiębiorstwa energetycznego. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznając apelację strony powodowej od wy- roku Sądu Okręgowego-Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie z dnia 21 października 2008 r., powziąwszy wątpliwość co do możliwości zastosowania art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy Prawo ochrony środowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124) do czynu popełnionego w 2006 r. i objętego postępowaniem administracyjnym wszczętym 14 września 2007 r., na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne określone w postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2009 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny przedstawia następujące okoliczności sprawy. Decyzją z dnia 17 grudnia 2007 r., wydaną na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 1a, ust. 2a pkt 3, ust. 3 i ust. 6 oraz art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm., dalej jako Prawo energetyczne) w związku z art. 104 k.p.a., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej Prezes URE) uznał, że Zespół Elektrowni P.-A. - K. SA (dalej strona powodowa, albo powódka) nie wywiązał się w 2006 r. z określonego w art. 9a ust. 8 ustawy Prawo energetyczne obowiązku zakupu oferowanej energii elektrycznej wy- tworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i za to wymierzył karę pieniężną w kwocie 7. 014.193, 57 zł., to jest w wysokości 0,442% przychodu z działalności koncesjonowanej, osiągniętego przez Spółkę w 2006 r. Ukarana Spółka wniosła odwołanie do Sądu zarzucając między innymi naru- szenie art. 56 ust. 6 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art. 9a ust. 8 Prawa ener- getycznego, przez bezpodstawne przyjęcie, że nie wykonała obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 ustawy, oraz przez wymierzenie kary pieniężnej, pomimo tego że Spółka dołożyła należytej staranności w celu realizacji obowiązku wynikającego z powołanych przepisów, a ponadto ze względu na sytuację finansową postępowanie powinno być umorzone. 3 Wyrokiem z dnia 21 października 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Ochrony Konku- rencji i Konsumentów w Warszawie oddalił odwołanie. Strona powodowa zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 227 w związku z art. 217 § 2 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 2, 21 i 22 Konstytucji RP w związku z art. 1 ust. 2 i art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego oraz § 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku zakupu energii elektrycznej wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, Dz.U. Nr 267, poz. 2657; art. 66 k.c. w związku z art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego; art. 56 ust. 6 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 1a oraz art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego; art. 56 ust. 2a pkt 3 Prawa energetycznego). Pismem procesowym z dnia 27 lipca 2009 r. powódka uzupełniła apelację w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 56 ust. 6 w związku z art. 56 ust. 1a oraz art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego wskazując, że „ich błędne zastosowanie polega na sto- sowaniu przepisów prawa, które nie obowiązywały i nie mogą być podstawą zaskar- żonej decyzji z uwagi na zmianę tychże przepisów” na mocy ustawy z dnia 12 stycz- nia 2007 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz ustawy Prawo ochrony śro- dowiska i ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124; dalej jako ustawa nowelizująca). Powołując się na art. 14 ustawy nowelizującej, powódka ar- gumentuje, że ustawa weszła w życie 24 lutego 2007 r., z wyjątkiem art. 9a ust. 8 oraz art. 56 ust. 2a pkt 3, które weszły w życie z dniem 1 lipca 2007 r. Nowelizacja art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego oznaczała, że przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub jej obrotem i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczpospolitej jest obowiązane uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia z kogeneracji dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostkach koge- neracji znajdujących się na terytorium RP lub uiścić opłatę zastępczą. Ten obowią- zek zastąpił wynikający z art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego w poprzednim brzmieniu obowiązek zakupu energii wytwarzanej w skojarzeniu. Po nowelizacji, przepis art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego stanowi, że karze podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia Prezesowi URE do umo- rzenia świadectwa pochodzenia z kogeneracji lub nie uiszcza opłat zastępczych, o których mowa w art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego w brzmieniu po nowelizacji. Poprzednio art. 56 ust. 1 pkt 1 stanowił zaś, że karze pieniężnej podlega ten kto nie 4 przestrzega obowiązku zakupu energii elektrycznej, o którym mowa w art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego. Zdaniem powódki po wejściu w życie ustawy nowelizującej na przedsiębiorstwach energetycznych ciąży już inny obowiązek, zatem inny czyn - niż ten którego dopuściła się w 2006 r. powódka - jest objęty sankcją karną przewi- dzianą w art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego. W świetle art. 10 i 11 ustawy nowelizującej, Prezes URE nie miał podstaw do stosowania przepisów Prawa ener- getycznego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2007 r. Na powódce ciążył w 2006 r. obowiązek zakupu oferowanej energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, jednak po wprowadzeniu do Prawa energetycz- nego zmian wynikających z ustawy nowelizującej, obowiązek taki nie był przewidzia- ny na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, zaś art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energe- tycznego w brzmieniu po nowelizacji nie penalizuje niewykonania tego obowiązku. Prezes URE w swym stanowisku dotyczącym powyższej kwestii wskazuje na odmienne znaczenie art. 10 ustawy nowelizującej, że dotyczy on tylko takich spraw administracyjnych prowadzonych przez Prezesa URE, których przedmiot został ure- gulowany w ustawie nowelizującej. Przepisu art. 10 ustawy nowelizującej nie można stosować w niniejszym postępowaniu, ponieważ ustawa ta nie uchyla obowiązku za- kupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, określo- nego w przepisach obowiązujących w 2006 r. Jeśliby z art. 10 ustawy nowelizującej wynikała zasada natychmiastowego działania nowej ustawy do oceny wykonania obowiązku z art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego w brzmieniu sprzed nowelizacji, to organ regulacyjny byłby zobowiązany do rozliczenia przedsiębiorstw energetycznych z wykonania obowiązku nabycia świadectw pochodzenie, bądź uiszczenia opłaty za- stępczej za rok 2006 r., co byłoby sprzeczne z zasadą niedziałania prawa wstecz. Ponadto, zdaniem Prezesa URE, skoro art. 11 ustawy nowelizującej nakazuje stoso- wać przepisy dotychczasowe do oceny wykonania w I połowie 2007 r. obowiązku zakupu energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu, to w drodze wnioskowania a minori ad maius należy przyjąć, że za okresy wcześniejsze, w tym za okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2006 r., do rozliczenia przedmiotowego obowiązku należy również stosować przepisy dotychczasowe. Rozważając powyższą kwestię Sąd Apelacyjny miał na uwadze , że zarówno wszczęcie postępowania (14 września 2007 r.) jak i wydanie decyzji (27 grudnia 2007 r.) miało miejsce po wejściu w życie zmian wprowadzonych na mocy ustawy z 12 stycznia 2007 r. Natomiast, zarówno postępowanie jak i decyzja odnoszą się do 5 wykonania obowiązku ciążącego na powódce w 2006 r., na podstawie obowiązują- cych w tym okresie przepisów. W tych okolicznościach rozstrzygnięcie sprawy - we- dług Sądu Apelacyjnego - zależy od zastosowania właściwej normy intertemporalnej, przy czym w pierwszej kolejności należy uwzględnić rozwiązania przewidziane w ustawie nowelizującej. Zdaniem Sądu Apelacyjnego z art. 10 wynika, że przewidziana w tym przepi- sie kategoria spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, odnosi się do stanów faktycznych zaistniałych przed 1 stycznia 2007 r. Jednakże zastosowanie art. 10 ustawy nowelizującej w niniejszym stanie faktycznym napotyka dwojakiego rodzaju przeszkody. Po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o stosowaniu nowej ustawy do postępowań, które były w toku w dacie jej wejścia w życie. Tymczasem postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po tej dacie. Po drugie, zastosowanie na podstawie art. 10 ustawy z 12 stycznia 2007 r. przepisu art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego w nowym brzmieniu oznaczałoby za- stosowanie przepisu nakładającego na powódkę obowiązek nabycia energii elek- trycznej, do wykonania którego nie była ona zobowiązana w 2006 r. Byłoby to sprzeczne z zasadą niedziałania prawa wstecz. Z kolei art. 11 ustawy nie znajduje zastosowania, ponieważ z treści tego przepisu wynika, że wykracza on poza ramy czasowe zdarzenia, którego dotyczy decyzja Prezesa URE. Przepis ten przewiduje zasadę stosowania przepisów dotychczasowych do wykonania i oceny wykonania obowiązku zakupu energii wytworzonej w skojarzeniu w I połowie 2007 r., w związku ze zmianą treści przedmiotowego obowiązku ze skutkiem od 1 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny wskazał również, że rozwiązania ustawy nowelizującej nie są konsekwentne, ponieważ obowiązek zakupu oferowanej energii elektrycznej wytwa- rzanej w skojarzeniu został zniesiony od 1 lipca 2007 r., a jednocześnie karalność niewykonania tego obowiązku została zniesiona z dniem 24 lutego 2007 r. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zastosowanie interpretacji wskazywanej przez powoda prowa- dziłoby do abolicji niewykonania obowiązku zakupu energii wytworzonej w skojarze- niu w 2006 r., przy braku wyraźnie zezwalającego na to przepisu. Ponadto Sąd Ape- lacyjny akceptuje argument o konieczności istnienia jednoznacznych przepisów in- tertemporalnych stanowiących podstawę wymierzania kar pieniężnych, w tym re- spektowania zasady, iż w przypadku zmiany przepisów o charakterze karnym należy stosować te przepisy, które są korzystniejsze dla podmiotu, który ma być poddany karze. 6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznając apelację powoda i wynikające z jej podstaw kwestie prawne przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 390 § 1 k.p.c. zagadnienie dotyczące wskazanych przepisów prawa międzyczasowego, spre- cyzowane w sentencji postanowienia z dnia 17 sierpnia 2009 r. W granicach przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd Najwyższy rozpo- znał wątpliwości Sądu Apelacyjnego dotyczące dopuszczalności zastosowania wskazanych przepisów nowych Prawa energetycznego (wynikających z ustawy z dnia 12 stycznia 2007 r.) do sytuacji faktycznej mającej miejsce w 2006 r. pod rzą- dem przepisów wówczas obowiązujących (przepisów starych) do sytuacji, co do któ- rej postępowanie administracyjne właściwego organu zostało podjęte po wejściu w życie nowelizacji Prawa energetycznego. Wątpliwości Sądu Apelacyjnego wyniknęły na tle swoistego nadmiaru regulacji dotyczących obowiązywania w zasięgu czaso- wym nowelizacji Prawa energetycznego dokonanej ustawą z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy Prawo energetyczne, ustawy Prawa ochrony środowiska oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 21, poz. 124). Relatywnie najmniej kontrowersyjny wydaje się art. 14 ustawy nowelizującej, w którym określone zostały terminy wejścia w życie tej ustawy. Nastąpiło to po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (to jest 24 lutego 2007 r.), z wyjątkami dotyczącymi między innymi zmieniającego art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2007 r. Ustawa nowelizująca nie zawiera regulacji expressis verbis uchylających prze- pisy dotychczasowe. Derogacja ta jest jednak oczywista; wynika bezpośrednio z wej- ścia w życie przepisów nowych, które w całości, tak jak art. 9a ust. 8 (także art., 56 ust. 1 pkt 1a), zastąpiły ich dotychczasowe odpowiedniki. Derogowanie określonych przepisów ze względu na zastąpienie ich nowymi przepisami nie powoduje utraty zastosowalności dawnych norm prawnych do stosunków prawnych, których te normy dotyczyły. W punkcie wyjścia rozważań należy podkreślić, że to jakie były obowiązki przedsiębiorstwa energetycznego w 2006 r. i jakie groziły konsekwencje za ich nie- spełnienie określały wyłącznie przepisy wówczas obowiązujące. Późniejsze uchyle- nie tych przepisów nie powoduje, a w każdym razie na pewno nie powoduje tego sama sytuacja derogacyjna, że normy prawne wynikające z uchylonych przepisów 7 przestały być podstawą prawną oceny stosunków prawnych (zdarzeń stanów fak- tycznych), zaistniałych w czasie ich obowiązywania. Rozważane w sprawie regulacje prawne dotyczyły nałożonych obowiązków i konsekwencji prawnych ich niewykona- nia, co samo w sobie powoduje potrzebę zastosowania zasady nieretroaktywności. Nie można bowiem ex post nakładać obowiązków i ustalać ich konsekwencji. Z dru- giej strony, niezastosowanie norm odpowiednich do ich zakresu czasowego ozna- czałoby uchylenie wstecz obowiązku, który wynika z ustawy i uchylenie sankcji, która stanowi konsekwencje niewykonania obowiązku. Ustawa nowelizująca nie zawiera regulacji, z których wynikałoby uchylenie obowiązków nałożonych w art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego, jeżeli nie zostały one wykonane do dnia wejścia w życie nowych przepisów. Nie ma również żadnych powodów - co zauważył Sąd Apelacyjny - ażeby przypisywać ustawodawcy niewyra- żone w ustawie jakieś „abolicyjne” cele, które polegałyby na zaprzestaniu przez wła- ściwe organy sankcjonowania niewykonanego obowiązku. Z porównania przepisów poprzednich z przepisami nowymi wynika, że dokonana zmiana nie pozbawia nor- matywnego znaczenia regulacji dotychczasowej w odniesieniu do istotnych elemen- tów normy prawnej. Tak poprzednia jak i nowa norma prawna dotyczy takich samych podmiotów. Przedmiotem regulacji jest energia elektryczna wytworzona w skojarze- niu z wytworzeniem ciepła w przyłączonych do sieci źródłach energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (według brzmienia art. 9a ust. 8 Prawa energetycznego przed nowelizacją). Przedmiot ten jest taki sam pod rządem prze- pisu zmienionego, tyle tylko, że w nowym ujęciu mowa jest o „kogeneracji” zdefinio- wanej w nowym brzmieniu art. 3 pkt 33 Prawa energetycznego jako: „równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu technologicznego”. W analizie treści normatywnej zobowiązania (obowiąz- ku), pomimo nowej jego konstrukcji, także zachodzi podobieństwo co do istoty zobo- wiązania. Te same podmioty, do tego samego przedmiotu są nadal zobowiązane, do celowo tak samo naznaczonego udziału w obrocie energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła (obecnie energią elektryczną wytworzoną w jednostkach kogeneracji). W zakresie omawianego zobowiązania w jego ujęciu nor- matywnym obowiązek zakupu określonych ilości energii elektrycznej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła zamieniony został na obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia określonej ilości (wartości) świadectw pochodzenia z kogeneracji lub uiszczenia opłaty zastępczej według określonych zasad. Są to 8 zmiany ważkie, ale jest to tylko nowa konstrukcja tego samego zobowiązania, nieu- chylająca jego istoty związanej z celem regulacji. Podmiot zobowiązany w nowej re- gulacji ma do swej dyspozycji alternatywny, finansowy sposób wywiązania się z zo- bowiązania, poprzez uiszczenie odpowiedniej opłaty zastępczej, a zamiast bezpo- średniego zakupu określonej energii - ma uzyskać specjalne dokumenty, odzwiercie- dlające stosowny udział w obrocie tą specjalną energią. Wobec kontynuacyjnej za- sady nowej regulacji nie ma w niej żadnych racji do uchylenia obowiązku określo- nego przed zmianą, jeżeli nie został wykonany. Wskazane przez Sąd Apelacyjny w Warszawie przepisy intertemporalne no- wej ustawy ani nie uchylają zobowiązań niewykonanych, ani też nie stanowią o za- stosowaniu nowych przepisów wstecz do obowiązków poprzednio ukształtowanych i niewykonanych - ad casum - obowiązków z 2006 r. Przepis art. 10 ustawy nowelizu- jącej nakazuje stosowanie tej ustawy „ do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy”. Już ujęcie procesowe w kategorii postępowania zasady tego przepisu stanowi - na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny - przeszkodę do jego zastosowania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, która - w takim procesowym ujęciu - rozpoczęła się już po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej. Jednakże istotniejszy wydaje się wniosek wynikający z relacji między wskazanym art. 10 a art. 11 ustawy nowelizującej. Ten ostatni przepis sta- nowi o tym, że wypełnienie i ocena wypełnienia obowiązku zakupu energii elektrycz- nej wytworzonej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2007 r. nałożonego na podstawie art. 9a ust. 8 Prawa energetycz- nego w brzmieniu dotychczasowym, następuje na podstawie przepisów dotychcza- sowych. Przepis ten wyraża, wspomnianą wyżej, zasadę nieretroakcji nowych prze- pisów dotyczących „wypełnienia i oceny wypełniania obowiązku”. Jest to oczywista konsekwencja nakazania stosowania w tym zakresie przepisów dotychczasowych. Jest to zasada konstrukcyjnie poprawna, w pełni uwzględniająca rozważone wcze- śniej aspekty nowelizacji, która nie uchyliła dotychczasowych zobowiązań. Należy w art. 11 ustawy nowelizującej widzieć wyrażenie zasady określenia zobowiązania we- dług ustawy poprzedniej i zasady określenia zobowiązania według ustawy nowej do- piero od momentu wejścia w życie nowego uregulowania. Wprawdzie w przepisie tym jest mowa o zobowiązaniu za okres bezpośrednio poprzedzający wejście w życie nowego przepisu, ale - jak się wydaje - taka konkretyzacja zobowiązań zastanych wyniknęła wobec szczególnej potrzeby określenia sytuacji nietypowej (zmiany zobo- 9 wiązania w ciągu roku 2007 r., bo poprzednie zobowiązanie miało całoroczny zasięg, a nowelizacja zaczęła obowiązywać przed upływem okresu, w którym mogło być wy- konane). Jeżeli do zobowiązania z pierwszego półrocza 2007 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, to zastosowanie przepisów dotychczasowych jest nie- zbędne do zobowiązań 2006 r., które pod rządem przepisów dotychczasowych zo- stały już w pełnym zakresie skonkretyzowane we wszystkich istotnych elementach, w szczególności przez powstanie sytuacji niewykonania zobowiązania. Słusznie w tej kwestii Prezes URE powołał zasadę interpretacji a minori ad maius. Należy zwrócić uwagę na to, że w art. 11, który - jak to wyżej zauważono - ma znaczenie potwierdzenia nieretroaktywności nowych przepisów - zasada nieretro- aktywności odnosi się do bardzo ogólnie określonych regulacji prawnych, tych mia- nowicie, które dotyczą „wypełnienia i oceny wypełnienia obowiązku”. W tak ogólnym określeniu mieszczą się także te regulacje „oceny wypełnienia obowiązku”, które ustanawiają sankcje za jego niewykonanie, w tym art. 56 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo energetyczne w brzmieniu sprzed nowelizacji. Zastosowanie przepisów dotychcza- sowych w ich pełnej spójnej ze sobą konstrukcji tak w zakresie określenia obowiązku jak i konsekwencji (sankcji) jego niewykonania, jest najbardziej odpowiednie z punktu widzenia celów regulacji prawnej w tym zakresie i odpowiada zasadzie państwa prawnego, skoro odpowiedzialność za niewykonanie określonego obowiązku zostaje zrealizowana stosownie do prawa obwiązującego i znanego podmiotom zobowiąza- nym. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na to, że w stanie faktycznym sprawy, której dotyczy przedstawione przez Sąd Apelacyjny zagadnienie, chodzi w najogól- niejszym ujęciu, o zdarzenie, które zostało w całości ukształtowane przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i które już po tej dacie nie trwa (zasada tempus reqit actum). Określona w art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego w brzmieniu sprzed nowelizacji kara pieniężna jest sankcją skorelowaną z obowiązującym wówczas przepisem nakazującym przestrzeganie obowiązków zakupu energii elektrycznej lub ciepła, o których mowa w art. 9a ust. 6 - 8 wtedy obowiązujących. Nie można ode- rwać przedmiotowej sankcji (kary pieniężnej) od zdarzenia, które w całości wypełnia przesłanki sankcji. Jest to sankcja administracyjna będąca - w tym uregulowaniu - niezbędną częścią mechanizmu (konstrukcji prawnej) uzyskania oczekiwanego przez ustawodawcę zachowania określonych podmiotów prawa w zakresie gospodarki energią elektryczną wytworzoną w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, jako efektyw- 10 niejszego z punktu widzenia gospodarowania źródła energii i korzystniejszego dla środowiska naturalnego źródła wytwarzania energii elektrycznej. W nowym ujęciu normatywnym przedmiotowego zobowiązania, dostosowana została do niego sankcja (na takich samych zasadach jak była dostosowana po- przednia sankcja do poprzednio określonego zobowiązania) w nowym brzmieniu art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego. Ta nowa sankcja zasadniczo „nie pasuje do starego obowiązku”. Nie podlega zresztą sankcjonowaniu zachowanie, które w chwili jego zaistanienia nie stanowiło deliktu administracyjnego (por. wyrok Trybunału Kon- stytucyjnego z dnia 12 maja 2009 r., P 66/07, OTK-A 2009 nr 5, poz. 65). Przepis art. 56 ust. 1 pkt 1a Prawa energetycznego w brzmieniu obowiązują- cym po dniu 24 lutego 2007 r. powinien natomiast zostać zastosowany gdyby oka- zało się, że w zakresie w jakim określa on sankcję (karę pieniężną - np. co do mini- malnej wysokości tej kary), jest przepisem względniejszym dla podmiotu podlegają- cego sankcji. W tym tylko bowiem wyraża się w rozpatrywanej sprawie dostosowanie przedmiotowej represji administracyjnej do reguł prawa karnego (por. wyrok Trybu- nału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2007 r., P 43/07, OTK-A 2007 nr 11, poz. 155 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2008, III SK 3/08, LEX nr 509052). Z powyższych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji. ========================================