III SZ 1/01

Postanowienie z dnia 6 kwietnia 2001 r. III SZ 1/01 Kasacja nie przysługuje od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie wydanego na skutek odwołania od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej członka korpusu służby cywilnej. Przewodniczący SSN Wiesław Kozielewicz, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2001 r. sprawy z wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego Urzędu Kontroli Skarbowej w L. przeciwko Edwardowi N. o orzeczenie kary dyscyplinarnej, na skutek kasacji uczestnika postępowania od wy- roku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2000 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d r z u c i ć kasację. U z a s a d n i e n i e Postępowanie w sprawie, której dotyczy kasacja Edwarda N., przedstawiało się jak następuje. Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej przy Urzędzie Kontroli Skar- bowej w L. z dnia 14 lutego 2000 r. uznano winnym Edwarda N. naruszenia art. 17 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwo- wych (Dz.U. Nr 31, poz. 214 ze zm.) zarzucając mu, że nie przestrzegał obowiązują- cych zasad postępowania kontrolnego, prowadzonego w dniach 1 marca - 15 czerwca 1999 r. w PH „K.” należącym do Jolanty C. i wymierzono karę upomnienia przewidzianą w art. 107 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 1999 r. Nr 49, poz. 483 ze zm.). Komisja za bezsporne uznała, że obwiniony jako inspektor w czasie prowadzonego postępowania kontrolnego w Przedsiębior- stwie Handlowym „K.” w Z. należącym do Jolanty C. przekroczył swoje uprawnienia wynikające z ustawy o kontroli skarbowej. Przekroczenie to polegało na tym, że 2 przesłuchiwał byłe pracownice Jolanty C., Beatę M. w jej domu i Jolantę F. w Biurze UKS bez powiadomienia kontrolowanej o miejscu i terminie przeprowadzenia dowo- du z zeznań świadków oraz z czynności tej nie sporządził protokołów przesłuchań. W wyniku odwołania Edwarda N. Wyższa Komisja Dyscyplinarna Służby Cy- wilnej orzeczeniem z dnia 11 maja 2000 r. utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej przy Urzędzie Kontroli Skarbowej w L. podzielając jej ustalenia i wy- mierzoną karę. Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył do Sądu Apelacyjnego obwiniony na zasadzie art. 119 ust. 2 i 3 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 369 KPC zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie od popełnienia zarzuconych czy- nów. W uzasadnieniu odwołania obwiniony podnosił, że zgodnie z art. 178 ust. 1 pkt 8 ustawy o kontroli skarbowej miał prawo dokonywać samodzielnie weryfikacji i oceny przydatności zeznań świadków dla celów prowadzonego postępowania kon- trolnego. Dowodem bowiem, zgodnie z art. 180 ordynacji podatkowej, może być wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy. Ponadto według odwołującego się nie wzięto pod uwagę próby szykany osoby poddanej kontroli oraz że działania ob- winionego miały na celu wykazanie nieprawidłowości. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, po roz- poznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 8 listopada 2000 r. oddalił odwołanie uznając je za bezzasadne. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że obwiniony naruszył obowią- zujące przepisy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (jednolity tekst: Dz.U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572). Art. 14 ust. 3 tej ustawy wyraźnie stanowi, że czynności kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego. Czynności kontro- lne zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy prowadzone są przede wszystkim w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia. Przy przesłuchaniu świadków kontrolo- wany lub osoba przez niego wskazana ma prawo uczestniczyć (art. 19 ust. 1). Kon- trolowany zgodnie z art. 19 ust.2 ustawy powinien być powiadomiony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzeniu tych dowodów nie później niż przed podjęciem tych czynności. Obwiniony jako inspektor kontroli miał obowiązek sporzą- dzenia protokołów z przesłuchania świadków (art. 21 ust. 2 pkt 5), a protokoły te po- winny być podpisane przez osoby uczestniczące w czynności kontrolnej (art. 22 ust. 3 1). Obwiniony podejmując decyzje o nieformalnym przesłuchaniu świadków bez udziału osoby kontrolowanej, która to czynność w żaden sposób nie została udoku- mentowana, w sposób ewidentny przekroczył swoje uprawnienia. W konsekwencji należało uznać, że inspektor kontroli, który przekracza swoje uprawnienia narażając instytucję, którą reprezentuje, na zarzut nierzetelnego wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników w niej zatrudnionych powinien ponieść konsekwen- cje dyscyplinarne stosownie do stawianych mu zarzutów. Jeżeli chodzi o karę to zgodnie z wnioskiem Rzecznika Dyscyplinarnego obwinionemu została wymierzona najniższa z kar dyscyplinarnych przewidzianych w art. 107 ustawy o służbie cywilnej Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw do usprawiedliwienia zachowania ob- winionego, stwierdzając, że interpretacja przepisów powołanych w odwołaniu jest sprzeczna z treścią tych przepisów określających jasno prawa i obowiązki zarówno osób kontrolowanych jak i kontrolujących. Edward N. wniósł kasację od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W kasacji, z powołaniem się na art. 3931 pkt 1 KPC, zarzucono naruszenie art. 17 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwo- wych poprzez błędne zastosowanie i na tej podstawie żądano uchylenia zaskarżone- go wyroku z przekazaniem sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpozna- nia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zaskarżony kasacją Edwarda N. wyrok - jak to zostało wyżej przedstawione - został wydany w postępowaniu dyscyplinarnym określonym przepisami rozdziału 9 ustawy o służbie cywilnej. Chodzi tu o sprawę dyscyplinarną (art. 106 ust. 1 powoła- nej ustawy), która podlegała rozpoznaniu przez określone komisje dyscyplinarne (por. art. 109 tej ustawy). Sprawa dyscyplinarna nie będąc sprawą cywilną, co do zasady nie podlega postępowaniu unormowanemu w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 1 KPC) ani właściwości sądów powszechnych (art. 2 § 1 KPC). Jeżeli ustawa o służbie cywilnej w jej art. 119 ust. 2 i ust. 3 ustanowiła w spra- wie dyscyplinarnej postępowanie odwoławcze przed sądem, to jest to wyłączna pod- stawa prawna, po pierwsze dla właściwości sądu i po drugie, dla zakresu zastoso- 4 wania przepisów postępowania cywilnego. W pierwszej z tych kwestii – stosownie do art. 119 ust. 2 – właściwy jest Sąd Apelacyjny w Warszawie, który rozpoznaje odwo- łanie od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej. Odwołanie przysługuje stronom oraz Szefowi Służby Cywilnej. Co zaś się tyczy przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, to – według art. 119 ust. 3 – wchodzą w rachubę („do rozpatrzenia od- wołania”) przepisy o apelacji. W powołanych przepisach ustawy o służbie cywilnej nie ma żadnej podstawy do rozszerzenia drogi sądowej na inne niż Sąd Apelacyjny w Warszawie, sądy pow- szechne oraz Sąd Najwyższy. Nie ma też podstawy do szerszego zastosowania przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec tego nie ma też podstawy do zastosowania przepisu art. 392 KPC określającego w sprawach cywilnych (a nie dyscyplinarnych) zaskarżalność kasacją do Sądu Najwyższego orzeczeń wydanych przez sąd drugiej instancji. Dodatkowo można zauważyć, że przy braku stosownego upoważnienia Sąd Apelacyjny w War- szawie nie jest sądem drugiej instancji, w rozumieniu art. 392 § 1 KPC, w którym chodzi o sąd sprawujący w sprawach cywilnych instancyjną kontrolę nad orzecze- niami sądu pierwszej instancji. Z powyższych przyczyn stwierdzając, że kasacja jest niedopuszczalna Sąd Najwyższy postanowił stosownie do art. 3938 § 1 KPC. ========================================