III SW 49/15

Sąd Najwyższy2015-06-10
SNinneprawo wyborczeŚrednianajwyższy
wybory prezydenckieSąd Najwyższyprotest wyborczyKodeks wyborczyKonstytucjaTrybunał Konstytucyjnyważność wyborów

Sąd Najwyższy pozostawił bez dalszego biegu protest dotyczący ważności wyborów prezydenckich, uznając, że zarzuty oparcia wyborów na niekonstytucyjnej ustawie nie mieszczą się w ustawowych podstawach protestu wyborczego.

Protestujący A. P. zakwestionował ważność wyborów prezydenckich z 24 maja 2015 r., argumentując, że Kodeks Wyborczy, na podstawie którego odbyły się wybory, jest niezgodny z Konstytucją z powodu braku uprzedniego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy, po analizie stanowisk Państwowej Komisji Wyborczej i Prokuratora Generalnego, uznał protest za niedopuszczalny. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące niekonstytucyjności ustawy nie mieszczą się w ustawowych przesłankach protestu wyborczego, które ograniczają się do przestępstw przeciwko wyborom lub naruszeń przepisów kodeksu mających wpływ na wynik wyborów. Ponadto, sąd podkreślił, że ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją.

W sprawie z protestu A. P. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd Najwyższy rozpoznał protest dotyczący ważności wyborów prezydenckich z dnia 24 maja 2015 r. Protestujący zarzucił, że Kodeks Wyborczy, na podstawie którego odbyły się wybory, jest niezgodny z Konstytucją, ponieważ nie został poddany uprzedniej kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Wnoszący protest powołał się na artykuły Konstytucji dotyczące zgodności ustaw z Konstytucją i kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o uznanie protestu za bezzasadny, wskazując, że zarzut niekonstytucyjności ustawy nie jest podstawą protestu wyborczego, a ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją. Prokurator Generalny również wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu, uznając zarzuty za mieszczące się poza zakresem przedmiotowym protestu. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy Kodeksu wyborczego (art. 321 § 3, art. 82 § 1, art. 322 § 1), stwierdził, że protest nie spełnia ustawowych warunków. Sąd wyjaśnił, że protest wyborczy może być wniesiony z powodu przestępstw przeciwko wyborom lub naruszeń przepisów kodeksu mających wpływ na wynik wyborów. Zarzuty dotyczące niekonstytucyjności Kodeksu wyborczego nie mieszczą się w tych kategoriach. Sąd podkreślił również, że ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, które może być obalone jedynie w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił pozostawić protest bez dalszego biegu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut niekonstytucyjności ustawy wyborczej nie może stanowić podstawy protestu przeciwko ważności wyborów, ponieważ nie mieści się w ustawowych przesłankach protestu wyborczego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że protest wyborczy może być wniesiony jedynie z powodu przestępstw przeciwko wyborom lub naruszeń przepisów kodeksu mających wpływ na wynik wyborów. Zarzuty dotyczące niekonstytucyjności ustawy, nawet jeśli zasadne, nie należą do tych kategorii. Ponadto, ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

pozostawić protest bez dalszego biegu

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznawnioskodawca
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczejinstytucjauczestnik
Prokurator Generalnyorgan_państwowyuczestnik

Przepisy (7)

Główne

k.w. art. 321 § § 3

Kodeks wyborczy

Wnoszący protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.

k.w. art. 82 § § 1

Kodeks wyborczy

Protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej może być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.

k.w. art. 322 § § 1

Kodeks wyborczy

Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 321 tego Kodeksu.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 37

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa argumentacji protestującego dotyczącej podlegania pod Konstytucję.

Konstytucja RP art. 188

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa argumentacji protestującego dotyczącej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Konstytucja RP art. 8

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa argumentacji protestującego dotyczącej nadrzędności Konstytucji.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa argumentacji protestującego dotyczącej skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty protestującego nie mieszczą się w ustawowych podstawach protestu wyborczego określonych w art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego. Ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, które może być obalone jedynie orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Protest nie spełnia warunków formalnych określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego.

Odrzucone argumenty

Ustawa Kodeks Wyborczy jest niezgodna z Konstytucją z powodu braku uprzedniej kontroli przez Trybunał Konstytucyjny. Wybory przeprowadzone na podstawie ustawy niezgodnej z Konstytucją są nieważne.

Godne uwagi sformułowania

ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją zarzuty nie mieszczą się w granicach przedmiotowych protestu

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Iwulski

członek

Halina Kiryło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu przedmiotowego protestu wyborczego i dopuszczalnych podstaw jego wniesienia. Interpretacja domniemania zgodności ustawy z Konstytucją."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu postępowania w sprawach wyborczych. Nie rozstrzyga merytorycznie o konstytucyjności przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii związanych z prawem wyborczym i konstytucyjnością prawa, choć rozstrzygnięcie jest proceduralne. Pokazuje, jak sądy interpretują granice środków prawnych.

Czy wybory mogą być nieważne z powodu 'nieprześwietlonej' ustawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III SW 49/15
POSTANOWIENIE
Dnia 10 czerwca 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Józef Iwulski
‎
SSN Halina Kiryło
w sprawie z protestu A. P.
‎
przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
‎
przy udziale:
‎
1) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
‎
2) Prokuratora Generalnego,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 czerwca 2015 r.
postanawia:
pozostawić protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 23 maja 2015 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego dnia 2 czerwca 2015 r., A. P. wniósł „Protest przeciwko ważności wyborów prezydenckich, które odbyły się w dniu 24 maja 2015 r. oraz wnioski w trybie wyborczym.”
W uzasadnieniu wnoszący protest wskazał że: „ustawa - Kodeks Wyborczy na podstawie którego odbyły się wybory prezydenckie w dniu 24 maja 2015 r. nie spełnia podstawowych wymogów opisanych w Konstytucji. W/w ustawa nie posiadała przed jej WYDANIEM, przez centralne organy państwowe, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Takie orzeczenie jest konieczne by można było twierdzić, że dana ustawa jest zgodna z Konstytucją, pod którą podlegamy zgodnie z art. 37 Konstytucji. Z artykułu tego niepodważalnie wynika, że podlegamy pod Konstytucję a nie ustawy, które są niezgodne z Konstytucją, bo przecież za takie należy uznać wszystkie ustawy, które przed wydaniem nie zostały w całości sprawdzone przez Trybunał Konstytucyjny, który jako jedyny organ konstytucyjny jest uprawniony do takich czynności. Powyższe stwierdzenie ma zdecydowane oparcie w art. 188 Konstytucji w związku z art. 8, 37 i 190 ust 2 Konstytucji. Tak więc, jest całkowicie niedopuszczalne aby jakiekolwiek wybory mogły się odbywać na podstawie ustaw, które ewidentnie rażąco naruszają konstytucyjne prawa władzy zwierzchniej w RP i nigdy nie powinny być obowiązujące.”.
Państwowa Komisja Wyborcza, pismem z dnia 8 czerwca 2015 r., wniosła o uznanie protestu za bezzasadny. W uzasadnieniu wskazała, że zarzut nieważności wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej - z uwagi na ich przeprowadzenie na podstawie ustawy niezgodnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - nie może być podstawą protestu, ponieważ ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, a stwierdzenie niezgodności nastąpić może jedynie w innym postępowaniu, prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Prokurator Generalny, pismem z dnia 8 czerwca 2015 r., wniósł o pozostawienie protestu bez dalszego biegu, wskazując, że jego zarzuty nie mieszczą się w jego granicach przedmiotowych i w istocie są wyrazem subiektywnej oceny przepisów Kodeksu wyborczego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) w art. 321 § 3 stanowi, że wnoszący protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Z kolei według art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego, protest przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej może być wniesiony z powodu: 1) dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania lub wyników wyborów lub 2) naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów.
Na mocy art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest wniesiony przez osobę do tego nieuprawnioną lub niespełniający warunków określonych w art. 321 tego Kodeksu. Protest nie spełnia warunków określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego wtedy, gdy postawione zarzuty nie opierają się na ustawowych podstawach protestu wymienionych w art. 82 § 1 Kodeksu wyborczego.
W niniejszej sprawie podniesione zarzuty nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym protestu wyborczego. Przedmiotem protestu wyborczego jest ważność wyborów lub wyboru określonej osoby, a podstawę zakwestionowania tej ważności stanowią czyny przestępcze i delikty wyborcze rzutujące na przebieg głosowania i ustalenia jego wyników lub ustalenie wyników samych wyborów. Wnoszący protest wskazuje natomiast na niekonstytucyjność Kodeksu wyborczego wynikającą – jego zdaniem – z braku uprzedniej kontroli tej ustawy przez Trybunał Konstytucyjny.
Niezależnie od tego, że protest nie został oparty na ustawowych przesłankach i w związku z tym nie spełnia warunków określonych w art. 321 Kodeksu wyborczego, to przedstawiona argumentacja jest chybiona. Z żadnego przepisu Konstytucji RP nie wynika, aby niepoddanie aktu normatywnego kontroli Trybunału Konstytucyjnego wywoływało skutek w postaci jego niekonstytucyjności. Wręcz przeciwnie, ustawie służy domniemanie zgodności z Konstytucją, które może być obalone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (zob. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2005 r.,
K 42/02
OTK-A 2005 nr 4, poz. 38).
Z tych względów na podstawie na podstawie art. 322 § 1 Kodeksu wyborczego orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI