III SW 30/11

Postanowienie z dnia 25 października 2011 r. III SW 30/11 Naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego dotyczące wadliwego spo- rządzenia kart do głosowania nie ma wpływu na wynik wyborów, gdy zwiększe- nie liczby głosów oddanych na listę kandydatów na posłów komitetu wyborcze- go pominiętego na karcie do głosowania o wszystkie głosy nieważne z tego powodu, nie prowadziłoby do uczestniczenia tego komitetu w podziale manda- tów. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 paź- dziernika 2011 r. sprawy z protestu wyborczego Grzegorza K. przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n o w i ł: 1. wyrazić opinię, że zarzuty protestu dotyczące wadliwego sporządzenia kart do głosowania w Okręgu Wyborczym Nr 41 w Szczecinie w Obwodowej Komisji Wy- borczej Nr 13 w Policach oraz w Okręgu Wyborczym Nr 24 w Suwałkach w Obwo- dowej Komisji Wyborczej nr 25 w Suwałkach są zasadne ale powyższe naruszenia przepisów ustawy nie miały wpływu na wynik wyborów, 2. wyrazić opinię, że pozostałe zarzuty protestu są nieuzasadnione. U z a s a d n i e n i e Pismem z dnia 14 października 2011 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego - 14 października 2011 r.), Grzegorz K. - pełnomocnik Wyborczy Komitetu Wyborcze- go Polska Jest Najważniejsza wniósł protest wyborczy przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, zarzuca- jąc naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących głosowania, ustalenia 2 wyników głosowania i wyników wyborów przeprowadzonych w dniu 9 października 2011 r., tj. art. 224 w związku z art. 227 i art. 40 § 1, 3 i 5 oraz art. 71 § 1 i art. 73 w związku z art. 228 § 1 i art. 230 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wybor- czy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). W uzasadnieniu zarzutów wskazał, że na urzę- dowych kartach do głosowania w wyborach do Sejmu, nie została umieszczona lista kandydatów nr 2 - zarejestrowana przez KW Polska Jest Najważniejsza, co powodo- wało wydawanie przez Obwodowe Komisje Wyborcze kart do głosowania pozbawio- nych tej listy w dniu głosowania. Komisje te uznawały za ważne karty do głosowania obarczone wyżej opisanym brakiem i uwzględniały je przy ustalaniu wyników głoso- wania, co miało miejsce na obszarze okręgów wyborczych nr 41 - Szczecin (Obwo- dowa Komisja Wyborcza nr 144 oraz Obwodowa Komisja Wyborcza nr 13 w Poli- cach), nr 19 - Warszawa I (Obwodowa Komisja Wyborcza nr 438 w Warszawie, Ob- wodowa Komisja Wyborcza nr 112 w Warszawie, Obwodowa Komisja Wyborcza nr 555 w Warszawie, Obwodowa Komisja Wyborcza nr 434 w Warszawie), oraz nr 24 - Suwałki (Obwodowa Komisja Wyborcza nr 25 w Suwałkach). Wskazał także, że już w dniu 7 października 2011 r. na obszarze Okręgowej Komisji Wyborczej nr 10 z sie- dzibą w Łodzi stwierdzono brak listy kandydatów na posłów zgłoszonej przez KW Polska Jest Najważniejsza na niektórych kartach do głosowania. Państwowa Komisja Wyborcza (w piśmie z dnia 19 października 2011 r.), od- nosząc się do przedstawionych zarzutów wskazała, że zgodnie z art. 73 Kodeksu wyborczego karty do głosowania inne niż urzędowo ustalone lub nieopatrzone pie- częcią obwodowej komisji wyborczej są nieważne. Zatem wydanie wyborcy karty niezawierającej zarejestrowanej w danym okręgu wyborczym listy kandydatów na posłów stanowiłoby naruszenie art. 52 § 2 w związku z art. 224 Kodeksu wyborcze- go. Natomiast uznanie przez obwodową komisję wyborczą takiej karty za ważną sta- nowiłoby naruszenie art. 228 § 1 pkt 4 w związku z art. 73 Kodeksu wyborczego. Od- nosząc się do przedstawionego w proteście stanu faktycznego Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że: 1) obwodowe komisje wyborcze działające na obszarze okręgu wyborczego nr 10 - Łódź, zostały zobowiązane do sprawdzenia prawidłowo- ści otrzymanych kart do głosowania, którą to czynność wykonały, a Państwowej Ko- misji Wyborczej nie są znane przypadki wydania wyborcom wadliwych kart do głoso- wania w tym okręgu wyborczym; 2) w okręgu wyborczym nr 41 - Szczecin, stwier- dzono nieliczne przypadki wadliwego sporządzenia kart do głosowania. Jak wynika z wyjaśnień przedstawionych przez Okręgową Komisję Wyborczą w Szczecinie, pole- 3 ciła ona obwodowym komisjom wyborczym dokonanie starannego sprawdzenia pra- widłowości kart do głosowania wydawanych wyborcom. Łączna liczba kart nieważ- nych wyjętych z urn w tym okręgu wyborczym wyniosła 332. W obwodach głosowa- nia wymienionych w proteście liczba kart nieważnych wyniosła odpowiednio: w Ob- wodowej Komisji Wyborczej nr 144 w Szczecinie - 0 (zero), w Obwodowej Komisji Wyborczej nr 13 w Policach - 24; 3) w okręgu wyborczym nr 19 - Warszawa I w ob- wodach głosowania wymienionych w zarzutach protestu (OKW nr 112, 434, 438 oraz 555), nie stwierdzono przypadków wydania wyborcom wadliwych kart do głosowania (sprawdzenie otrzymanych kart do głosowania nie wykazało istnienia wadliwych kart). Jak wynika z przedstawionych Państwowej Komisji Wyborczej wyjaśnień Okrę- gowej Komisji Wyborczej w Warszawie I, anonimowe zawiadomienie o wydaniu wy- borcy wadliwej karty do głosowania przez Obwodową Komisję Wyborczą nr 718 w Warszawie (nieobjętą zarzutami protestu) nie zostało potwierdzone przez tę Komisję, a sprawdzenie otrzymanych przez nią kart do głosowania nie wykazało istnienia wa- dliwych kart; 4) w okręgu wyborczym nr 24 - Suwałki, stwierdzono nieliczne przypadki wadliwego sporządzenia kart do głosowania. Jak wynika z wyjaśnień Okręgowej Ko- misji Wyborczej w Białymstoku, poleciła ona obwodowym komisjom wyborczym do- konanie sprawdzenia prawidłowości kart do głosowania wydawanych wyborcom. Nie stwierdzono przypadków wydania wadliwych kart wyborcom. Łączna liczba kart nie- ważnych i wyjętych z urn w tym okręgu wyborczym wyniosła 381. Obwodowa Komi- sja - Wyborcza nr 25 w Suwałkach ustaliła, że liczba kart nieważnych wyniosła - 3. Odnosząc powyższe ustalenia do ogłoszonych wyników głosowania PKW po- dała, że we wskazanych przez wnoszącego protest obwodach głosowania na obsza- rze okręgu wyborczego nr 41 łącznie wyjęto z urn 24 nieważne karty do głosowania. Oznacza to, że gdyby przyjąć, iż przyczyną nieważności wszystkich tych kart była opisana w proteście wada, a wszyscy wyborcy, którzy otrzymali wadliwe karty odda- liby głosy na listę kandydatów na posłów zgłoszoną przez KW Polska Jest Najważ- niejsza, to liczba głosów oddanych na tę listę wzrosłaby o 24 i o tyle wzrosłaby liczba głosów ważnych. We wskazanych przez wnoszącego protest obwodach głosowania na obszarze okręgu wyborczego nr 19 łącznie wyjęto z urn 16 nieważnych kart do głosowania. Oznacza to, przy tych samych co wyżej założeniach, że liczba głosów oddanych na listę kandydatów na posłów zgłoszoną przez KW Polska Jest Najważ- niejsza w tym okręgu wzrosłaby o 16 i o tyle wzrosłaby liczba głosów ważnych. Z kolei we wskazanym przez wnoszącego protest obwodzie głosowania na obszarze 4 okręgu wyborczego nr 24 łącznie wyjęto z urn 3 nieważne karty do głosowania. Oznacza to, że przy tych samych założeniach liczba głosów oddanych na listę kan- dydatów na posłów zgłoszoną przez KW Polska Jest Najważniejsza w tym okręgu wzrosłaby o 3 i o tyle wzrosłaby liczba głosów ważnych. W konkluzji pisma, Pań- stwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że gdyby przyjąć powyższe założenia, mo- głoby to oznaczać nieznaczącą zmianę wyniku głosowania, niemającą wpływu na wynik wyborów. Zwiększenie liczby głosów oddanych na listy kandydatów na posłów zgłoszone przez KW Polska Jest Najważniejsza o 43 głosy (24+16+3) dałoby tym listom łączną liczbę głosów we wszystkich okręgach wynoszącą 315 436, co przy zwiększonej o tyle liczbie głosów ważnych, wynoszącej 14 369 546, oznaczałoby uzyskanie przez te listy 2,20% ważnie oddanych głosów. Listy tego komitetu nie uczestniczyłyby zatem w podziale mandatów (art. 231 § 2 Kodeksu wyborczego). Powiększenie liczby głosów oddanych na listy KW Polska Jest Najważniejsza o łączną liczbę kart nieważnych we wszystkich okręgach wyborczych, wynoszącą 13 918, przy powiększeniu o tyle liczby głosów ważnych, oznaczałoby uzyskanie przez te listy 2,29% głosów ważnych, a więc również nie miałoby wpływu na wynik wybo- rów. Ponadto w ocenie PKW wnoszący protest nie udowodnił ani nawet nie upraw- dopodobnił przypadków uznawania przez obwodowe komisje wyborcze kart nieza- wierających listy kandydatów na posłów zgłoszonej przez KW Polska Jest Najważ- niejsza za karty ważne. W związku z powyższym Państwowa Komisja Wyborcza wy- raziła opinię, że zarzuty przedmiotowego protestu są w części bezzasadne, a w czę- ści - nawet gdyby okazały się zasadne - dotyczą zdarzeń, które nie miały wpływu na wynik wyborów. Prokurator Generalny pismem z dnia 20 października 2011 r. wniósł o wydanie postanowienia zawierającego opinię, że zarzuty protestu są zasadne, lecz narusze- nie przepisów ustawy nie miało wpływu na wynik wyborów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 101 ust. 2 Konstytucji RP wyborcy przysługuje prawo zgłosze- nia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu na zasadach określonych w ustawie. Zasady wnoszenia protestów wyborczych okre- śla ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy. Zgodnie z art. 82 § 1 tej 5 ustawy przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub wyborowi określonej osoby może być wniesiony protest z powodu: dopuszczenia się przestęp- stwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mają- cego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wy- borów lub naruszenia przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyni- ków głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów. Zgodnie z art. 270 § 1 Kodeksu wyborczego ustalając wyniki głosowania w obwodzie, obwo- dowa komisja wyborcza oblicza między innymi liczbę wyborców, którym wydano karty do głosowania, jak i kart wyjętych z urny. Z przedstawionej przez Państwową Komisję Wyborczą informacji wynika, że w obwodach głosowania na obszarze okrę- gów wyborczych nr 41, 19 oraz 24 łącznie wyjęto z urn 43 nieważne karty do głoso- wania. Oznacza to, że nawet gdyby przyjąć, iż przyczyną nieważności wszystkich tych kart była opisana w proteście wada, a wszyscy wyborcy, którzy otrzymali wadli- we karty oddaliby głosy na listę kandydatów na posłów zgłoszoną przez KW Polska Jest Najważniejsza, liczba głosów oddanych na tę listę wzrosłaby o 43 i o tyle wzro- słaby liczba głosów ważnych. Wobec przedstawionych przez wnoszącego protest wyborczy zarzutów, oraz złożonych przez Państwową Komisję Wyborczą wyjaśnień, które w części oznaczają - w ocenie Sądu Najwyższego - przyznanie że zarzuty pro- testu są uzasadnione, Sąd Najwyższy wyraził opinię, że zarzuty protestu dotyczące wadliwego sporządzenia kart do głosowania w Okręgu Wyborczym nr 41 w Szczeci- nie w Obwodowej Komisji Wyborczej nr 13 w Policach, w Okręgu Wyborczym nr 24 w Suwałkach w Obwodowej Komisji Wyborczej nr 25 okazały się zasadne, ale powyż- sze naruszenia przepisów ustawy nie miały wpływu na wynik wyborów. Zwiększenie liczby głosów oddanych na listy kandydatów na posłów zgłoszone przez KW Polska Jest Najważniejsza o wszystkie głosy nieważne, dałoby tym listom łączną liczbę gło- sów we wszystkich okręgach wynoszącą 315 436, co przy zwiększonej o tyle liczbie głosów ważnych, wynoszącej 14 369 546, oznaczałoby uzyskanie przez te listy 2,20% ważnie oddanych głosów. Listy tego komitetu nie uczestniczyłyby zatem w podziale mandatów (art. 231 § 2 Kodeksu wyborczego). Pozostałe zarzuty wskazane w proteście wyborczym, dotyczące uznania przez Obwodowe Komisje Wyborcze kart niezawierających listy kandydatów na posłów zgłoszonej przez KW Polska Jest Najważniejsza za karty ważne w okręgu wybor- czym nr 19 w Warszawie I oraz w okręgu wyborczym nr 41 - Szczecin w Obwodowej Komisji Wyborczej nr 144 w Szczecinie, w ocenie Sądu Najwyższego są nieuzasad- 6 nione, jako niepotwierdzone, co uzasadniało uznanie zarzutów protestu w tej części za nieuzasadnione. Zgodnie z art. 241 § 3 Kodeksu wyborczego wnoszący protest powinien sfor- mułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty. Dowodami w sprawie z protestu wyborczego są takie środki, które świadczą o istnieniu lub nieistnieniu pewnych faktów i które zarazem umożliwiają przekonanie, że zarzucane w proteście działanie lub zaniechanie jest przestępstwem przeciwko wyborom w myśl przepisów Kodeksu karnego albo postępowaniem sprzecznym z przepisami Kodeksu wyborczego dotyczącymi głosowania, ustalania wyników głosowania i wyników wyborów. Nie stanowią natomiast dowodu w rozu- mieniu art. 241 ust. 3 Kodeksu twierdzenia i zarzuty osoby wnoszącej protest, ode- rwane od istoty przestępstwa przeciwko wyborom i od naruszeń przepisów wskaza- nych w tej ustawie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2001 r., III SW 85/01, niepublikowane). Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 242 § 2 Kodeksu wyborczego orzekł jak w sentencji. ========================================