III SW 148/15

Sąd Najwyższy2015-11-26
SNinneprawo wyborczeŚrednianajwyższy
wyboryprotest wyborczySąd NajwyższyKodeks wyborczyPaństwowa Komisja Wyborczamandatywynik wyborówgłosowanie

Sąd Najwyższy uznał zarzut protestu wyborczego dotyczący nieuwzględnienia głosu wyborcy za zasadny, ale stwierdził, że uchybienie to nie wpłynęło na wynik wyborów, pozostawiając pozostałą część protestu bez dalszego biegu.

Wnoszący protest wyborczy A. S. zarzucił Obwodowej Komisji Wyborczej nr [...] w S. nieuwzględnienie jego głosu oddanego na kandydata Z. K. z listy nr [...] Komitetu Wyborczego K. Sąd Najwyższy uznał ten zarzut za zasadny, jednak stwierdził, że Komitet Wyborczy K. nie przekroczył 5% progu wyborczego, co oznaczało, że i tak nie brałby udziału w podziale mandatów. W związku z tym, stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik wyborów. Pozostała część protestu, dotycząca głosów innych wyborców, została pozostawiona bez dalszego biegu z powodu braku dowodów.

Protest wyborczy wniesiony przez A. S. dotyczył nieuwzględnienia jego głosu oddanego na kandydata Z. K. z listy nr [...] Komitetu Wyborczego K. przez Obwodową Komisję Wyborczą nr [...] w S. podczas wyborów do Sejmu RP. Wnoszący protest wskazał, że oddał ważny głos, który nie został odnotowany w protokole, podobnie jak głosy innych osób głosujących na tę samą listę. Państwowa Komisja Wyborcza oraz Prokurator Generalny uznali zarzut za zasadny, podkreślając jednak, że Komitet Wyborczy K. nie przekroczył 5% progu wyborczego (uzyskując 4,76% głosów w skali kraju), co oznaczało, że i tak nie uczestniczyłby w podziale mandatów. W związku z tym, stwierdzone uchybienie nie mogło wpłynąć na wynik wyborów. Sąd Najwyższy, rozpatrując protest, uznał zarzut nieuwzględnienia głosu za zasadny, ale podzielił argumentację o braku wpływu na wynik wyborów. Ponadto, Sąd Najwyższy pozostawił bez dalszego biegu pozostałą część protestu, dotyczącą głosów innych wyborców, z powodu niespełnienia wymogów formalnych, w tym braku przedstawienia dowodów lub danych umożliwiających identyfikację tych wyborców i ich głosów. Podstawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy Kodeksu wyborczego dotyczące protestów wyborczych, w szczególności art. 82 § 1, art. 101 Konstytucji RP, art. 196 § 1, art. 241 § 3, art. 242 § 2 i art. 243 § 1.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Zarzut nieuwzględnienia głosu jest zasadny, jednak stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik wyborów, jeśli komitet wyborczy, na który oddano głos, nie spełnił warunku przekroczenia progu wyborczego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli głos wyborcy nie został prawidłowo uwzględniony, to nie wpływa to na wynik wyborów, jeśli Komitet Wyborczy, na który oddano głos, nie uzyskał wystarczającej liczby głosów do podziału mandatów (przekroczenia 5% progu wyborczego).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

postanowienie

Strony

NazwaTypRola
A. S.osoba_fizycznawnoszący protest
Prokurator Generalnyorgan_państwowyuczestnik
Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczejorgan_państwowyuczestnik
Przewodniczący Okręgowej Komisji Wyborczej w G.organ_państwowyuczestnik

Przepisy (7)

Główne

Konstytucja RP art. 101

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo wyborcy do zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów.

k.w. art. 82 § 1

Kodeks wyborczy

Przedmiotem zarzutów w proteście może być przestępstwo przeciwko wyborom lub naruszenie przepisów kodeksu mające wpływ na wynik wyborów.

k.w. art. 241 § 3

Kodeks wyborczy

Wymóg przedstawienia lub wskazania dowodów na poparcie zarzutów w proteście wyborczym.

k.w. art. 242 § 2

Kodeks wyborczy

Podstawa do wydania postanowienia wyrażającego opinię w sprawie protestu.

k.w. art. 243 § 1

Kodeks wyborczy

Podstawa do pozostawienia protestu bez dalszego biegu w przypadku niespełnienia wymogów formalnych.

Pomocnicze

k.w. art. 196 § 1

Kodeks wyborczy

Warunek uzyskania 5% ważnie oddanych głosów w skali kraju do uczestnictwa w podziale mandatów.

k.w. art. 228 § 1

Kodeks wyborczy

Obowiązek prawidłowego obliczenia liczby głosów ważnych oddanych na kandydata.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut nieuwzględnienia głosu wyborcy na kandydata Z. K. jest zasadny. Uchybienie w postaci nieuwzględnienia głosu nie miało wpływu na wynik wyborów, ponieważ Komitet Wyborczy K. nie przekroczył 5% progu wyborczego.

Odrzucone argumenty

Pozostała część protestu, dotycząca głosów innych wyborców, nie spełnia wymogów formalnych (brak dowodów).

Godne uwagi sformułowania

stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik wyborów nie spełnił warunku określonego w art. 196 § 1 Kodeksu wyborczego i nie uczestniczył w podziale mandatów nie przedstawił stosownych oświadczeń wyborców [...] ani nawet nie ujawnił danych [...] pozwalających na ich zidentyfikowanie

Skład orzekający

Romualda Spyt

przewodniczący-sprawozdawca

Krzysztof Staryk

członek

Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wpływu uchybień proceduralnych na wynik wyborów w kontekście progu wyborczego oraz wymogów formalnych protestów wyborczych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyborów parlamentarnych i konkretnych przepisów Kodeksu wyborczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy mechanizmów ochrony praw wyborczych i procedury protestu wyborczego, co jest istotne dla zrozumienia procesu demokratycznego, choć nie zawiera nietypowych faktów.

Czy błąd w liczeniu głosów może unieważnić wybory? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt III SW 148/15
POSTANOWIENIE
Dnia 26 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Krzysztof Staryk
‎
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
w sprawie z protestu wyborczego A. S.
‎
przeciwko ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej,
‎
przy udziale:
‎
1) Prokuratora Generalnego,
2) Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej,
‎
3) Przewodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej w G.,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 listopada 2015 r.,
postanawia:
I. wydać opinię, że zarzut nieuwzględnienia w protokole Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w S. głosu oddanego przez wnoszącego protest na Z. K., kandydata do Sejmu RP z listy nr [...] Komitetu Wyborczego K., jest zasadny, jednakże stwierdzone uchybienie nie miało wpływu na wynik wyborów,
II. w pozostałej części pozostawić protest bez dalszego biegu.
UZASADNIENIE
A.
S., pismem z dnia 2 listopada 2015 r., wniósł protest wyborczy.
W uzasadnieniu wnoszący protest wskazał, że: „dnia 25.10.2015 r. jako pełnoprawny obywatel, brałem udział w wyborach do parlamentu głosując w moim obwodzie zgodnym z miejscem zamieszkania to jest w miejscowości S., woj. pomorskie, powiat nowodworski, Obwodowa Komisja Wyborcza w Urzędzie Gminy […] S., ul. […]”. Podkreślił, że oddał swój głos na kandydata Z. K. z listy nr […] Komitetu Wyborczego K., umieszczonego pod pozycją nr […], działając zgodnie z instrukcją Państwowej Komisji Wyborczej, czyli wpisując tylko jeden znak „x" w jednej kratce przy nazwisku jednego, wyżej wymienionego kandydata (z jednej listy). W tym celu użył flamastra znajdującego się w lokalu wyborczym, po czym osobiście wrzucił kartę (zeszyt) do głosowania do urny. Po ogłoszeniu wyników, w protokołach Obwodowej Komisji Wyborczej, wywieszonych w lokalu wyborczym przy nazwisku kandydata, na którego oddał głos, widniał wynik „0”. W rozmowach z żoną, dorosłymi dziećmi, synową oraz znajomymi, okazało się, że ich głosy, oddane na kandydatów z tej samej listy, to jest nr […]- Komitet Wyborczy K., także nie zostały odnotowane.
Przedstawiając swoje stanowisko, Państwowa Komisja Wyborcza, w piśmie z dnia 13 listopada 2015 r. stwierdziła, że ustalenie stanu faktycznego wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego, do czego Komisja nie jest uprawniona. Jednocześnie Państwowa Komisja Wyborcza zauważyła, że nawet w przypadku nieprawidłowej kwalifikacji przez Obwodową Komisję Wyborczą nr […] w S.  głosów oddanych przez wnoszącego protest i ewentualnie inne osoby głosujące na kandydatów z listy zgłoszonej przez Komitet Wyborczy K., nie miało to wpływu na wynik wyborów. Należy bowiem zauważyć, że na listy nr […] zgłoszone przez Komitet Wyborczy K. oddano łącznie w skali kraju 722.999 głosów, to jest 4.76 %. Komitet ten nie spełnił zatem warunku określonego w art. 196 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm., dalej jako Kodeks wyborczy) i nie uczestniczył w podziale mandatów. W  związku z powyższym Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła opinię, że nawet gdyby zarzut okazał się zasadny, to nie miało to wpływu na wynik wyborów.
Prokurator Generalny, pismem z dnia 13 listopada 2015 r., wniósł o wydanie postanowienia wyrażającego opinię, że zarzut protestu jest zasadny, lecz naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego nie miało wpływu na wynik wyborów. W uzasadnieniu wskazał, że, uznając za prawdziwe fakty podane przez wyborcę o oddaniu głosu na kandydata Z. K., który nie został uwzględniony w protokole Obwodowej Komisji Wyborczej w Urzędzie Gminy w S., sformułowany zarzut naruszenia przepisów Kodeksu wyborczego dotyczących ustalenia wyników głosowania jest zasadny. Wyraził jednak pogląd, że opisane naruszenie przepisów Kodeksu wyborczego nie miało w tym przypadku wpływu na wynik wyborów. W całym okręgu wyborczym nr […], w skład którego wchodził obwód wyborczy mieszczący się w Urzędzie Gminy w S., kandydat do Sejmu Z. K. otrzymał 743 głosów, zaś lista nr […] zgłoszona przez Komitet Wyborczy K. nie brała udziału w podziale mandatów, ponieważ nie spełniła warunków określonych w art. 196 § 1 Kodeksu wyborczego. Zatem jednostkowe zdarzenie zgłoszone przez wnoszącego protest nie mogło mieć wpływu na wynik wyborów.
Okręgowa Komisja Wyborcza w G., pismem z dnia 16 listopada 2015  r., poinformowała, że opisane w proteście fakty nie mogą przesądzać o nieprawidłowościach czy błędach popełnionych przez członków Obwodowej Komisji Wyborczej w S..
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 101 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyborcy przysługuje prawo zgłoszenia do Sądu Najwyższego protestu przeciwko ważności wyborów do Sejmu i Senatu na zasadach określonych w ustawie. Kodeks wyborczy stanowi, że wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty (art. 241 § 3). Przedmiotem zarzutów może być dopuszczenie się przestępstwa przeciwko wyborom, określonego w rozdziale XXXI Kodeksu karnego, mającego wpływ na przebieg głosowania, ustalenie wyników głosowania lub wyników wyborów lub naruszenie przepisów kodeksu dotyczących głosowania, ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów, mającego wpływ na wynik wyborów (art. 82 § 1). Stosownie natomiast do treści art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego, S
ąd Najwyższy pozostawia bez dalszego biegu protest niespełniający warunków określonych w art. 241, a więc również taki, w którym nie
przedstawiono lub nie wskazano dowodów, na których oparte zostały zarzuty
.
Z twierdzeń wnoszącego protest wynika, że kwestionuje on ważność wyborów w okręgu wyborczym
nr […],
z uwagi na naruszenie przez Obwodową Komisję Wyborczą nr […] w S. przepisów dotyczących ustalenia wyników głosowania w tym obwodzie przez nieprawidłowe obliczenie liczby głosów ważnych oddanych na kandydata z listy kandydatów zgłoszonych przez
Komitet Wyborczy K..
Nieuwzględnienie głosu wnoszącego protest oddanego na Z. K., kandydata do Sejmu z listy nr […] Komitetu Wyborczego K. w protokole Obwodowej Komisji Wyborczej stanowi o naruszeniu art. 228 § 1 pkt 8 Kodeksu wyborczego. Należy jednak mieć na względzie, że na listy Komitetu Wyborczego K.  oddano łącznie 722.999 głosów, to jest 4.76 % w skali całego kraju
. Z tego względu Ko
mitet ten nie spełnił warunku określonego w art. 196 § 1 Kodeksu wyborczego (
5 % ważnie oddanych głosów w skali kraju)
i nie uczestniczył w podziale mandatów. Skoro Komitet ten w ogóle nie uczestniczył w podziale mandatów do Sejmu RP, prawidłowe ustalenie wyników głosowania w Obwodowej Komisji Wyborczej nr […] w S. nie zmieniłoby wyników wyborów. W konsekwencji stwierdzone naruszenie nie mogło mieć i nie miało wpływu na wynik wyborów.
Co zaś się tyczy pozostałej części protestu, to wnoszący protest ani przedstawił stosownych oświadczeń wyborców, którzy, wedle jego twierdzeń, również oddali ważne głosy na kandydatów z listy Komitetu Wyborczego K., ani nawet nie ujawnił danych (wyborców i kandydatów), pozwalających na ich zidentyfikowanie. Tym samym nie spełnił wymagań protestu wyborczego, o których mowa wart. 241 § 3 Kodeksu wyborczego.
Z tych względów na podstawie art. 242 § 2 i art. 243 § 1 Kodeksu wyborczego orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI