III SW 14/00

Postanowienie z dnia 19 października 2000 r. III SW 14/00 Uprawnienia do złożenia protestu nie jest pozbawiony wyborca skreślo- ny z rażącym naruszeniem prawa ze spisu wyborców w czasie uniemożliwiają- cym faktyczne wykorzystanie środków prawnych zaskarżenia tej czynności (art. 72 ust. 2 w związku z art. 74 ust. 2 i art. 38 oraz art. 39 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544). Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2000 r. sprawy z pro- testu Stanisława R. przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z udziałem uczestników postępowania: 1) Okręgowej Komisji Wyborczej w G., 2) Pro- kuratora Generalnego, 3) przedstawiciela Państwowej Komisji Wyborczej p o s t a n o w i ł: wydać opinię, że zarzut protestu jest zasadny, lecz naruszenie przepisów ustawy nie miało wpływu na wynik wyborów. U z a s a d n i e n i e Stanisław R. wniósł protest przeciwko wyborowi Prezydenta, zarzucając, że został niezgodnie z prawem skreślony ze spisu wyborców, mimo iż nie jest pozba- wiony praw publicznych. Sąd Najwyższy ustalił następujący stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów, a w części był on niesporny (twierdzenia faktyczne wnoszącego protest zostały potwierdzone wyjaśnieniami Okręgowej Komisji Wyborczej [...] w G.): Wnoszący protest jest zamieszkały (zameldowany) w G. przy ul. O. Czasowo przebywa w miejscowości K., gmina P. W związku z tym uzyskał zaświadczenie 2 Urzędu Miasta w G. o wpisaniu do rejestru wyborców, na podstawie którego został wpisany do spisu wyborców w miejscowości K., o czym Urząd Miasta w G. został zawiadomiony w dniu 29 września 2000 r. W dniu 23 sierpnia 2000 r. do Urzędu Miasta G. wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w G., zawiadamiające, że Stanisław R. (lub B.), urodzony 21 sierpnia 1947 r., syn Henryka, zamieszkały przy ul. M. został pozbawiony praw publicznych wyrokiem z dnia 30 września 1991 r. [...]. Pracownik Urzędu Miasta w G. stwierdził, że w rejestrze wyborców nie ma takiej osoby, lecz jest wpisany wyborca o nazwisku „R.”, o tym samym imieniu i dacie urodzenia. Odmienne było imię ojca i miejsce zamieszkania. Pracownik ten dokonał wówczas odręcznych poprawek, zmieniając nazwisko i adres zamieszkania. Takie poprawione zawiado- mienie przesłano do Gminy P. Na tej podstawie w dniu 6 października 2000 r. skreś- lono wnoszącego protest z dodatkowego spisu wyborców w obwodzie [...] w Gminie P. W rzeczywistości zawiadomienie Sądu Rejonowego o pozbawieniu praw publicz- nych nie dotyczyło wnoszącego protest. W dniu wyborów Stanisław R. nie został do- puszczony do głosowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy Stanisław R. jest uprawniony do złożenia protestu, skoro zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544) protest przeciwko wyborowi Prezydenta może wnieść wyborca, który w dniu wyborów był umieszczony w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania. Wnoszący protest w dniu wyborów nie był wpisany w żadnym z obwodów głosowa- nia, gdyż w dniu 6 października 2000 r. został skreślony z dodatkowej listy w obwo- dzie [...] Gminy P., a uprzednio został wykreślony ze spisu w swoim miejscu za- mieszkania (art. 34 pkt 2 ustawy o wyborze Prezydenta). Jednakże wnoszący protest nie miał żadnej możliwości przeciwstawienia się wykreśleniu ze spisu. W szczegól- ności nie miał żadnej możliwości wykorzystania trybu reklamacyjnego z art. 38 ustawy o wyborze Prezydenta i złożenia skargi do sądu rejonowego (art. 39 tej ustawy). Gdyby rozumieć dosłownie art. 72 ust. 2 ustawy o wyborze Prezydenta, to prawa do złożenia protestu pozbawiony byłby wyborca, który został skreślony ze spisu w sytuacji, w której nie miał żadnych możliwości zaskarżenia tej czynności. Dlatego Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że wykładnia funkcjonalna przemawia 3 za uznaniem, iż uprawnienia do złożenia protestu jest pozbawiony ten wyborca, który został skreślony ze spisu wyborców, ale miał możliwość wykorzystania środków prawnych zaskarżenia tej czynności (argument z art. 74 ust. 2 ustawy o wyborze Prezydenta). Dlatego należało przyjąć, że Stanisław R. jest legitymowany do wnie- sienia protestu. Zarzut protestu jest zasadny, gdyż naruszony został przede wszystkim art. 2 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o wyborze Prezydenta, skoro uniemożliwiono realizację prawa wybierania osobie, która nie była pozbawiona praw publicznych prawomoc- nym orzeczeniem sądu. Był to skutek bezpodstawnego skreślenia wnoszącego pro- test ze spisu wyborców, gdyż jak słusznie w swoim stanowisku podkreślił Przewodni- czący Państwowej Komisji Wyborczej, pracownik Urzędu Miasta w G. nie był upraw- niony do poprawiania zawiadomienia sądu o pozbawieniu praw publicznych. Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na skutek naruszenia ustawy, polegający na uniemożliwieniu głosowania tylko jednemu wyborcy, nie miało to wpływu na wynik wyboru Prezydenta. Z tych względów na podstawie art. 75 ust. 1 i 1a ustawy o wyborze Prezy- denta wydano opinię jak w sentencji. ========================================