III SW 10/06

Postanowienie z dnia 4 sierpnia 2006 r. III SW 10/06 Kampanię wyborczą na zasadzie wyłączności prowadzi komitet wybor- czy, który ponosi wydatki ze źródeł własnych, a środki finansowe gromadzi na koncie bankowym (art. 40a ust. 1, art. 84a ust. 1 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544 ze zm.). Kandydat na Prezydenta RP nie jest zatem uprawniony do wydatkowania własnych środków na prowadzenie kampanii wyborczej, z pominięciem konta bankowego komitetu. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Maria Tyszel, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Komitetu Wyborczego Kandydata na Prezydenta Rzeczy- pospolitej Polskiej Marii Szyszkowskiej na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 5 czerwca 2006 r. w przedmiocie odrzucenia sprawozdania finansowego, o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Uchwałą z dnia 5 czerwca 2006 r. Państwowa Komisja Wyborcza odrzuciła sprawozdanie wyborcze Komitetu Wyborczego kandydata na Prezydenta Rzeczypo- spolitej Polskiej Marii Szyszkowskiej w związku z naruszeniem art. 85 ust. 4 oraz art. 87g ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 47, poz. 544). Wbrew obowiązkowi wyni- kającemu z art. 85 ust. 4 ustawy, wydatki na cele kampanii wyborczej w kwocie 3.037,56 zł kandydat sfinansował z własnych środków przekazanych Komitetowi bez pośrednictwa rachunku bankowego. Ponadto sprawozdanie wyborcze zostało złożo- 2 ne Państwowej Komisji Wyborczej w dniu 23 stycznia 2006 r., bez dołączonej opinii biegłego, co nie jest zgodne z art. 87g ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. W skardze wniesionej przez Komitet Wyborczy przyznano, że do przedłożo- nego sprawozdania wyborczego nie została dołączona opinia biegłego rewidenta, ze względu na „skandaliczne zachowanie i z góry przemyślany zamiar bezpośredni tzw. przekrętów” o czym poinformowano Państwową Komisję Wyborczą w skardze z dnia 20 stycznia 2006 r. Komitet przyznał także, że kwotę 3.037,56 zł pozyskał od kandy- data i została ona wydatkowana na cele kampanii wyborczej bez pośrednictwa ra- chunku bankowego. Nie kwestionując powyższego, podniesiono że zarówno Komitet jak i kandydat nie mieli świadomości, iż naruszają ustawę. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała stanowi- sko zajęte w zaskarżonej uchwale i wniosła o oddalenie skargi. PKW wyjaśniła, że przyczyną odrzucenia sprawozdania finansowego było naruszenie art. 85 ust. 4 i art. 87g ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r., polegające na wydatkowaniu przez Komitet na cele wyborcze kwoty 3.037,56 zł bez pośrednictwa rachunku bankowego Komitetu. Wykazane w sprawozdaniu wyborczym Komitetu przychody i wydatki wy- niosły 8.107,74 zł, natomiast suma wpłat na rachunek bankowy Komitetu wyniosła 5.070,18 zł. Ze sprawozdania wyborczego wynika zatem, że różnica w kwocie 3.037,56 zł stanowiła środki, którymi Komitet dysponował, lecz nie zgromadził ich na rachunku bankowym. Według dokumentacji załączonej do sprawozdania (faktura [...] z dnia 31 sierpnia 2005 r.) kwota 1.220,00 zł została wpłacona przez kandydata ze środków własnych, nie zgromadzonych na rachunku bankowym Komitetu. W doku- mentacji znajduje się także oświadczenie kandydata o przekazaniu kwoty 500 zł na wydrukowanie ulotek - również ta kwota została przekazana na rzecz Komitetu bez pośrednictwa rachunku bankowego. Pozostała kwota środków przekazanych przez kandydata, w wysokości 1.317,56 zł, również nie została przekazana na rachunek bankowy Komitetu, co znajduje potwierdzenie w załączonej do sprawozdania historii rachunku. Stanowi to naruszenie art. 85 ust. 4 powołanej ustawy, zgodnie z którym środki finansowe komitetu gromadzi się na koncie bankowym. Ponadto Komitet na- ruszył art. 87g ust. 1 tej ustawy, gdyż mimo poinformowania pełnomocnika finanso- wego przez Państwową Komisję Wyborczą o obowiązku przedłożenia sprawozdania wraz z opinią biegłego i wymaganymi dokumentami oraz o wyborze biegłego rewi- denta właściwego do zbadania sprawozdania Komitetu i wydania opinii na jego temat 3 (pismo [...] z dnia 21 listopada 2005 r.), sprawozdanie nie zostało udostępnione bie- głemu do zbadania i zostało złożone bez jego opinii. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przepisy ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wybo- rze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dotyczące finansowania wyborów nie bu- dzą wątpliwości. Nie mają one charakteru zaleceń, lecz są bezwzględnie obowiązu- jące, jednakowe dla wszystkich uczestników kampanii wyborczej. Przepis art. 84 ustawy o wyborze Prezydenta RP stanowi, że finansowanie kampanii wyborczej kan- dydata na Prezydenta RP jest jawne. Z kolei przepis art. 85 ust. 4 ustawy wskazuje, że środki finansowe komitetu gromadzi się na koncie bankowym, z tym że środki po- chodzące od osób prawnych, z wyłączeniem partii politycznych, oraz pochodzące od anonimowych ofiarodawców ze zbiórek publicznych gromadzone są na osobnych subkontach konta komitetu. Trafnie twierdzi Państwowa Komisja Wyborcza, że ustawa o wyborze Prezydenta RP nie przewiduje odstępstw od zasady gromadzenia środków finansowych komitetu na wyodrębnionym koncie, niezależnie od ich wyso- kości bądź źródła, z którego pochodzą. Ustawa o wyborze Prezydenta RP nie prze- widuje wyjątku dla własnych środków finansowych kandydata. Tak samo jak darowi- zny innych osób, muszą one zostać wpłacone na konto bankowe komitetu wyborcze- go, aby mogły być legalnie użyte w kampanii wyborczej. Kampanię wyborczą na za- sadzie wyłączności prowadzi komitet wyborczy, który ponosi wydatki ze źródeł wła- snych, a środki finansowe gromadzi na koncie bankowym (art. 40a ust. 1 art. 84 a ust. 1 oraz art. 85 ust. 4 ustawy o wyborze Prezydenta RP). Kandydat na Prezydenta RP nie jest zatem uprawniony do wydatkowania własnych środków na prowadzenie kampanii wyborczej z pominięciem konta bankowego komitetu. Należy także wska- zać, iż zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2001 r., III SW 9/01, (OSNAPiUS 2002 nr 3, poz. 67), Komitet wyborczy kandydata na Prezy- denta RP jest obowiązany gromadzić wszystkie środki finansowe na koncie banko- wym, niezależnie od tego z jakich źródeł pochodzą oraz czy koszt wydatków na cele kampanii wyborczej jest wysoki, czy niski. Natomiast w postanowieniu z dnia 4 paź- dziernika 2001 r., III SW 5/01, (OSNAPiUS 2001 nr 18 - wkładka), Sąd Najwyższy wskazał, że kandydat na Prezydenta RP nie jest uprawniony do wydatkowania wła- 4 snych środków finansowych na prowadzenie kampanii wyborczej, z pominięciem konta bankowego komitetu wyborczego. Z kolei twierdzenia zawarte w skardze zmierzające do wykazania niskiego stopnia winy (lub nawet jej braku) w niekwestionowanym naruszeniu art. 85 ust. 4 oraz art. 87g ust. 1 ustawy o wyborze Prezydenta RP, nie mogą odnieść skutku. Przedstawione argumenty nie mają natury prawnej, a przede wszystkim pozostają w sprzeczności z imperatywnymi przepisami prawa, które jednoznacznie nie pozwalają na uzależnianie przyjęcia lub odrzucenia sprawozdania finansowego od dobrej bądź złej woli partii naruszającej przepisy ustawowe o wyborze Prezydenta RP. Warto w tym miejscu powołać pogląd Sądu Najwyższego zawarty w postanowieniu z dnia 22 maja 2001 r., III SW 12/01 (niepublikowane), w myśl którego brak winy w złamaniu prawa lub znikomy stopień jego naruszenia nie mają znaczenia dla przesłanek od- rzucenia sprawozdania wyborczego na podstawie art. 87h ust. 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych względów na podstawie art. 87i ust. 2 ustawy o wyborze Prezydenta RP orzeczono jak w sentencji. ========================================