III SPP 10/06

Postanowienie z dnia 16 marca 2006 r. III SPP 10/06 Niewyznaczenie rozprawy apelacyjnej w sprawie z zakresu ubezpiecze- nia społecznego przez okres 23 miesięcy musi być ocenione jako przewlekłość postępowania, której nie usprawiedliwia niewystarczająca obsada sędziowska. Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2006 r. skargi Krzysztofa P. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w Poznaniu [...], z udziałem Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 1) s t w i e r d z i ł przewlekłość postępowania, 2) zalecił wyznaczenie rozprawy apelacyjnej w terminie jednego miesiąca od doręczenia postanowienia, 3) przyznał Krzysztofowi P. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Po- znaniu kwotę 8.000 (osiem tysięcy) zł, 4) zwrócił skarżącemu 100 zł opłaty. U z a s a d n i e n i e Krzysztof P. wniósł skargę na przewlekłość w postępowaniu sądowym doma- gając się stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie przed Sądem Apela- cyjnym w Poznaniu, zlecenia przez Sąd Najwyższy podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiedniej czynności niezwłocznie, przyznanie od Skarbu Państwa kwoty 10.000 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu 1 kwietnia 2004 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu jego „odwołanie” od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2004 r. i do chwili obecnej nie wyznaczono terminu rozprawy odwoławczej. Dnia 9 lutego 2005 r. skarżący zło- żył do sądu pismo z prośbą o podanie terminu rozpoznania jego sprawy. Otrzymał odpowiedź, że okres oczekiwania na rozprawę w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu 2 wynosi 16 miesięcy od dnia wpływu sprawy i brak jest możliwości przyspieszenia sprawy z uwagi na konieczność rozpoznania spraw oczekujących w kolejności wpływu. Nawet ten wskazany termin został przekroczony, gdyż od zarejestrowania sprawy w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu upłynęły 22 miesiące i nadal nie został wyznaczony termin rozprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie. Nie kwestionując podanych w skardze faktów stwierdził on, że czas ocze- kiwania na rozprawę w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych uległ wydłuże- niu w stosunku do stanu z lutego 2005 r. do 22 miesięcy ze względu na znaczny wpływ spraw i niezmienioną obsadę sędziowską. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W postępowaniu sądowym, wynikającym z odwołania ubezpieczonego Krzysztofa P. od decyzji ZUS z 16 kwietnia 2003 r. odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, wyrok Sądu pierwszej instancji - Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu został wydany 17 lutego 2004 r. Od tego wyroku (oddalającego odwołanie) ubezpieczony wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Apelacja ta wpłynęła do właściwego Sądu 1 kwietnia 2004 r., ale aż dotąd - pomimo upływu ponad 23 miesięcy - Sąd Apelacyjny w Poznaniu nie wyznaczył terminu rozprawy apelacyjnej. Powyższy stan rzeczy wynika - według Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - ze znacznego wpływu spraw z zakresu ubezpieczeń Społecznych, przy „niezmienionej obsadzie sędziowskiej”. Sąd Najwyższy stwierdza, że niewyznaczenie rozprawy apelacyjnej przez okres 23 miesięcy musi być ocenione jako przewlekłość postępowania, której nie usprawiedliwiają wskazane przez Prezesa Sądu Apelacyjnego czynniki organiza- cyjne (że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obsada sędziowska jest niewystarczająca w stosunku do „znacznego wpływu spraw”). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, podziela wyrażane już w sprawach z tego zakresu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 marca 2005 r., III SPP 34/05) stanowisko, że względy z zakresu organizacji i podziału czynności, jak w rozpatry- wanym wypadku - dotyczące niedostatecznej liczby sędziów, którym przydzielane są sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych - nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw 3 człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) wynika obowiązek takiego organizowania systemu jurysdykcyjnego, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych w rozsądnych terminach. Jest to szczególnie konieczne przy rozstrzyganiu spraw, które w wewnętrznym porządku prawnym uzyskały w specjalnych procedu- rach gwarancje sprawności i szybkości postępowań sądowych. Do takich spraw na- leżą sprawy z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych, które wymagają niezwłocznego wstępnego badania sprawy przez przewodniczącego po jej wniesie- niu (art. 467 k.p.c.), podejmowania przez sąd czynności wyjaśniających (art. 468 k.p.c.), a przede wszystkim ustanawiają obowiązek wyznaczenia terminu pierwszej rozprawy tak, aby od daty wniesienia pozwu lub odwołania do wyznaczenia rozprawy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie, chyba że zachodzą nadzwyczajne, tj. niedające się usunąć przeszkody (art. 471 k.p.c.). Te procesowe dyrektywy mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed sądem drugiej instancji (art. 391 § 1 k.p.c.) i nie mogą ich blokować trudności kadrowe sądów. Na państwie spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej, w tym zapewnienia optymalnej obsady kadrowej sądów odwoławczych orzekających w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Nie zwalnia to oczywiście sądów orzekających w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych od przestrzegania procesowych zasad przewidzianych dla szybkiego i sprawnego ich osądzenia. Sądy te w szczególności dokonują podziału czynności sędziów w nich orzekających. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy nie może akceptować tendencji do dalszego wydłużania okresów oczekiwania na pierwszą rozprawę apelacyjną poza rozsądne miary. W niniejszej sprawie takie rozsądne miary na pewno zostały przekroczone, co uzasadniało stwierdzenie przewlekłości postępowania apelacyjne- go oraz wydanie zalecenia wyznaczenia terminu rozprawy apelacyjnej w ciągu mie- siąca od doręczenia odpisu orzeczenia Sądu Najwyższego (art. 12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843). Jednocześnie Sąd Najwyższy w znacznej części uwzględnił wniosek skarżą- cego o przyznanie mu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4 powołanej ustawy. ========================================