III SPP 227/14

Sygn. akt III SPP 227/14 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska SSA Piotr Prusinowski w sprawie ze skargi W. G. na przewlekłość postępowania Sądu Apelacyjnego w […] z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w […] po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 listopada 2014 r., odrzuca skargę. UZASADNIENIE W dniu 6 października 2014 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) W. G., za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w […], złożył do Sądu Najwyższego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w której domagał się stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyjnym w […] w sprawie o sygnaturze akt I ACz …/14. Skarżący wniósł o: 1) "stwierdzenie przewlekłości postępowania (...) przed sądem apelacyjnym, sądem drugiej instancji"; 2) "wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zaleceń do podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności zmierzających do możliwie jak najszybszego zakończenia postępowania przed sądem drugiej instancji"; 3) "przyznanie (...) odszkodowania w wysokości 20.000,00 zł" oraz 4) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania skargowego. 2 W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że przed Sądem Okręgowym w P. pod sygnaturą akt XIV C …/13 toczy się sprawa w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 10 marca 2010 r., XIV C …/06, w której skarżący występował w charakterze powoda. W sprawie o wznowienie postępowania powód domagał się zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a w dniu 3 kwietnia 2014 r. wniósł do Sądu Apelacyjnego zażalenie na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie Okręgowym wzywające go do uiszczenia w terminie 7 dni opłaty w wysokości 98.692 zł. Skarżący wywodzi, że do dnia złożenia skargi (przez okres niemal 6 miesięcy) "nie otrzymał żadnej odpowiedzi na wniosek o zwolnienie od kosztów ani na zażalenie". Według skarżącego, nie ulega zatem wątpliwości, że postępowanie trwa zdecydowanie dłużej niż jest to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącego, "początkiem obliczania przewlekłości" w tej sprawie jest dzień 3 kwietnia 2014 r. Świadomość, że w związku z "bezczynnością Sądu" powód nie może skutecznie dochodzić swoich roszczeń wywołała u niego silny stres, który prawdopodobnie przyczynił się do wznowienia choroby nowotworowej. Straty moralne, jakie skarżący poniósł, uzasadniają wysokość żądanego zadośćuczynienia. W piśmie z dnia 14 października 2014 r. Prezes Sądu Apelacyjnego - w imieniu Skarbu Państwa - zreferował przebieg postępowania zażaleniowego, podając między innymi, że postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie powoda na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie pierwszej instancji, przy czym odpis tego orzeczenia doręczono powodowi w dniu 30 września 2014 r. Skarga została więc złożona już po rozpoznaniu zażalenia. Niezależnie od tego, Prezes Sądu Apelacyjnego zaznaczył, że postępowanie zażaleniowe w tej sprawie (licząc od chwili wpływu do Sądu Apelacyjnego kompletnych akt) trwało w rzeczywistości 3 dni, stąd też twierdzenie powoda o naruszeniu jego prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie jest bezzasadne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Skarga jest niedopuszczalna, gdyż powód kwestionuje w niej rozpoznanie bez nieuzasadnionej zwłoki postępowania zażaleniowego, które ma charakter incydentalny (uboczny) wobec postępowania co do istoty sprawy o wznowienie postępowania toczącej się w Sądzie Okręgowym. Postępowanie przed Sądem Apelacyjnym zostało zainicjowane zażaleniem z dnia 3 kwietnia 2014 r. i służyło weryfikacji, czy prawidłowe było zarządzenie przewodniczącego w Sądzie pierwszej instancji (Sądzie Okręgowym) wzywające powoda do uiszczenia opłaty, pod rygorem zwrotu skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Powód w skardze jednoznacznie określił jej przedmiot jako dotyczący wyłącznie czynności procesowych "przed sądem apelacyjnym, sądem drugiej instancji". Taka skarga w świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) jest niedopuszczalna. W myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy, skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Przez "tok postępowania w sprawie" w znaczeniu przyjętym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. należy zaś rozumieć "postępowanie co do istoty sprawy" ("rozpoznanie sprawy co do istoty"; art. 12 ust. 3 i art. 16 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.), a nie postępowanie zażaleniowe jako incydentalne (uboczne) postępowanie, którego bieg nie powoduje "przejścia" rozpoznania istoty sprawy do sądu wyższej instancji. Przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. nie przewidują odrębnej skargi na przewlekłość postępowania incydentalnego. Oznacza to, że niedopuszczalna jest skarga na przewlekłość postępowania zażaleniowego jako incydentalnego w cywilnym postępowaniu rozpoznawczym co do istoty sprawy. W rozpoznawanym przypadku wniesienie przez powoda w dniu 3 kwietnia 2014 r. zażalenia do Sądu Apelacyjnego na zarządzenie przewodniczącego w Sądzie pierwszej instancji (art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.) nie spowodowało przeniesienia do Sądu Apelacyjnego rozpoznania "istoty sprawy" o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. Ocena przewlekłości postępowania przed 4 Sądem Okręgowym nie jest przedmiotem rozpoznania Sądu Najwyższego ze względu na jednoznacznie określony zakres skargi (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13, OSNP 2013 nr 21-22, poz. 292, a także postanowienia z dnia 7 czerwca 2005 r., III SPP 95/05, OSNP 2006 nr 1-2, poz. 34 i z dnia 24 września 2013 r., III SPP 188/13, LEX nr 1448755) oraz właściwość Sądu Najwyższego, ograniczoną do oceny przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.). Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.