IV SO/Po 10/25

IV SO/Po 10/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Józef Maleszewski
Maciej Busz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Odrzucono wniosek o nałożenie grzywny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sąd. WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy z wniosku Wojewoda przeciwko Radzie Gminy w przedmiocie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić skarżącemu Wojewoda uiszczony wpis w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych).
Uzasadnienie
Pismem z 27 sierpnia 2025 r. ([...]) Wojewoda (dalej jako "Wojewoda" lub "Wnioskodawca"), reprezentowany przez r. W., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o wymierzenie grzywny Gminie [...], na podstawie art. 55 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") – według norm przepisanych za niewywiązanie się z obowiązku, o jakim mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., i nieprzekazanie Sądowi skargi na uchwałę Nr [...] Rady Gminy z dnia 26 lutego 2024 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu w miejscowości D., w rejonie ulicy [...], gmina [...], (zwaną dalej "Uchwałą") – a także o zasądzenie na rzecz Wojewody zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniosku jego autor wyjaśnił, że pismem z 3 lutego 2025 r. (IR-XI.0552.6.2025.2) Wojewoda wniósł – za pośrednictwem Rady Gminy – skargę na Uchwałę, która została wysłana 4 lutego 2025 r., a doręczona 6 lutego 2025 r. W dniu 13 sierpnia 2025 r. pełnomocnik Wojewody zadzwonił do Gminy i ustalił, że skarga nie została przekazana do Sądu, co oznacza naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. Autor wniosku podkreślił, że żądana grzywna ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjno-prewencyjny, dlatego fakt, że organ administracji ostatecznie prześle skargę z aktami do sądu nie "anuluje" wniosku o grzywnę i postępowanie nie staje się bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o odstąpienie od wymierzenia grzywny. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedmiotowa skarga została przez pracownika, który dokonał odbioru korespondencji zawierającej skargę, w dniu 6 lutego 2025 r., bez zawiadomienia Przewodniczącego Rady Gminy, przekazana bezpośrednio do Referatu Planowania Przestrzennego Urzędu Gminy [...], celem merytorycznego opracowania odpowiedzi na skargę i przygotowania akt sprawy do wysyłki do Sądu. Powyższe czynności zobowiązany był wykonać Kierownik Referatu Planowania Przestrzennego, który wyjaśnił, iż skarga Wojewody nie została przekazana Sądowi w terminie, ponieważ po jej omówieniu z pracownikami referatu, w trakcie spotkania na którym omawiano bieżące sprawy referatu, skarga została omyłkowo załączona przez jednego z pracowników, do dokumentacji urbanistycznej związanej z procedurą planistyczną, dotyczącą innego obszaru Gminy [...]. Podpięcia skargi pod niewłaściwą dokumentację nie zauważył ani pracownik Urzędu Gminy ani Kierownik Referatu. Z uwagi na znaczną ilość spraw prowadzonych w Referacie Planowania Przestrzennego, co związane jest ze wzmożoną ilością wniosków o wydanie warunków zabudowy, Kierownik Referatu zapomniał o wpływie skargi, w wyniku czego skarga nie została przekazana w terminie.
Organ wyjaśnił, że skarga odnaleziona została w rezultacie poszukiwań wszczętych po telefonie pełnomocnika Wojewody w dniu 13 sierpnia 2025 roku i w dniu 14 sierpnia 2025 r. sprawa została przekazana Sądowi.
Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W myśl art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., przy czym odnośne postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W świetle art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku (tu: o wymierzenie grzywny) stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Godzi się zauważyć, że w orzecznictwie sądowym zostało wypracowane stanowisko – obecnie już dominujące – zgodnie z którym "dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. z uchybieniem przez organ terminu już po wniesieniu, ale jeszcze przed rozpoznaniem wniosku strony skarżącej o wymierzenie grzywny, nie uzasadnia umorzenia postępowania w zakresie tego wniosku tylko z tego powodu. Sformułowanie zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. bowiem nakazuje przyjąć, że grzywna, o jakiej mowa w tym przepisie, ma charakter mieszany: dyscyplinująco-restrykcyjny. Na przyjęcie wyłącznie dyscyplinującego charakteru takiej grzywny nie pozwala dyspozycja tego przepisu w zestawieniu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. stwierdzenie «W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd [...] może orzec o wymierzeniu organowi grzywny [...]» oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Jednakże «sąd [...] może orzec» o wymierzeniu organowi grzywny, co oznacza, że rozstrzygając w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 259)" [zob. postanowienie NSA z 5.7.2006 r., II OSK 1024/06, ONSAiWSA z 2006 r. Nr 6, poz. 156].
Przywołany wyżej pogląd zyskał także akceptację składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, którzy w konsekwencji uznali – w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r. o sygn. akt II GPS 3/09 (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 1, poz. 2) – że: "Przepis artykułu 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [...] nie ma zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę."
Godzi się zauważyć, że przywołane wyżej orzeczenia NSA odnoszą się expressis verbis do sytuacji, gdy organ administracji przekazał skargę sądowi (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę) po wpłynięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Natomiast te orzeczenia (ani inne judykaty znane Sądowi w niniejszym składzie) nie udzielają wprost odpowiedzi na pytanie o los – a w szczególności dopuszczalność – wniosku o wymierzenie grzywny złożonego, tak jak w niniejszej sprawie, już po przekazaniu skargi do sądu przez opieszały organ (tu: blisko miesiąc po), czyli grzywny za nieprzekazanie "historyczne".
W ocenie Sądu w niniejszym składzie taki wniosek jest niedopuszczalny. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny został bowiem wniesiony do tut. Sądu w dniu 27 sierpnia 2025 r., zaś skarga wraz z aktami sprawy wpłynęła do Sądu już tydzień wcześniej, tj. w dniu 20 sierpnia 2025 r.
Zdaniem Sądu, wskazany wyżej, dyscyplinująco-restrykcyjny, charakter grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. – a co za tym idzie: taki sam charakter wniosku o wymierzenie tej grzywny – powinien być rozumiany w ten sposób, że potrzeba zdyscyplinowania organu powinna istnieć przynajmniej w momencie składania wniosku o wymierzenie grzywny. W przeciwnym razie – tj. w przypadku dopuszczenia wniosków o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie "historyczne" – grzywna miałaby wyłącznie charakter restrykcyjno-prewencyjny (by nie rzec, w skrajnym przypadku, wręcz "odwetowy"), i już z założenia, w chwili składania wniosku, pozbawiona byłaby funkcji dyscyplinującej.
Ponadto nasuwa się w tym przypadku uprawniona, w ocenie Sądu, analogia do instytucji skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Jak powszechnie wiadomo, zgodnie z wypracowanym ostatnimi czasy orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga na bezczynność / przewlekłość organu "historyczną" – tj. taką, która ustała przed wniesieniem skargi – nie jest dopuszczalna [por. uchwały NSA(7): z 22.6.2020 r., II OPS 5/19, ONSAiWSA z 2020 r. Nr 6, poz. 79; z 7.3.2022 r., II OPS 1/21, ONSAiWSA z 2022 r. Nr 3, poz. 34].
W konsekwencji więc np. skarga na nieprzekazanie w terminie (art. 133 k.p.a.) odwołania organowi odwoławczemu przez organ pierwszej instancji – co do zasady dopuszczalna (por. np. wyrok NSA z 25.1.2019 r., I OSK 3468/18, CBOSA) – byłaby jednak niedopuszczalna (i jako taka podlegałaby odrzuceniu) jeżeli zostałaby wniesiona już po ustaniu stanu bezczynności organu pierwszej instancji, tj. po przekazaniu przezeń odwołania organowi wyższej instancji (por. np. postanowienie NSA z 15.7.2025 r., II OSK 1211/25, CBOSA).
Wobec tego, zdaniem Sądu w niniejszym składzie, nie widać istotnych powodów, dla których w analogicznej sytuacji – tj. po przekazaniu przez organ skargi sądowi (wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę) – miałby być dopuszczalny inny, ale w swej istocie podobny do skargi na bezczynność, środek dyscyplinowania organów administracji, jakim jest wniosek o wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a.
Dodatkowego argumentu, o charakterze pragmatycznym, dostarczają specyficzne okoliczności niniejszej sprawy. Można w nich mianowicie postawić pytanie, jakie to istotne racje przemawiały za złożeniem przez Wojewodę wniosku o wymierzenie Organowi (Gminie) grzywny – i za angażowaniem Sądu administracyjnego w rozstrzyganie tej kwestii – w sytuacji, gdy do spowodowania szybkiego (w ciągu dwóch dni) przekazania "zaległej" skargi przez Organ wystarczył wcześniejszy jeden telefon pełnomocnika Wnioskodawcy.
Mając wszystko to na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że wniosek o wymierzenie organowi administracji publicznej grzywny za niezastosowanie się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. – o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. – wniesiony już po przekazaniu przez ten organ skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę sądowi, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Z tych względów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu uiszczonego przez Wnioskodawcę, w wysokości 100 zł (pkt 2 sentencji postanowienia), Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64§ 3 p.p.s.a.