III SO/Łd 25/23

III SO/Łd 25/23 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Paweł Dańczak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
III OZ 117/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-21
III OZ 274/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-27
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 32, art. 54 par. 1 i 2, art. 55 par. 1 i 2, art. 154 par. 6, art. 190, art. 200 w zw. z art. 64 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o wymierzenie Sądowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie ze skargi na wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi postanawia: 1) wymierzyć Sądowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę w kwocie 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2) zasądzić od Sądu Okręgowego w Łodzi na rzecz skarżącego – A. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. d.cz
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 13/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A.M. z 28 maja 2023 r. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie ze skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, postulując jego zmianę i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł.
Postanowieniem z 27 września 2023 r., sygn. akt III OZ 430/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 czerwca 2023 r., wskazując, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpoznając ponownie wniosek o wymierzenie organowi grzywny merytorycznie, sąd weźmie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy organ wyjaśnił powody niedotrzymania terminu i czy są one uzasadnione.
Po wpisaniu sprawy pod nowy numer porządkowy w repetytorium SO, tj. III SO/Łd 19/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 12 października 2023 r., oddalił wniosek A.M. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w sprawie ze skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi.
Ponownie rozpoznając wniosek sąd z urzędu ustalił, że skarga A.M. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Łodzi w sprawie ze skargi na Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 147/23. Skarga ta wpłynęła do organu 11 kwietnia 2023 r., a do Sądu została przekazana 21 lipca 2023 r.
Sąd stwierdził brak podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. wskazując, że jakkolwiek Prokurator nie nadesłał odpowiedzi na wniosek strony o wymierzenie grzywny, to sądowi z urzędu znane są fakty związane ze znaczącym wpływem wniosków skarżącego do Prokuratury Okręgowej w Łodzi. Sąd wziął pod uwagę ilość wniesionych przez skarżącego skarg na bezczynność, stopień ich skomplikowania i zawiłości. Zdaniem sądu w konkretnym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy opóźnienie organu, które sąd bierze pod uwagę rozpoznając sprawę merytorycznie, wynikało z nadmiernego obciążenia ilością wpływających pism i związaną z tym komplikacją obiegu dokumentów. Sąd dostrzegł naruszenie terminu wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., ale Prokurator wypełnił ciążący na nim obowiązek wynikający z ww. przypisu. Tym samym podstawowy cel, jakim jest przekazanie akt do sądu, został zrealizowany.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.M. postulując jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł, a także zawiadomienie na podstawie art. 55 § 3 p.p.s.a. organów właściwych do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków o rażącym przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a.
Postanowieniem z 24 listopada 2023 r., sygn. akt III OZ 590/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 października 2023 r. wskazując, że sąd I instancji orzekł na podstawie stanu faktycznego innej sprawy, dotyczącej nieprzekazania przez Prokuratora skargi na bezczynność w przedmiocie złożonego zawiadomienia z 19 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie odpowiada wymogom przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż z jego treści nie sposób wywieść, aby Sąd swoje rozważania, subsumpcje, a następnie orzekanie oparł na stanie faktycznym i dowodach związanych z wnioskiem skarżącego z 28 maja 2023 r. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w Łodzi. Powyższe oznacza, że ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu jest na tym etapie przedwczesne i byłoby możliwe w przypadku sporządzenia uzasadnienia odpowiadającego wymogom przepisu art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji ustali stan faktyczny sprawy bazując na aktach sprawy dotyczącej wniosku skarżącego z 28 maja 2023 r. o wymierzenie Sądowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie skargi, biorąc w szczególności pod uwagę wskazane uchybienia Sądu – zbada przy tym, czy skarga A.M. z 19 kwietnia 2023 r. na bezczynność Sądu Okręgowego w Łodzi została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wraz z aktami sprawy. W oparciu o te ustalenia ponownie orzeknie co do wszystkich żądań zawartych we wniosku i wyczerpująco uzasadni swoje stanowisko, uwzględniając wymogi z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wytyczne zapadłe w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2023 r., sygn. akt III OZ 430/23.
Po wpisaniu sprawy pod nowy numer porządkowy w repetytorium SO, tj. III SO/Łd 25/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi doręczył odpis wniosku A.M. o wymierzenie grzywny Sądowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie skargi A.M. na bezczynność Sądu Okręgowego w Łodzi z 19 kwietnia 2023 r. Prezesowi Sądu Okręgowego w Łodzi zobowiązując jednocześnie do udzielenia odpowiedzi na powyższy wniosek w terminie 14 dni.
W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Prezes Sądu Okręgowego w Łodzi przekazał odpis skargi A.M. z 19 kwietnia 2023 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Wniósł o odrzucenie wniosku o wymierzenie grzywny z powodu jego niedopuszczalności lub jego oddalenie, jako bezzasadnego.
Organ wskazał, że omyłkowo przedmiotowa skarga nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a prawdopodobną przyczyną przedmiotowej omyłki był fakt, że pismo skarżącego z 19 kwietnia 2023 r. dotyczyło zasadniczo tych samych okoliczności, żądań i zarzutów, które były przedmiotem sprawy toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pod sygn. akt II SAB/Łd 28/23 ze skargi A.M. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi w sprawie dotyczącej czynności podjętych przez Wiceprezesa Sądu Okręgowego w Łodzi w związku z wnioskiem A.M. z 8 stycznia 2023 r.
Postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowanie sądowoadministracyjne z urzędu z uwagi na rozbieżność orzecznictwa sądowoadministracyjnego w przedstawionej powyżej kwestii oraz fakt, iż wnioskiem z 14 grudnia 2023 r., BO.511.24.2023 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w zw. z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wystąpił o wyjaśnienie zagadnienia prawnego: "czy dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna".
17 stycznia 2024 r. zażalenie na postanowienie z 10 stycznia 2024 r. wniósł A.M. postulując jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł, a także zawiadomienie na podstawie art. 55 § 3 p.p.s.a. organów właściwych do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków o rażącym przypadku naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a oraz o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi organ administracji wniósł o oddalenie ww. zażalenia jako bezzasadne.
Postanowieniem z 21 marca 2024 r., sygn. akt III OZ 117/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego z 17 stycznia 2024 r. wskazując, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo ocenił przesłankę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego i zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Postanowieniem z 8 maja 2024 r., wobec uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., sygn. III OPS 1/23, podjętej po rozpoznaniu ww. wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2023 r., znak: BO.511.24.2023, w której NSA wskazało, iż dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna, podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przepis ten statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W judykaturze podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10; cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może – stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. – orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazuje się w doktrynie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma przeciwdziałać ewentualnym próbom niedopuszczenia przez organ rozpoznania skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011 oraz postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II GZ 369/20; Lex nr 3094903).
Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie przez sąd przedmiotowej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 474/09; Lex nr 561337). Oczywiście wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., sygn. akt I SO/Bd 7/19). Grzywnie tej nadano bowiem mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1024/06), czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., sygn. akt I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., sygn. akt I OZ 1024/19).
Zgodnie również z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., sygn. III OPS 1/23, regulacja art. 55 § 1 p.p.s.a. i podjęta na jej kanwie uchwała wyrażają konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), która - w powiązaniu z zasadą demokratycznego państwa prawnego - zakazuje zawężającej wykładni prawa do sądu (zob. wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK 1998, nr 4, poz. 50) i nakazuje odrzucenie wyników zbyt rygorystycznej wykładni, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd. Odnosi się to zarówno do możliwości skorzystania przez stronę z regulacji art. 55 § 1 p.p.s.a., jak i wymuszenia na organie administracji publicznej, przekazania skargi strony wraz z aktami sprawy do rozpoznania przez właściwy sąd administracyjny. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 grudnia 2017 r., SK 37/15 (OTK-A 2017, poz. 90), prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki i jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności. W Konstytucji RP prawo do sądu zostało wyrażone expressis verbis przez prawodawcę w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Natomiast art. 77 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (zob. M. Kowalski, Prawo do sądu administracyjnego. Standard międzynarodowy i konstytucyjny oraz jego realizacja, Wolters Kluwer, s. 327; postanowienie NSA z 27 września 2023 r., III OZ 428/23).
W ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacja przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest swoistym antidotum na uchybianie przez organy obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega zatem na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem, czy opóźnianiem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Przedmiotowa regulacja, jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Z jednej strony stanowi sankcję za niewykonanie obowiązków przekazania skargi wraz z kompletem akt sądowi, w ściśle określonym terminie, z drugiej zaś dyscyplinuje organ na przyszłość.
Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Ponadto przedmioty tych postępowań są ze swej istoty odmienne. Pierwsze z postepowań jest procesową rekcją na naruszenie prawa przy przekazaniu skargi do sądu, a tym samym naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd, drugie postępowanie zaś zmierza do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny niejako poprzedza postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi, wymusza bowiem przekazanie skargi wraz z aktami sprawy do sądu celem rozpoznania. Ewentualna niedopuszczalność skargi również pozostaje poza zakresem sprawy w wniosku o wymierzenie grzywny.
Nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ, za pośrednictwem którego skarga została wniesiona. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Na realizację tego obowiązku nie może w żaden sposób wpływać przekonanie organu, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której wniesiona została skarga. Kwestii tej nie może także rozstrzygać sąd rozpoznający wniosek o wymierzenie grzywny, bowiem nie jest ona przedmiotem tego postępowania (zob. postanowienia NSA z: 22 września 2021 r., III OZ 635/21; 17 maja 2022 r., III OZ 309/22). Przesądzić to może jedynie sąd właściwy do rozpoznania skargi, a nie sąd właściwy do rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny, ani tym bardziej organ, za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. Co najwyżej prawomocne rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w przedmiocie niedopuszczalności skargi, jeżeli zapadło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny, może rzutować na samo rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów nie podzielił linii orzeczniczej, która sprowadza się do stwierdzenia, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego, a w przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Takiemu zapatrywaniu sprzeciwiają się przede wszystkim argumenty wykładni językowej art. 55 § 1 p.p.s.a., a także reguły wykładni systemowej i celowościowej.
Wymierzenie grzywny następuje na wniosek złożony bezpośrednio do właściwego sądu administracyjnego, natomiast skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. Oba pisma procesowe mają nie tylko odrębny tryb ich wnoszenia, ale także inną podstawę prawną zaskarżenia oraz skutek jaki wywołują w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym miejscu przywołać należy trafny pogląd wyrażony przez P. Brzozowskiego w glosie do postanowienia WSA w Olsztynie z 26 października 2011 r., II SO/Ol 22/10 (LEX/el. 2012), zgodnie z którym nie można odrzucić wniosku o wymierzenie organowi grzywny z powołaniem się na brak właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.), gdyż tylko ten sąd jest właściwym do rozpoznania tego typu wniosku, jest to właściwość wyłączna.
Oczywista jest odmienność celów jakie przyświecają obu regulacjom. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma na celu przymuszenie organu do nadesłania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dopiero wymuszenie tego obowiązku daje podstawę do rozpoznania sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi, jakkolwiek o charakterze formalnym, to jednak kończy postępowanie sądowoadministracyjne. Nie byłoby to możliwe, gdyby organ nie wypełnił swoich obowiązków z art. 54 § 1 p.p.s.a. W takim przypadku brak postanowienia o wymierzeniu grzywny uniemożliwiałby rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi (zob. art. 55 § 2 p.p.s.a.).
Podsumowując powyższe: dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 2 , a także np. postanowienia NSA: z 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1086/09; z 22 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 161/10; z 23 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 387/11). Podkreślić również należy, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd wziął pod uwagę także treść art. 190 p.p.s.a., który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Sąd Okręgowy w Łodzi nie wykonał ustawowego, bezwzględnego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w przepisanym do tego terminie. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 grudnia 2023 r. organ przekazał do tyt. sądu ww. skargę wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 1/24. Z jej akt wynika, że skarga A.M. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Łodzi wpłynęła do organu w formie elektronicznej 19 kwietnia 2023 r. Oznacza to, że organ obowiązany był najpóźniej do 19 maja 2023 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Skarga została nadana do sądu 29 grudnia 2023 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i po złożeniu 28 maja 2023 r. przez skarżącego wniosku o wymierzenie Sądowi Okręgowemu w Łodzi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi z 19 kwietnia 2023 r.
Niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi do sądu w terminie wynikającym z ustawy uzasadnia wymierzenie grzywny, ponieważ wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny, jak wspomniano powyżej, jest niewypełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie okres opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi przez organ do sądu wynosił ponad 7 miesięcy, co nie stanowi nieznacznego czasu, jednak wymierzając Sądowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie, sąd miał na uwadze incydentalny charakter niewykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku, wynikający m. in. z wielości podobnych pism (tj. wniosków, skarg, zawiadomień o popełnieniu przestępstw) A.M. wnoszonych do organu w tym samym czasie. Należy zwrócić również uwagę na istniejące do tej pory wątpliwości co do kognicji sądów w zakresie wymierzania organom grzywien w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w przypadkach gdy skarga, która nie została przekazana przez organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Odmienne stanowiska w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczące ww. kwestii zostały ujednolicone dopiero niedawno, tj. przywołaną już powyżej uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. III OPS 1/23, zapadłą 16 kwietnia 2024 r., która stanowi, że wniosek o wymierzenie grzywny w opisanej sytuacji jest dopuszczalny.
Ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru wysokości grzywny, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości. Sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 250 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia ciążącego obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej mobilizując organ do unikania podobnych uchybień w przyszłości.
Z powyższych względów, działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.
d.cz.