III SO/Łd 1/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-05-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
grzywnaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymibezczynność organuprzekazanie akt sprawyterminprawo do sąduNSAWSAskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wymierzył Prokuratorowi Okręgowemu grzywnę w kwocie 100 zł za nieprzekazanie skargi sądowi w ustawowym terminie.

Skarżący złożył wniosek o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w terminie. Po uchyleniu przez NSA wcześniejszego postanowienia o odrzuceniu wniosku i rozstrzygnięciu przez NSA zagadnienia prawnego dotyczącego dopuszczalności wniosku w przypadku niedopuszczalności skargi, WSA rozpoznał wniosek. Sąd uznał, że Prokurator Okręgowy naruszył obowiązek przekazania skargi w terminie, co uzasadnia wymierzenie grzywny.

Sprawa dotyczyła wniosku skarżącego A.M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie skargi na bezczynność w ustawowym terminie. Po wcześniejszych postępowaniach i uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowienia o odrzuceniu wniosku, WSA zawiesił postępowanie oczekując na rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez NSA. Po podjęciu przez NSA uchwały stwierdzającej dopuszczalność wniosku o grzywnę nawet w przypadku niedopuszczalności skargi, WSA wznowił postępowanie. Sąd stwierdził, że Prokurator Okręgowy nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni, co stanowi naruszenie art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). W związku z tym, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd wymierzył Prokuratorowi Okręgowemu grzywnę w kwocie 100 zł oraz zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Sąd podkreślił, że wymierzenie grzywny jest fakultatywne i uznaniowe, ale w tym przypadku, biorąc pod uwagę ponad dwumiesięczne opóźnienie i inne okoliczności, uznał ją za adekwatną i spełniającą funkcję prewencyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.

Uzasadnienie

NSA w uchwale III OPS 1/23 rozstrzygnął, że art. 55 § 1 p.p.s.a. jest gwarancją prawa do sądu i nie można go interpretować zawężająco. Wniosek o grzywnę jest odrębnym postępowaniem od oceny dopuszczalności skargi, a jego celem jest przymuszenie organu do przekazania akt. Niedopuszczalność skargi nie wyklucza możliwości wymierzenia grzywny za samo naruszenie obowiązku przekazania akt.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 55 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 36 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 63

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 230 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 230 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 32

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Prokuratora Okręgowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni. Dopuszczalność wniosku o grzywnę nawet w przypadku niedopuszczalności skargi (zgodnie z uchwałą NSA III OPS 1/23).

Godne uwagi sformułowania

przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. regulacja art. 55 § 1 p.p.s.a. i podjęta na jej kanwie uchwała wyrażają konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), która – w powiązaniu z zasadą demokratycznego państwa prawnego zakazuje zawężającej wykładni prawa do sądu regulacja przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest swoistym antidotum na uchybianie przez organy obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. Określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek spoczywa zatem na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Skład orzekający

Anna Dębowska

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności wniosku o grzywnę za nieprzekazanie skargi w terminie, nawet jeśli skarga jest niedopuszczalna. Podkreślenie znaczenia prawa do sądu i obowiązków organów w procedurze sądowoadministracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury wymierzania grzywny za naruszenie obowiązków procesowych przez organ administracji w kontekście skargi do sądu administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy mechanizmów ochrony prawa do sądu i dyscyplinowania organów administracji. Rozstrzygnięcie NSA w tej kwestii ma istotne znaczenie praktyczne dla prawników.

Grzywna dla Prokuratora za opóźnienie w przekazaniu akt: Jak chronić prawo do sądu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SO/Łd 1/24 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
III OZ 154/24 - Postanowienie NSA z 2024-04-09
III OZ 400/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-15
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 55 par. 1 w zw. z art. 154 par. 6 , art. 54 par 2 i art. 200 w zw. z art. 64 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z dnia 3 stycznia 2023 roku wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: 1. wymierzyć Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Prokuratora Okręgowego w Łodzi na rzecz skarżącego A.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SO/Łd 12/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek A.M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi skargi na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. wraz z aktami sprawy.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł.
Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt III OZ 624/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 30 sierpnia 2023 r. wskazując, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny jest wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SO/Łd 1/24, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne z urzędu z uwagi na rozbieżność orzecznictwa sądowoadministracyjnego w przedstawionej powyżej kwestii oraz fakt, że wnioskiem z 14 grudnia 2023 r., BO.511.24.2023 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wystąpił o wyjaśnienie zagadnienia prawnego: "czy dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna".
W zażaleniu na postanowienie z 24 stycznia 2024 r. skarżący wniósł o jego uchylenie i wymierzenie organowi grzywny w wysokości 30 000 zł.
Postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OZ 154/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo ocenił przesłankę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego i zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt III OPS 1/23, w której stwierdził, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.
Wobec ustania przyczyny zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w związku z podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższej uchwały, postanowieniem z 29 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada pośredniego trybu wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w tym przepisie, jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08).
16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w sprawie o sygn. akt III OPS 1/23, w której stwierdził, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23, przytoczona wyżej regulacja art. 55 § 1 p.p.s.a. i podjęta na jej kanwie uchwała wyrażają konstytucyjną zasadę prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), która – w powiązaniu z zasadą demokratycznego państwa prawnego zakazuje zawężającej wykładni prawa do sądu (zob. wyrok TK z 9 czerwca 1998 r., K 28/97, OTK 1998, Nr 4, poz. 50) i nakazuje odrzucenie wyników zbyt rygorystycznej wykładni, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły sąd. Odnosi się to zarówno do możliwości skorzystania przez stronę z regulacji art. 55 § 1 p.p.s.a., jak i wymuszenia na organie administracji publicznej, przekazania skargi strony wraz z aktami sprawy do rozpoznania przez właściwy sąd administracyjny. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 20 grudnia 2017 r., SK 37/15 (OTK-A 2017, poz. 90), prawo do sądu jest jednym z podstawowych praw jednostki i jedną z fundamentalnych gwarancji praworządności. W Konstytucji RP prawo do sądu zostało wyrażone expressis verbis przez prawodawcę w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2. Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy zasadniczej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Natomiast art. 77 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw (zob. M. Kowalski, Prawo do sądu administracyjnego. Standard międzynarodowy i konstytucyjny oraz jego realizacja, Wolters Kluwer, s. 327; postanowienie NSA z 27 września 2023 r., III OZ 428/23).
Stąd Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale uznał, że regulacja przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest swoistym antidotum na uchybianie przez organy obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega zatem na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem, czy opóźnianiem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Przedmiotowa regulacja, jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Z jednej strony stanowi sankcję za niewykonanie obowiązków przekazania skargi wraz z kompletem akt sądowi, w ściśle określonym terminie, z drugiej zaś dyscyplinuje organ na przyszłość.
Postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Ponadto przedmioty tych postępowań są ze swej istoty odmienne. Pierwsze z postepowań jest procesową rekcją na naruszenie prawa przy przekazaniu skargi do sądu, a tym samym naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd, drugie postępowanie zaś zmierza do oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Postępowanie z wniosku o wymierzenie grzywny niejako poprzedza postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi, wymusza bowiem przekazanie skargi wraz z aktami sprawy do sądu celem rozpoznania. Ewentualna niedopuszczalność skargi również pozostaje poza zakresem sprawy w wniosku o wymierzenie grzywny.
Nie może budzić żadnych wątpliwości, że o dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego, może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. statuuje bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ ten musi więc przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na tę skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Obowiązek ten spoczywa na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania (zob. postanowienie NSA z 11 września 2020 r., II GSK 633/20; zob. także postanowienie WSA w Gdańsku z 19 listopada 2007 r., II SO/Gd 5/07 wraz z glosą W. Sawczyna, OSP 2009, z. 7-8, poz. 79).
Na realizację obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie może w żaden sposób wpływać przekonanie organu, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie, w której wniesiona została skarga. Kwestii tej nie może także rozstrzygać sąd rozpoznający wniosek o wymierzenie grzywny, bowiem nie jest ona przedmiotem tego postępowania (zob. postanowienia NSA z: 22 września 2021 r., III OZ 635/21; 17 maja 2022 r., III OZ 309/22). Przesądzić to może jedynie sąd właściwy do rozpoznania skargi, a nie sąd właściwy do rozpoznania wniosku o wymierzenie grzywny, ani tym bardziej organ, za pośrednictwem, którego skarga została wniesiona.
Co najwyżej prawomocne rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w przedmiocie niedopuszczalności skargi, jeżeli zapadło przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny może rzutować na samo rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny. Przypomnieć tylko należy, że grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wobec tego nawet w przypadku spełnienia wskazanych tamże przesłanek, sąd nie jest zobligowany do jej orzeczenia.
Ponadto orzeczenie sądu w przedmiocie wymierzenia grzywny ma charakter uznaniowy. Sąd podejmując takie rozstrzygnięcie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami, czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy, w tym również czy skarga z oczywistych przyczyn była niedopuszczalna.
W uchwale z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OPS 1/23 Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., tj. spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. W przypadku gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to również niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wymierzenie grzywny następuje na wniosek złożony bezpośrednio do właściwego sądu administracyjnego, natomiast skargę wnosi się do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. Oba pisma procesowe mają nie tylko odrębny tryb ich wnoszenia, ale także inną podstawę prawną zaskarżenia oraz skutek jaki wywołują w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznał pogląd wyrażony przez P. Brzozowskiego, w glosie do postanowienia WSA w Olsztynie z 26 października 2011 r., II SO/Ol 22/10 (LEX/el. 2012), zgodnie z którym nie można odrzucić wniosku o wymierzenie organowi grzywny z powołaniem się na brak właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.), gdyż tylko ten sąd jest właściwym do rozpoznania tego typu wniosku, jest to właściwość wyłączna.
Oczywista jest odmienność celów jakie przyświecają obu regulacjom. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma na celu przymuszenie organu do nadesłania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dopiero wymuszenie tego obowiązku daje podstawę do rozpoznania sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi, jakkolwiek o charakterze formalnym, to jednak kończy postępowanie sądowoadministracyjne. Nie byłoby to możliwe, gdyby organ nie wypełnił swoich obowiązków z art. 54 § 1 p.p.s.a. W takim przypadku brak postanowienia o wymierzeniu grzywny uniemożliwiałby rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi (zob. art. 55 § 2 p.p.s.a.).
Nie zawsze jest oczywiste, że sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Gdyby uznać, że w sprawie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie akt sprawy można dokonywać oceny, czy sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej, to mogłoby dochodzić do sytuacji, że sąd rozpoznający sprawę wymierzenia grzywny mógłby uznać, iż nie jest to sprawa z zakresu administracji publicznej zaś sąd rozpoznający skargę mógłby wyrazić odmienny pogląd. Co również istotne sąd ten z mocy art. art. 58 § 4 p.p.s.a. nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.
Określony w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek spoczywa zatem na organie w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., niezależnie od tego, czy uznaje on skargę za dopuszczalną oraz czy w jego ocenie przedmiotem zaskarżenia jest podlegający kognicji sądu administracyjnego akt, czynność, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W judykaturze podkreśla się, że wyraźne zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10). W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może – stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. – orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jak wskazuje się w doktrynie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma przeciwdziałać ewentualnym próbom niedopuszczenia przez organ rozpoznania skargi przez zaniechanie obowiązków wskazanych w art. 54 § 2 (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011 oraz postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., II GZ 369/20).
Powołane przepisy przewidują zatem dwie przesłanki, których spełnienie warunkuje wymierzenie przez sąd przedmiotowej grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2009 r., I OZ 474/09). Oczywiście wstępnym warunkiem wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest złożenie skargi do organu, ponieważ dopiero wtedy aktualizuje się obowiązek organu przekazania akt sądowi z odpowiedzią na skargę (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 343; postanowienie NSA z 16 lutego 2005 r., OZ 1658/04; postanowienie WSA w Bydgoszczy z 31 maja 2019 r., I SO/Bd 7/19). Grzywnie tej nadano bowiem mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter (por. postanowienie NSA z 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/06), czyniąc z niej podstawową gwarancję procesową realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest wyłącznie niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie (por. postanowienia NSA z września 2020 r., I GZ 238/20; z 29 października 2019 r., I OZ 1024/19).
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest też pogląd, według którego nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 2 , a także np. postanowienia NSA: z 27 listopada 2009 r., I OZ 1086/09; z 22 lutego 2010 r., I OZ 161/10; z 23 maja 2011 r., I OZ 387/11).
Podkreślić należy, że stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku wymierzenia grzywny, lecz wyposaża sąd w uprawnienie do wymierzenia grzywny. Ustawodawca przewidział bowiem, że sąd "może orzec o wymierzeniu organowi grzywny". Orzeczenie sądu ma więc charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy.
Rozpoznając niniejszą sprawę sąd wziął pod uwagę także treść art. 190 p.p.s.a., który stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, tj. w postanowieniu z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt III OZ 624/23.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Prokurator Okręgowy w Łodzi nie wykonał ustawowego, bezwzględnego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w przepisanym do tego terminie. Skarga A.M. na bezczynność Prokuratura Okręgowego w Łodzi w sprawie złożonego zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 150/23. Z akt tej sprawy wynika, że skarga wpłynęła do organu za pośrednictwem ePUAP 11 kwietnia 2023 r. Oznacza to, że organ obowiązany był najpóźniej do 11 maja 2023 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Jednakże skarga ta została przekazana sądowi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy dopiero 25 lipca 2023 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i po złożeniu 23 maja 2023 r. przez skarżącego wniosku o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi za nieprzekazanie skargi z 11 kwietnia 2023 r. na bezczynność w sprawie zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Niewywiązanie się z obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., uzasadnia wymierzenie grzywny, gdyż wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu grzywny, jak już wyżej wskazano, jest niewypełnienie obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzając Prokuratorowi Okręgowemu w Łodzi grzywnę za niedopełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie, sąd miał na uwadze przede wszystkim okres opóźnienia w realizacji obowiązku przekazania skargi, tj. ponad 2 miesiące, wielość podobnych pism (tj. skarg, zawiadomień o popełnieniu przestępstw) wnoszonych przez skarżącego do Prokuratury w tym samym czasie, okoliczność, że prawomocnym postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 150/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A.M. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w Łodzi w przedmiocie złożonego zawiadomienia z 3 stycznia 2023 r. o popełnieniu przestępstwa, które dotyczyło Prokuratury Rejonowej Łódź-Polesie ze względu na jej niedopuszczalność. Sąd miał również na uwadze wątpliwości, jakie występowały w orzecznictwie sądów administracyjnych, które zostały rozstrzygnięte dopiero w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., sygn. III OPS 1/23. Należy podkreślić, że ustawodawca pozostawił sądowi swobodę w decyzji co do wymiaru wysokości grzywny, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości.
W tym stanie rzeczy sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 100 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia ciążącego obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej, mobilizując organ do unikania podobnych uchybień w przyszłości.
Z powyższych względów na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., sąd orzekł, jak w pkt 1 postanowienia.
O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.
d.j.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI