III SO 8/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy dotyczącej wyborów burmistrza z powodu potencjalnych wątpliwości co do ich bezstronności i wyznaczył inny sąd do jej rozpatrzenia.
Wnioskodawca J. Z. wniósł o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy dotyczącej wyborów burmistrza, argumentując, że jeden z sędziów (Z. Ś.) jest stroną innego postępowania, a jego znajomość z innymi sędziami może budzić wątpliwości co do bezstronności. Sąd Najwyższy, analizując oświadczenia sędziów, uznał, że nawet stosunki służbowe w małym zespole mogą rodzić wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza w kontekście opinii publicznej. W związku z tym, Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów i wyznaczył Sąd Apelacyjny w Y. do rozpoznania sprawy.
Sprawa dotyczyła wniosku J. Z. o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy dotyczącej zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 czerwca 2007 r. w przedmiocie unieważnienia wyboru burmistrza. Wnioskodawca argumentował, że sędzia Z. Ś. z Sądu Apelacyjnego w X., będący jednocześnie komisarzem wyborczym, jest stroną postępowania dotyczącego wyborów, a jego znajomość z innymi sędziami tego sądu może podważać ich bezstronność na podstawie art. 49 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpatrzył sprawę na posiedzeniu niejawnym. Sędziowie Sądu Apelacyjnego w X. złożyli oświadczenia, z których wynikało, że część z nich zna sędziego Z. Ś. w relacjach koleżeńskich, a część wyłącznie w stosunkach służbowych. Sąd Najwyższy uznał, że nawet stosunki wyłącznie służbowe w niewielkim zespole sędziowskim, jakim jest sąd apelacyjny, mogą być uznane za stosunki osobiste w rozumieniu art. 49 k.p.c. i rodzić wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza w kontekście opinii publicznej i lokalnej społeczności zainteresowanej wynikiem wyborów. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć wskazanych sędziów od rozpoznania sprawy i wyznaczył do jej rozpoznania Sąd Apelacyjny w Y., kierując się dobrem wymiaru sprawiedliwości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, nawet wyłącznie służbowe relacje w niewielkim zespole sędziowskim mogą być uznane za stosunki osobiste w rozumieniu art. 49 k.p.c. i rodzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego, co uzasadnia jego wyłączenie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 49 k.p.c. wymaga wyłączenia sędziego, jeśli istnieje sama możliwość powstania wątpliwości co do jego bezstronności, a niekoniecznie udowodnienie jej braku. W małym środowisku sędziowskim, nawet stosunki służbowe mogą być postrzegane jako osobiste i budzić wątpliwości, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy osoby orzekającej w tym samym sądzie i ma znaczenie dla opinii publicznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziów i wyznaczenie innego sądu
Strona wygrywająca
J. Z. (wnioskodawca)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Z. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Sędziowie Sądu Apelacyjnego w X. | organ_państwowy | sędziowie podlegający wyłączeniu |
| Z. Ś. | osoba_fizyczna | sędzia Sądu Apelacyjnego w X., komisarz wyborczy |
Przepisy (1)
Główne
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi podstawę do wyłączenia sędziego, gdy zachodzi możliwość powstania wątpliwości co do jego bezstronności, wynikających np. ze stosunków osobistych lub służbowych z stroną postępowania lub jej przedstawicielem. Nie jest wymagane udowodnienie braku bezstronności, wystarczy sama możliwość powstania wątpliwości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie stosunków koleżeńskich lub służbowych między sędzią orzekającym a sędzią będącym stroną postępowania lub mającym z nim związek, może rodzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Wątpliwości co do bezstronności mogą powstać nie tylko u strony, ale także w opinii publicznej. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga wyłączenia sędziego w sytuacji potencjalnych wątpliwości co do jego bezstronności.
Godne uwagi sformułowania
sama możliwość powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego nawet stosunki wyłącznie służbowe w stosunkowo niewielkim zespole sędziów sądu takiego, jak sąd apelacyjny, mogą ze względu na oczywistą i konieczną częstość kontaktów, być uznane za stosunki osobiste w rozumieniu art. 49 k.p.c. dobro wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 49 k.p.c. w kontekście relacji między sędziami i potencjalnych wątpliwości co do bezstronności, zwłaszcza w małych sądach lub w sprawach o znaczeniu społecznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia sędziów w sądzie apelacyjnym, ale zasady interpretacji art. 49 k.p.c. są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak nawet pozornie rutynowe relacje służbowe między sędziami mogą prowadzić do wyłączenia, podkreślając znaczenie zaufania publicznego do wymiaru sprawiedliwości.
“Czy koledzy z pracy mogą być sędziami w Twojej sprawie? Sąd Najwyższy odpowiada.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt III SO 8/07
POSTANOWIENIE
Dnia 15 stycznia 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący)
SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca)
SSN Andrzej Wróbel
w sprawie z wniosku J. Z.
o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w X.: […]
z udziału w rozpoznaniu sprawy […],
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 stycznia 2008 r.,
1.wyłącza
wymienionych
w
komparycji
niniejszego
postanowienia sędziów z udziału w rozpoznaniu sprawy […],
2.wyznacza do rozpoznania tej sprawy Sąd Apelacyjny w Y.
U z a s a d n i e n i e
Wnioskodawca J. Z. złożył do Sądu Apelacyjnego w X. zażalenie na
postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 5 czerwca 2007 r., a następnie w piśmie
procesowym z 9 października 2007 r. wniósł o wyłączenie sędziów Sądu
Apelacyjnego w X. Na liście sędziów, których wyłączenia żąda wnioskodawca
znaleźli się: […].
2
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Z. Ś. - Sędzia Sądu Apelacyjnego w
X., wizytator ds. karnych, jest stroną postępowania o unieważnienie wyboru B. J. na
burmistrza Miasta i Gminy Z. i ponowienie czynności wyborczych wskutek złożenia
zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 5 czerwca 2007 r., sygn. akt
[…], toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w X. Według wnioskodawcy, sędzia
Z. Ś. z racji wieloletniej pracy na stanowisku sędziego w Sądzie Apelacyjnym w X.
jest dobrze znany sędziom orzekającym w tym Sądzie, co rodzi uzasadnioną
obawę co do ich bezstronności i obiektywizmu w sprawie dotyczącej osoby także
orzekającej w tym Sądzie. W ocenie wnioskodawcy okoliczność ta stanowi
podstawę do wyłączenia sędziego na podstawie art. 49 k.p.c., ze względu na
zachodzący „stosunek osobisty" podważający bezstronność orzekania i zaufanie do
sądu. Doświadczenie życiowe uczy bowiem, że niejednokrotnie na bazie kontaktów
służbowych
powstaje
bliższa
znajomość
mająca
charakter
emocjonalny,
wyrażający się w uczuciach życzliwości, sympatii czy nawet przyjaźni, którą należy
właśnie zakwalifikować jako „stosunek osobisty tego rodzaju", który mógłby
wywołać wątpliwość co do bezstronności sądu.
Pismem z 9 października 2007 r. przewodniczący wydziału w Sądzie
Apelacyjnym w X. przedstawił przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów Sądu
Apelacyjnego w X. do rozpoznania Sądowi Najwyższemu wraz z oświadczeniami
sędziów tego Sądu. Sędziowie: […] złożyli oświadczenie następującej treści -
"Oświadczam, że znam Z. Ś. SSA X., Komisarza Wyborczego w K., z którym
pozostaję w relacjach koleżeńskich". Natomiast sędziowie: […] w swoich
oświadczeniach stwierdzili: "Oświadczam, że znam Z. Ś. SSA w X. Komisarza
Wyborczego w K. Łączą mnie z nim wyłącznie stosunki służbowe". Sędzia M.P. nie
złożyła oświadczenia, ponieważ przebywała na urlopie do 5 listopada 2007 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z art. 49 k.p.c. wynika, że przyczyną wyłączenia sędziego na żądanie strony jest
sama możliwość powstania wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przepis ten
nie ogranicza przy tym kręgu osób, u których wątpliwość taka może powstać, do
wnioskodawcy, lecz odnosi ją także do innych uczestników procesu oraz innych
3
osób, w tym społeczeństwa lub części społeczeństwa („opinii publicznej”). Jak
wynika z treści rozważanego przepisu przesłanką wyłączenia sędziego nie jest
zasadność twierdzenia wnioskodawcy o istnieniu osobistego stosunku między
sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, lecz sama możliwość istnienia
wskazanych powyżej wątpliwości.
W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie nawet stosunki wyłącznie
służbowe w stosunkowo niewielkim zespole sędziów sądu takiego, jak sąd
apelacyjny, mogą ze względu na oczywistą i konieczną częstość kontaktów, być
uznane za stosunki osobiste w rozumieniu art. 49 k.p.c. Mogą też one być
podstawą wątpliwości co do bezstronności sędziego w podanym wyżej rozumieniu,
a więc bez względu na zasadność twierdzeń wnioskodawcy w tej kwestii. W
sprawie, której stroną w rozumieniu art. 49 k.p.c. jest sędzia Z. Ś. jako komisarz
wyborczy w K. i której przedmiotem są naruszenia przepisów prawa wyborczego w
wyborach burmistrza, wątpliwości te mogą powstać w opinii publicznej, a zwłaszcza
w społeczności lokalnej Miasta i Gminy Z. zainteresowanej wynikiem tych wyborów.
Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że powyższe względy, jak również
dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadniają uwzględnienie wniosku w myśl art. 49
k.p.c.
Wobec wyłączenia wymienionych w sentencji sędziów Sądu Apelacyjnego w X.,
Sąd Najwyższy wyznaczył do rozpoznania niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny w Y.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI