III SO 11/08

Postanowienie z dnia 12 lutego 2009 r. III SO 11/08 Sędzia, którego kandydatury na wyższe stanowisko Krajowa Rada Są- downictwa nie przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (Dz.U. Nr 96, poz. 621), nie może żądać wznowienia postępowania odwo- ławczego przed Sądem Najwyższym, ale może ponownie ubiegać się o wolne stanowisko sędziowskie na zasadach wynikających z tego orzeczenia Trybu- nału. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Zbigniew Myszka (sprawozdawca) Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy z odwołania Zygmunta D. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 stycznia r. [...] w sprawie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, na skutek skargi odwołującego się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2008 r. [...] o d r z u c i ł skargę. U z a s a d n i e n i e W dniu 5 września 2008 r. Zygmunt D. wniósł skargę o wznowienie postępo- wania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2008 r. [...]; odrzucającego jego odwołanie od uchwały [...] Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 stycznia 2008 r., w przedmiocie nieprzedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, na podstawie art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Rady Sądownictwa (Dz.U. Nr 100, poz.1082 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa o KRS). W uzasadnieniu kontestowanego postanowienia Sąd Naj- wyższy wskazał na niedopuszczalność sądowej drogi odwoławczej w takiej sprawie, która została wyraźnie wykluczona w tym przepisie. 2 Wskazując jako podstawę skargi o wznowienie postępowania art. 4011 k.p.c. w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP skarżący domagał się wznowienia postę- powania zakończonego zaskarżonym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2008 r., uchylenia tego postanowienia, a także uchwały Krajowej Rady Sądow- nictwa z dnia 8 stycznia 2008 r. [...] oraz przekazania sprawy Krajowej Radzie Są- downictwa do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (Dz.U. Nr 96, poz. 621), uznający, że art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy o Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie, w jakim dotyczy art. 2 ust 1 pkt 3 w związku z art. 2 tej ustawy jest niezgodny z Konstytucją. W związku z tym zachodzi podstawa do wznowienia postępowania, ponieważ Sąd Najwyższy odrzucił odwoła- nie na podstawie przepisu, który został następnie uznany za niezgodny z Konstytu- cją. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r. wszedł w życie w dniu 5 czerwca 2008 r. (w tym dniu ukazał się Dziennik Ustaw), zatem skarga o wznowienie postępowania wniesiona w dniu 5 września 2008 r. (data nada- nia na poczcie), została złożona w terminie przewidzianym dla tego środka zaskar- żenia (art. 407 § 2 k.p.c.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie może być uwzględniona, pomimo wy- roku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2008 r., SK 57/06 (OTK-A 2008 nr 4, poz. 63), w którym przesądzono, że art. 13 ust. 2 zdanie drugie ustawy o KRS w za- kresie, w jakim dotyczy go art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z pkt 2 tej ustawy, jest nie- zgodny z art. 45 ust. 1 i z art. 77 ust. 2 w związku z art. 60 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej. W uzasadnieniu tego stanowiska Trybunał Konstytucyjny argumento- wał, że ani szczególna konstytucyjna pozycja ustrojowa KRS, ani fakt, że w myśl art. 12 ust. 5 ustawy o KRS w postępowaniu przed tym organem nie stosuje się przepi- sów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie odbierają postępowaniu przed radą w sprawach indywidualnych, dotyczących powołania na stanowiska sędziow- skie, charakteru „postępowania administracyjnego”. Przedmiot postępowania w kwe- stii oceny kandydata i przedstawienia wniosku o jego powołanie na stanowisko sę- dziego ma charakter sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji i konieczna jest sądowa kontrola równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji) w spra- 3 wach prowadzenia naboru na podstawie przejrzystych kryteriów selekcji kandydatów i obsadzania poszczególnych stanowisk w służbie publicznej. W tego typu sprawach Konstytucja wprowadza „swoiste domniemanie drogi sądowej”. Równocześnie niedo- puszczalny jest kategoryczny zakaz ustawowego zamykania drogi sądowej w spra- wach związanych z naruszaniem wolności i praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji), bo takie wyłączenie może być ustanowione jedynie wprost przepisami konstytucyjnymi. Ina- czej rzecz ujmując, prawo do sądu, wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji, nie może zostać ograniczone poprzez zamknięcie przez ustawę drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności i praw konstytucyjnych, gdyż takie ograniczenie byłoby oczy- wiście sprzeczne z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Równocześnie jednak wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania przed Sądem Najwyższym umknęło określenie przez Trybunał Konstytucyjny w tym kon- kretnym orzeczeniu możliwości i zakresu wznowienia postępowania, uchylenia decy- zji lub innego rozstrzygnięcia, wydanych na podstawie przepisu uznanego przez Try- bunał za niekonstytucyjny. W tej kwestii Trybunał Konstytucyjny uznał, że z jego wy- roku stwierdzającego niezgodność art. 13 ust. 2 zdania drugiego ustawy o KRS w zakresie dotyczącym art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z pkt 2 tej ustawy, nie wynika moż- liwość ponownego odwołania się od rozstrzygnięcia KRS o nieprzedstawieniu Prezy- dentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury skarżącego kandydata do objęcia stanowiska sędziego. Przemawia za tym konieczność zapewnienia stabilności funk- cjonowania Krajowej Rady Sądownictwa, a także innych organów uczestniczących w procedurze powołania na stanowiska sędziowskie. Oznacza to, że skarżący oraz (ewentualnie) inni zainteresowani będą mieli możliwość ponownego ubiegania się o stanowiska sędziowskie na zasadach określonych w przepisach, zmodyfikowanych w następstwie wydanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc z uwzględnieniem możliwości odwołania się od uchwały KRS do sądu. W podobnej sprawie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2007 r., SK 43/06, OTK-A 2007 nr 10, poz. 130), Trybunał także wskazał, że nie ma konstytucyjnych podstaw do wznawia- nia postępowań prowadzonych dla obsadzenia stanowisk sędziowskich, argumentu- jąc, że celem wzruszenia aktów indywidualnych lub wznowienia postępowania na podstawie art. 190 ust. 4 Konstytucji jest przede wszystkim „realizacja Konstytucji poprzez przywrócenie stanu zgodnego z prawem”, przeto nie jest dopuszczalne wzruszanie aktów indywidualnych lub wznowienie postępowania, jeżeli doprowadzi- łoby to do powstania skutków niezgodnych z Konstytucją. 4 Uznając suwerenne prawo Trybunału Konstytucyjnego do dokonywania au- tentycznej wykładni wydawanych przezeń orzeczeń, Sąd Najwyższy w rozpoznawa- nej sprawie przyjął, że sędzia, którego kandydatury na wyższe stanowisko Krajowa Rada Sądownictwa nie przedstawiła Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego o uznaniu za niezgodny z Konstytu- cją braku sądowej drogi odwoławczej w takiej indywidualnej sprawie, nie może żądać wznowienia sądowego postępowania odwoławczego w zakończonej procedurze ob- sadzania stanowisk sędziowskich, ale może ponownie ubiegać się o wolne stanowi- sko sędziowskie na zasadach wynikających ze zmodyfikowanego stanu prawnego w następstwie orzeczenia instancji konstytucyjnej, tj. z uwzględnieniem możliwości od- wołania się do sądu (Sądu Najwyższego) od kontestowanej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, co doprowadziło do orzeczenia jak w sentencji postanowienia. ========================================