III SK 7/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok sądu apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd niższej instancji nie ocenił prawidłowo, czy przekazanie przez przedsiębiorcę różniących się danych finansowych stanowiło udzielenie informacji nieprawdziwych.
Spółka PTK C. została ukarana przez Prezesa UKE karą 5 mln zł za udzielenie nieprawdziwych i niespójnych informacji finansowych dotyczących lat 2002-2004. Sąd Okręgowy utrzymał karę, uznając dane za nieprawdziwe. Sąd Apelacyjny obniżył karę do 2,5 mln zł, częściowo podzielając argumentację spółki o możliwych przyczynach różnic. Sąd Najwyższy uchylił wyrok apelacyjny, wskazując, że sąd niższej instancji nie ocenił merytorycznie, czy różnice w danych stanowiły nieprawdziwość informacji, a jedynie ich niespójność, która nie jest przesłanką kary.
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) na Polską Telefonię Komórkową C. Sp. z o.o. (PTK C.) w wysokości 5.000.000 zł za udzielenie niespójnych i nieprawdziwych informacji w trakcie postępowania dotyczącego wyznaczenia przedsiębiorców o znaczącej pozycji rynkowej na krajowym rynku roamingu międzynarodowego. PTK C. dwukrotnie przekazała różniące się dane finansowe dotyczące lat 2002-2004. Sąd Okręgowy w Warszawie utrzymał decyzję Prezesa UKE w mocy, uznając informacje za nieprawdziwe i niepełne. Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozpoznając apelację PTK C., zmienił wyrok, obniżając karę do 2.500.000 zł, uznając, że obiektywna nieprawdziwość danych mogła mieć związek ze zmianą ustawy o rachunkowości lub przekształceniem sprawozdania zgodnie z MSSF, co wpływało na zakres naruszenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną PTK C., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie ocenił prawidłowo, czy przekazanie różniących się danych stanowiło udzielenie informacji nieprawdziwych w rozumieniu art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że niespójność danych sama w sobie nie jest przesłanką kary, a kluczowe jest wykazanie nieprawdziwości informacji oraz ocena wyjaśnień przedsiębiorcy dotyczących przyczyn tych różnic. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na analogię do prawa karnego, gdzie organ musi wykazać winę, a przedsiębiorca ma prawo do obrony. Sąd Apelacyjny nie zbadał merytorycznie wyjaśnień PTK C. dotyczących zmian w danych finansowych, które mogły wynikać z zastosowania nowych przepisów lub MSSF, a jedynie skupił się na fakcie różnic. Sąd Najwyższy wskazał, że obniżenie kary przez Sąd Apelacyjny na podstawie art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego było błędne, ponieważ kwestia sposobu udzielenia informacji (czy była nieprawdziwa) powinna być rozpatrywana w kontekście przesłanek z art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samo przekazanie różniących się danych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania informacji za nieprawdziwe i nałożenia kary. Konieczna jest merytoryczna ocena wyjaśnień przedsiębiorcy dotyczących przyczyn tych różnic oraz ustalenie, czy faktycznie doszło do udzielenia informacji nieprawdziwych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego wymaga ustalenia, że przedsiębiorca udzielił informacji 'w sposób nieprawdziwy'. Niespójność danych sama w sobie nie jest równoznaczna z nieprawdziwością. Sąd drugiej instancji nie ocenił zasadności wyjaśnień spółki dotyczących zmian w danych, które mogły wynikać z zastosowania nowych przepisów rachunkowości lub MSSF, a jedynie skupił się na fakcie różnic. Brak takiej oceny uniemożliwia prawidłowe zastosowanie przepisu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
Polska Telefonia Komórkowa C. Spółka z o.o. w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Polska Telefonia Komórkowa C. Spółka z o.o. w W. | spółka | powódka / strona powodowa / skarżąca |
| Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej | organ_państwowy | pozwany / strona przeciwna |
Przepisy (15)
Główne
Prawo telekomunikacyjne art. 209 § 1
Ustawa - Prawo telekomunikacyjne
Przepis stanowi o podleganiu karze pieniężnej przedsiębiorcy, który udziela przewidzianej informacji w sposób nieprawdziwy lub niepełny. Kluczowe jest ustalenie 'sposobu' udzielenia informacji, czyli aktywności przedsiębiorcy.
Pomocnicze
Prawo telekomunikacyjne art. 210 § 1
Ustawa - Prawo telekomunikacyjne
Prawo telekomunikacyjne art. 210 § 2
Ustawa - Prawo telekomunikacyjne
Określa kryteria nakładania kary pieniężnej, takie jak zakres naruszenia, dotychczasowa działalność ukaranego podmiotu oraz jego możliwości finansowe. Sąd Najwyższy uznał, że sąd apelacyjny błędnie zastosował ten przepis do oceny okoliczności, które powinny być rozpatrywane w kontekście przesłanek z art. 209 ust. 1 pkt 3.
Prawo telekomunikacyjne art. 21 § 3
Ustawa - Prawo telekomunikacyjne
Dotyczy obowiązku przedsiębiorcy podania przyczyny zmian w danych i określenia ich wpływu na wynik finansowy. Sąd Najwyższy uznał, że zarzut skarżącej dotyczący niezasadności żądania informacji przez Prezesa UKE wykracza poza przedmiot sprawy.
k.p.c. art. 386 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji w pozostałej części.
k.p.c. art. 398 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego).
k.p.c. art. 398 § 15
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 16
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dokonania oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące pouczenia o trybie odwoławczym.
u.o.r. art. 8 § 2
Ustawa o rachunkowości
Dotyczy zmian danych porównywalnych.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji nie ocenił merytorycznie wyjaśnień przedsiębiorcy dotyczących przyczyn różnic w danych finansowych. Niespójność danych sama w sobie nie stanowi przesłanki do nałożenia kary pieniężnej. Sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego do okoliczności, które powinny być rozpatrywane w kontekście przesłanek z art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzut skarżącej, że wyłączenie sankcji powinno wynikać z niezasadności żądania przez Prezesa UKE po raz drugi określonych informacji, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca wykonał to żądanie w niewłaściwy sposób.
Godne uwagi sformułowania
sąd nie może ustalić bez oceny wyjaśnień ukaranego przedsiębiorcy, że udzielił on nieprawdziwych informacji dlatego, iż dwukrotnie przekazał różniące się dane. nie sposób zastosować powyższy przepis skonstruowany podobnie do przepisów prawnokarnych, bez ustalenia stanu faktycznego dotyczącego wymaganego „sposobu” udzielenia informacji. nie sposób w tej kwestii się rozeznać bez oceny wyjaśnień strony powodowej oraz opinii biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości. nieprawdziwość informacji i tę przesłankę Sąd drugiej instancji ustalił wyłącznie na podstawie bezspornych różnic w informacjach uzyskanych od Spółki bez merytorycznej oceny wskazywanych przez nią przyczyn tych różnic.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Bogusław Cudowski
sędzia
Jerzy Kwaśniewski
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nakładania kar pieniężnych za nieprawdziwe lub niespójne informacje przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych, znaczenie oceny wyjaśnień przedsiębiorcy, analogia do prawa karnego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazywania danych finansowych w postępowaniu regulacyjnym w branży telekomunikacyjnej. Konieczność indywidualnej oceny stanu faktycznego w każdej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów i wyjaśnień stron w postępowaniach administracyjnych, nawet gdy wydaje się, że fakty są oczywiste. Pokazuje też subtelności interpretacji przepisów dotyczących odpowiedzialności finansowej przedsiębiorców.
“Czy różnice w danych finansowych to od razu nieprawda? Sąd Najwyższy wyjaśnia, jak karać firmy.”
Dane finansowe
WPS: 5 000 000 PLN
kara pieniężna: 2 500 000 PLN
Sektor
telekomunikacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyWyrok z dnia 21 października 2010 r. III SK 7/10 W sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektro- nicznej nakładającej karę pieniężną na podstawie art. 209 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) sąd nie może ustalić bez oceny wyjaśnień ukaranego przedsiębiorcy, że udzielił on nieprawdziwych informacji dlatego, iż dwukrotnie przekazał różniące się dane. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Bogusław Cudowski, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy z powództwa Polskiej Telefonii Komórkowej C. Spółki z o.o. w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej o nałożenie kary pieniężnej, na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej decyzją z dnia 29 czerwca 2006 r. nałożył na spółkę Polska Telefonia Komórkowa C. Spółkę z o.o. w W., karę pieniężną w wysokości 5.000.000 zł, za udzielenie niespójnych i nieprawdziwych informacji w trakcie postępowania w sprawie wyznaczenia przedsiębiorców o znaczącej pozycji rynkowej na krajowym rynku roamingu międzynarodowego w ruchomych publicznych sieciach telefonicznych oraz nałożenia na tych przedsiębiorców obowiązków regula- cyjnych. Podstawą prawną decyzji jest art. 210 ust. 1 w związku z art. 209 ust. 1 pkt 2 3 oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.; dalej: Prawo telekomunikacyjne). W odwołaniu od powyższej decyzji powódka zarzuciła: 1) naruszenie art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, przez błędne przyjęcie, że w trakcie postę- powania powódka udzieliła Prezesowi UKE informacji w sposób nieprawdziwy i nie- spójny; niezastosowanie art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego, przez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej z pominięciem kryteriów nakładania kary pieniężnej, tj. zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności ukaranego podmiotu oraz jego możliwości finansowych, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 210 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego, 2) naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 k.p.a., przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 77 § 1 k.p.a., przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; art. 80 k.p.a., przez brak dokonania oceny czy dane dostarczone na rzecz Prezesa UKE są prawdziwe na podstawie całokształtu materiału dowodowego; art. 107 § 1 k.p.a., przez zamieszczenie w zaskarżonej decyzji błędnego pouczenia o trybie od- woławczym od decyzji. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie powódki oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 28 marca 2006 r. Prezes UKE zawiadomił powódkę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałoże- nia kary pieniężnej z powodu udzielenia nieprawdziwych i niespójnych informacji w toku postępowania w sprawie wyznaczenia przedsiębiorców o znaczącej pozycji ryn- kowej na krajowym rynku roamingu międzynarodowego w ruchomych publicznych sieciach telefonicznych oraz nałożenia na tych przedsiębiorców obowiązków regula- cyjnych. W zawiadomieniu tym stwierdza się, że przekazane w dniu 14 marca 2006 r. przez powódkę informacje o kondycji finansowej za lata 2002-2004 znacznie różnią się od danych i informacji przekazanych poprzednio w piśmie z dnia 10 czerwca 2005 r. na formularzu nr 7 dział „informacje finansowe za lata 2002-2004”, stanowią- cych materiał dowodowy w toczących się postępowaniach w sprawie świadczenia usługi dostępu i rozpoczynania oraz zakańczania połączeń głosowych w ruchomych publicznych sieciach telefonicznych. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko zaskarżonej decyzji, że powodowa Spółka naruszyła dyspozycję art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa 3 telekomunikacyjnego. Odpowiadając bowiem na uprawnione żądanie Prezesa UKE podała rozbieżne dane: wartości aktywów za rok 2003 na dzień 10 czerwca 2005 r. w wysokości 8.662.243 tys. zł, 14 marca 2006 r. w wysokości 9.000.670, 43 tys. zł, a 10 kwietnia 2006 r. znów w wysokości 8.662.243 tys. zł. Spółka podała wartość wyniku finansowego netto za rok 2003 na dzień 10 czerwca 2005 r. w wysokości 55.450 tys. zł, 14 marca 2006 r. w wysokości 85. 515,57 zł, a 10 kwietnia 2006 r. ponownie w wysokości 55.450 tys. zł, natomiast wartość rentowności kapitału własnego (ROE) za rok 2003 na dzień 10 czerwca 2005 r. w wysokości 3,2%, 14 marca 2006 r. w wy- sokości 5%, a 10 kwietnia 2006 r. ponownie w wysokości 3,2%. Sąd Okręgowy stwierdził, że udzielone przez powódkę informacje zostały podane w sposób nie- prawdziwy i niepełny. Sąd Okręgowy przeprowadził dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowo- ści i księgowości w celu ustalenia czy załączniki do pism powódki z dnia 14 marca 2006 r. i 10 kwietnia 2006 r. zostały sporządzone zgodnie z obowiązującymi przepi- sami. We wnioskach opinii uznaje się, że powódka prawidłowo dokonała zmian da- nych porównywalnych za 2003 r. na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o rachunkowości oraz że skarżąca była zmuszona do zmiany metod wyceny aktywów i pasywów wy- rażonych w walutach obcych, ujawnienia w ewidencji księgowej i wyceny bilansowej wbudowanych instrumentów finansowych oraz zmiany w zakresie ujawnienia niektó- rych rodzajów przychodów oraz dokonała poprawnej prezentacji danych za lata 2002-2005 z systemu ewidencji finansowej, z którego generowane są dane do spra- wozdań finansowych, przy uwzględnieniu zmian wartościowych wynikających z przyjęcia zasad sprawozdawczości zgodnych z MSR. Jeżeli chodzi o wskaźniki ge- nerowane z systemu rachunkowości zarządczej, to - według biegłej - dane dotyczące tego samego okresu obrotowego nie powinny być różne, chyba że dokonano zmian parametryzacji danych systemu w wyniku korekt wprowadzonych przez biegłego re- widenta, badającego sprawozdania finansowe. W takim wypadku powódka powinna zachować dane liczbowe przed badaniem sprawozdania przez biegłego rewidenta oraz dokonanego przeliczenia wskaźników po wprowadzeniu ewentualnych korekt audytorskich dokonanych przez biegłego. Według Sądu Okręgowego opinia biegłej nie pozwala zanegować podstawy zaskarżonej decyzji, że powódka przekazywała Prezesowi UKE dane o różnych wartościach liczbowych, które nie były spójne i po- 4 równywalne, chociaż istniała możliwość weryfikacji danych liczbowych oraz wskaźni- ków charakteryzujących sytuację majątkowo-finansową jednostki. Zdaniem Sądu Okręgowego, zachodziły przesłanki do wymierzenia powódce kary pieniężnej w wysokości określonej w decyzji Prezesa UKE. Zgodnie z dyrekty- wami określonymi w art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego Prezes UKE wziął pod uwagę, że do tej pory Spółka nie była karana za podobne naruszenia, a także konieczność sankcjonowania działań, które uniemożliwiały przeprowadzenia postę- powania w sprawie analizy rynku właściwego. Wymierzona kara stanowi jedynie 0,078 % przychodu osiągniętego za rok poprzedzający wydanie decyzji i „z tego względu uwzględniła możliwości finansowe skarżącej”. Odnosząc się do zarzutów odwołania Sąd za nieprzekonujące uznał stanowi- sko powódki, że różnice w danych przekazywanych przez odwołującą się Spółkę wy- niknęły stąd, że dane te pochodziły ze sprawozdań finansowych sporządzonych w różnych okresach czasu. Powódka nie dokonała działań przewidzianych w art. 21 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego. W szczególności nie podała przyczyny zmian, nie określiła liczbowo wpływu tych zmian na wynik finansowy. Nie sprecyzowała także w toku postępowania sądowego przepisów prawnych, które w jej ocenie spowodowały konieczność ujęcia niektórych transakcji gospodarczych według stanu obowiązujące- go na dzień 31 grudnia 2004 r. W związku z tym Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Prezesa UKE, że dane przekazywane przez powódkę nie mogły zostać uznane za prawdziwe i spójne ze względu na wprowadzone przez nią zmiany w przekazywa- nych zestawieniach oraz brak wiarygodnych i wystarczających wyjaśnień dla tych zmian. Zarzut powódki, że Prezes UKE nie zamieścił definicji wskaźników wysokości kosztów całkowitych, sprzedaży, kosztów marketingu, wydatków na promocje i re- klamę oraz na badania i rozwój, kosztów stałych i zmiennych oraz pozyskania klienta, jest o tyle bezzasadny, że jak wskazuje słusznie pozwany, są one znane w teorii rachunkowości i powszechnie stosowane. Powyższy wyrok w całości zaskarżyła powódka apelacją, zarzucając: 1) naru- szenie przepisów postępowania - art. 233 § 1 k.p.c., przez błędną ocenę dowodów prowadzącą do błędnego ustalenia faktów, co nastąpiło przez przyjęcie, że opinia biegłego sądowego potwierdza, że powódka przedłożyła Prezesowi UKE niepraw- dziwe i niespójne informacje; 2) naruszenie prawa materialnego: art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, przez jego błędne zastosowanie, które polegało na 5 błędnym przyjęciu, że powódka przekazała Prezesowi UKE informacje w sposób nie- prawdziwy i niespójny; art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego, przez jego nieza- stosowanie, które polegało na pominięciu określonego w tym przepisie kryterium w postaci konieczności uwzględnienia zakresu naruszenia. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w pkt I, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadał mu treść: 1. zmienia decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej [...] z dnia 29 czerwca 2006 r. w ten tylko sposób, że nałożoną karę pieniężną w wysokości 5.000.000 zł obniża do kwoty 2.500.000 zł; 2. oddala odwołanie w pozostałej części; na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację w pozostałej części (pkt II); zniósł wza- jemnie między stronami koszty postępowania za obie instancje (pkt III). Sąd drugiej instancji podzielając stanowisko zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji uznał, że w sytuacji, gdy pomiędzy oficjalnymi danymi i informacjami obra- zującymi sytuację finansową Spółki, dostarczonymi na żądanie Prezesa UKE w dniu 14 marca 2006 r., a dostarczonymi uprzednio w dniu 10 czerwca 2005 r. wystąpiły istotne różnice, to zarzut udzielenia niespójnych i nieprawdziwych informacji jest cał- kowicie uzasadniony. Różne dane odnoszące się do tych samych kwestii i tego sa- mego okresu nie mogą być jednocześnie prawdziwe i pełne. Powódka, przedstawia- jąc nowe dane w marcu 2006 r., powinna wyjaśnić przyczyny różnic, czego jednak nie uczyniła. Sąd drugiej instancji nie podzielił podnoszonego w apelacji zarzutu naruszenia art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego. Przepis ten stanowi o podleganiu karze pieniężnej tego, kto udziela informacji określonej w pkt 1 (przewidzianej ustawą) w sposób nieprawdziwy lub niepełny. Wprawdzie powódce przypisano w decyzji udzielenie niespójnych (a nie niepełnych) i nieprawdziwych informacji, ale sankcja w postaci kary pieniężnej przewidziana jest już za jedno odstępstwo od wy- magań stawianych informacjom, z akcentem na nieprawdziwość. Sąd drugiej instancji częściowo podzielił zarzuty apelacji - w odniesieniu do wysokość kary pieniężnej. W tym zakresie Sąd ten uznał, że „obiektywna niepraw- dziwość danych przekazanych przez powódkę Prezesowi UKE mogła mieć związek ze zmianą ustawy o rachunkowości, a także wynikać z przekształcenia sprawozdania finansowego za 2003 r. zgodnie z zasadami Międzynarodowych Standardów Spra- 6 wozdawczości Finansowej”. Powyższa okoliczność - zdaniem Sądu drugiej instancji - wpływa na zakres naruszenia i dlatego Sąd obniżył nałożoną na powódkę karę. Powyższy wyrok zaskarżyła skargą kasacyjną powódka: 1) w pkt I ppkt 1 w tej części, w której utrzymana w mocy została kara pieniężna w wysokości 2.500.000 zł; 2) w pkt I ppkt 2, pkt II i III w całości. Skargę oparto na podstawie naruszenia przepi- sów prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) i zarzucono: 1) niewłaściwe za- stosowanie art. 209 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 21 ust. 3 Prawa telekomunikacyjne- go, polegające na przyjęciu, że nieprawdziwe są informacje zgodne z ustawą o ra- chunkowości; 2) błędną wykładnię art. 21 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 11 dyrektywy 2002/20/WE z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie zezwoleń na udostępnianie sieci i usług łączności elektronicznej, przez żądanie przekazania informacji, które były w posiadaniu Prezesa UKE, co nie spełnia warunku proporcjo- nalności oraz nie jest obiektywnie uzasadnione; 3) błędną wykładnię art. 6 k.c. w związku z art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego i przyjęcie, że przekaza- nie różniących się danych finansowych dotyczących tego samego okresu sprawoz- dawczego stanowi wystarczającą przesłankę do nałożenia na powódkę kary pienięż- nej bez konieczności wykazania, że dane te są nieprawdziwe. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła na zasadzie art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. i art. 39816 k.p.c. o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i zmianę zaskarżonego wyroku przez nadanie mu następującej treści: „Zmienia wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ten sposób, iż uchyla decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej [...] z dnia 29 czerwca 2006 r. w całości”, a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku skarżąca wniosła na zasadzie art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. i 39815 § 1 k.p.c. o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tej części sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Ponadto skarżąca wniosła o zasą- dzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania według norm przepi- sanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona przeciwna - pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki - wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego we- dług norm przepisanych. 7 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W uzasadnieniu wyroków z 14 kwietnia 2010 r., III SK 1/10 oraz z 1 czerwca 2010 r., III SK 5/10, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, że w sprawach z odwołania od decyzji nakładającej karę pieniężną na przedsiębiorcę zachodzi potrzeba weryfi- kacji takich decyzji z zachowaniem wymagań analogicznych do tych, jakie obowią- zują sąd orzekający w sprawie karnej (por. też zawarte w tych wyrokach wyjaśnienia dotyczące orzecznictwa ETPC - wyrok z 24 września 1997 r. w sprawie 18996/91 Garyfallou ABBE przeciwko Grecji, LEX nr 79585; decyzja ETPC z 23 marca 2000 r. w sprawie 36706/97 Ioannis Haralambidis, Y. Haralambidis-Liberpa Ltd. przeciwko Grecji, LEX nr 520369). Wykorzystanie przez organ regulacyjny jego kompetencji do nałożenia kary pieniężnej musi poprzedzać wykazanie, że zachodzą przewidziane w ustawie przesłanki kary między innymi dlatego, że w postępowaniu wyjaśniającym przedsiębiorca nie przedstawił odpowiednich wyjaśnień. To, że organ regulacyjny powinien wykazać, iż zachodzi stan faktyczny uzasadniający ukaranie przedsiębiorcy a przedsiębiorca ma pozycję podmiotu broniącego się przed ukaraniem, nie ulega zasadniczo zmianie po przeniesieniu sprawy na drogę sądową. Trzeba to zauważyć, bo inicjatorem postępowania sądowego jest ukarany przedsiębiorca i z tego względu przyznaje mu się w procesie pozycję strony powodowej. Takie ukształtowanie pozycji procesowej ukaranego przedsiębiorcy, który złożył odwołanie jako powód, a organu regulacyjnego jako strony pozwanej, nie może jednakże przesłaniać wspomnianej wyżej istoty poddanego weryfikacyjnej ocenie sądu stosunku prawnego o charakte- rze publicznym, w którym chodzi z jednej strony o kompetencję do ukarania, a z drugiej o prawo do obrony. Sąd bierze pod uwagę prawo przedsiębiorcy do obrony analogicznie do sądu karnego, przed którym oskarżyciel, aby uzyskać sądowe po- twierdzenie oskarżenia, musi zwłaszcza wykazać bezzasadność wyjaśnień oskarżo- nego. Ad casum różnice danych dotyczące tego samego (2003) roku sprawoz- dawczego mają swoje tło w tym, że Prezes UKE tych samych danych żądał dwukrot- nie w różnych okresach. Zobowiązana do tego Spółka - jak to wynika z jej wyjaśnień - drugie z żądań Prezesa UKE zrealizowała przy zastosowaniu nowych przepisów dotyczących sprawozdawczości finansowej. Bez oceny zasadności tych wyjaśnień można było co najwyżej stwierdzić, że pomiędzy obu porównywalnymi informacjami 8 nie ma spójności. Jednakże - jak to już słusznie zauważył Sąd drugiej instancji - „nie- spójność” nie stanowi przesłanki wymiaru kary. Pozostawała zatem do koniecznego wyjaśnienia przesłanka kary pieniężnej, która dotyczy nieprawdziwości informacji i tę przesłankę Sąd drugiej instancji ustalił wyłącznie na podstawie bezspornych różnic w informacjach uzyskanych od Spółki bez merytorycznej oceny wskazywanych przez nią przyczyn tych różnic. Warto przy okazji zauważyć, że gdyby jedynym kryterium nieprawdziwości informacji z 14 marca 2006 r. miała być jej niezgodność z informacją z 10 czerwca 2005 r., to niezgodność tę usunęłaby kolejna informacja z 14 kwietnia 2006 r., która zawiera dane zgodnie z informacją przekazaną za pierwszym razem. Stosownie do art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego, podlega karze pieniężnej przedsiębiorca, który udziela przewidzianej informacji w sposób niepraw- dziwy lub niepełny. Trzeba zwrócić uwagę na ustawowe powiązanie przedmiotowej odpowiedzialności ze „sposobem” udzielenia przez przedsiębiorcę informacji nie- prawdziwych, co oznacza wprowadzenie przez ustawodawcę do zagrożonego karą pieniężną stanu faktycznego określenia odnoszącego się do aktywności przedsię- biorcy, do jego zachowania - formy wykonania obowiązku udzielenia informacji prze- widzianych ustawą. Już z tego powodu nie sposób zastosować powyższy przepis skonstruowany podobnie do przepisów prawnokarnych, bez ustalenia stanu faktycz- nego dotyczącego wymaganego „sposobu” udzielenia informacji. Sąd drugiej instan- cji - jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - swą zasadniczą ocenę subsumcyjną zdaje się odrywać od ustalenia czy rzeczywiście w konkretnych oko- licznościach sprawy powodowe przedsiębiorstwo udzieliło żądanych przez Prezesa UKE informacji „w sposób nieprawdziwy lub niepełny”. Budzi zastrzeżenia skoncen- trowanie uwagi Sądu wyłącznie na różnicach dotyczących 2003 r. w dwóch różnych informacjach. Różnice te mogły przecież - przynajmniej w części - wynikać ze zmiany określonych w odpowiednich przepisach mechanizmów sporządzania sprawozdań. Nie sposób w tej kwestii się rozeznać bez oceny wyjaśnień strony powodowej oraz opinii biegłego z zakresu rachunkowości i księgowości. Jeżeli Sąd drugiej instancji nie kwestionuje wniosków opinii biegłego, w tym „że skarżąca była zmuszona do zmiany metod wyceny oraz dokonała poprawnej prezentacji danych za lata 2002 - 2005 z systemu ewidencji finansowej, z którego generowane są dane do sprawozdań finansowych przy uwzględnieniu zmian wartościowych wynikających z przyjęcia zasad sprawozdawczości zgodnych z MSR” - to dopuszcza do sprzeczności w 9 przedstawionej podstawie prawnej wyroku. Z jednej bowiem strony, z samego tylko faktu różnicy w informacjach udzielonych przez przedsiębiorcę - na zasadzie jak się wydaje domniemania - wyprowadza ocenę, że któraś z tych dwóch informacji jest nieprawdziwa, a z drugiej jednak strony, pozbawia znaczenia przyjęte przez siebie domniemanie. Nieodpowiedniość subsumcyjna art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyj- nego do ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku wynika z pominięcia w tej ocenie sytuacji faktycznej dotyczącej „sposobu”, w jaki przedsiębiorca wykonywał każde z żądań Prezesa UKE. Wychodząc z błędnego założenia, Sąd drugiej instancji potrak- tował okoliczności wykonywania żądania o informację jako przesłankę obniżenia kary pieniężnej (art. 210 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego), chociaż, o czym była mowa wyżej, potrzeba ustalenia „sposobu”, w jaki przedsiębiorca wykonywał obowiązek wy- nikający z żądań Prezesa UKE, odnosi się wprost do przesłanek sankcji określonej w art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał zasadność podstawy skargi ka- sacyjnej, z wyjątkiem zarzutu dotyczącego art. 21 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego. Nie ma racji skarżąca, że wyłączenie sankcji z art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomu- nikacyjnego powinno wynikać z niezasadności żądania przez Prezesa UKE po raz drugi określonych informacji, niezależnie - w tym wypadku - od tego czy przedsię- biorca wykonał to żądanie w niewłaściwy sposób. Przedstawiony w tym zakresie po- gląd skarżącego wykracza poza granice przedmiotu rozpatrywanej sprawy. Jej przedmiotem, poczynając od postępowania wyjaśniającego przed Prezesem UKE, była wyłącznie sytuacja udzielenia informacji w sposób nieprawdziwy lub niepełny, sankcjonowana stosownie do art. 209 ust. 1 pkt 3 Prawa telekomunikacyjnego. Przedsiębiorca, który udziela informacji w sposób nieprawdziwy lub niepełny, podle- ga przewidzianej za to karze pieniężnej; w takim wypadku nie może powoływać się na to, że udzielił nieprawdziwych informacji, bo nie miał obowiązku ich udzielenia. Jeżeli przedsiębiorca uważa, że żądanie udzielenia informacji nie ma podstawy prawnej, to nie poddaje się takiemu żądaniu. W żadnym razie nie uzyskuje natomiast usprawiedliwienia do wprowadzenia Prezesa UKE w błąd informacjami nieprawdzi- wymi. Z powyższych przyczyn, stosownie do art. 39815 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, 10 ========================================
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI