III SK 35/10

Wyrok z dnia 3 lutego 2011 r. III SK 35/10 Przepis art. 28 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) nie może uzasadniać nałożenia obowiązku nie- odpłatnego udostępnienia danych na potrzeby ogólnokrajowego spisu doku- mentów, jeżeli ich wygenerowanie wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosz- tów, których nie pokrywa opłata ustalona z tytułu udostępnienia bazy danych na potrzeby ogólnokrajowego biura numerów. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy z odwołania Polkomtel SA w Warszawie przeciwko Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej z udziałem zainteresowanej Telekomunikacji Polskiej SA w Warszawie o określenie warunków udostępniania danych, na skutek skarg kasacyjnych strony pozwanej i zainteresowanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2009 r. [...] 1. o d d a l i ł skargi kasacyjne, 2. zasądził od strony pozwanej i zainteresowanej na rzecz Polkomtel SA w Warszawie kwoty po 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej jako Prezes Urzędu) decyzją z dnia 16 sierpnia 2007 r. określił zasady współpracy w zakresie udostępniania Tele- komunikacji Polskiej SA (dalej jako zainteresowana) danych abonentów Polkomtel SA (dalej jako powódka), celem świadczenia przez zainteresowaną usługi Ogólno- krajowego Spisu Abonentów (dalej jako OSA) oraz usługi Ogólnokrajowego Biura Numerów (dalej jako OBN). W zakresie istotnym dla niniejszego postępowania w § 9 2 ust. 1 decyzji Prezesa Urzędu nałożono na powódkę obowiązek bezpłatnego przeka- zania zainteresowanej danych abonentów jawnych powódki na potrzeby publikacji OSA. Ponadto w § 11 decyzji Prezesa Urzędu, dotyczącym rozliczeń finansowych między zainteresowaną i powódką, zobowiązano zainteresowaną w § 9 ust. 1 do za- płaty na rzecz powódki wynagrodzenia za wykonywanie przez powódkę czynności związanych z udostępnieniem danych abonentów jawnych na potrzeby świadczenia usługi OBN, zgodnie z zasadami zawartymi w załączniku nr 3 do decyzji. Z kolei w § 9 ust. 4 decyzji rozstrzygnięto, że powódka nie pobiera od zainteresowanej wynagro- dzenia za udostępnienie zainteresowanej baz danych abonentów jawnych na potrze- by OSA. Powódka wniosła odwołanie od decyzji Prezesa UKE, zaskarżając przedmio- tową decyzję w zakresie § 12 ust. 1 i 2, § 9 ust. 1, § 11 ust. 1 oraz pkt 1 załącznika nr 3 do decyzji oraz § 9 ust. 5. Natomiast zainteresowana zaskarżyła decyzję Prezesa Urzędu w całości. Sprawy z obu odwołań zostały połączone do rozpoznania w ra- mach jednego postępowania. Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2009 r. w pkt I dotyczą- cym odwołania powódki oddalił jej odwołanie w całości, zaś w pkt II oddalił odwołanie zainteresowanej, także w całości. Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją w części, to jest w za- kresie pkt I sentencji, oddalającej jej odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu i wniosła o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie postanowień decyzji Prezesa Urzędu wymienionych w odwołaniu od decyzji. Zainteresowana nie wniosła apelacji od wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 listopada 2009 r. uwzględnił częściowo apelację powódki i zmienił zaskarżony wyrok w pkt I w ten sposób, że: 1) nadał § 9 ust. 1 decyzji następujące brzmienie: „Polkomtel przekaże TP dane abo- nentów jawnych Polkomtel dla potrzeb ogólnokrajowego spisu abonentów”; 2) nadał § 11 ust. 1 decyzji następujące brzmienie: „zobowiązuje się TP do zapłaty wynagro- dzenia za wykonywanie czynności związanych z udostępnieniem przez Polkomtel danych abonentów jawnych Polkomtel na potrzeby świadczenia przez TP usług OBN i OSA zgodnie z zasadami zawartymi w załączniku nr 3 do niniejszej decyzji”; 3) od- powiednio do zmiany § 11 ust. 1 decyzji Prezesa Urzędu zmienił treść pkt 1 załącz- nika nr 3 do decyzji; 4) zmienił § 9 ust. 5 zaskarżonej decyzji w ten sposób, że obo- wiązek przekazywania przez powódkę informacji o zamawianej liczbie egzemplarzy 3 OSA zastąpił uprawnieniem do przekazywania zainteresowanej stosownej informacji. W pozostałej części odwołanie powódki zostało oddalone. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że w wyroku Sądu Okręgo- wego błędnie przyjęto, że wykonanie obowiązku świadczenia przez zainteresowaną usług OBN i OSA ma pociągać za sobą bezpośrednie skutki finansowe dla powódki, związane z bezpłatnym przekazaniem danych, których zgromadzenie powoduje określone wydatki. Według Sądu Apelacyjnego takie rozstrzygnięcie kwestii rozliczeń finansowych między powódką a zainteresowaną wymagałoby istnienia odpowiedniej podstawy prawnej, podczas gdy takowej podstawy brak. Skoro zaś przekazanie da- nych na potrzeby świadczenia usługi OSA przez zainteresowaną należy zakwalifiko- wać jako świadczenie usługi w rozumieniu art. 750 k.c., zaś zasadą jest odpłatne świadczenie usług, odpłatność w zakresie wprowadzonym wyrokiem Sądu Apelacyj- nego jest uzasadniona, zwłaszcza że zebranie odpowiednich danych generuje po stronie powódki koszty. W dalszej kolejności Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że jedyną podstawą dla częściowej refundacji operatorowi wyznaczonemu do świadczenia defi- cytowej usługi powszechnej są przepisy art. 95 i 96 Prawa telekomunikacyjnego. Wreszcie, Sąd Apelacyjny odwołał się do decyzji Prezesa Urzędu z 14 lipca 2006 r., w brzmieniu zmienionym decyzją z dnia 25 września 2007 r., w świetle której Prezes Urzędu wybrał model odpłatnego wprowadzania do obrotu OSA. Skoro zatem zainte- resowana wprowadza OSA do obrotu odpłatnie, aczkolwiek po kosztach jego wyda- nia, przekazywanie danych przez powódkę na rzecz zainteresowanej nie powinno generować po stronie powódki kosztów, skoro koszty te zainteresowana i tak może przerzucić na nabywcę OSA. Prezes UKE zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części, w zakresie w jakim Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację powódki i zmienił wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzającą go decyzję Prezesa Urzędu. Zaskarżonemu wyro- kowi zarzucił naruszenie: 1) art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c., poprzez uwzględnienie apelacji powódki, w sytuacji gdy apelacja powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna; 2) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej wyroku; 3) art. 750 k.c., poprzez uznanie, że przekazanie danych na potrzeby OSA jest usługą w rozumieniu tego przepisu, w związku z tym zasadą jest odpłatne świadczenie takiej usługi; 4) art. 28 ust. 1 pkt 1-8 w związku z art. 31 ust. 1, 2 pkt 1-8, 3 pkt 1-6 Prawa telekomunikacyj- nego w związku z art. 67 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego, przez przyjęcie, że „nie 4 ma podstawy prawnej do tego, aby w zaskarżonej decyzji Prezes UKE mógł regulo- wać współpracę przedsiębiorców w szerszym zakresie, niż udostępniania danych na potrzeby OBN i OSA”. Wyrok Sądu Apelacyjnego został ponadto zaskarżony skargą kasacyjną przez zainteresowaną w części, w zakresie dotyczącym pkt I.1-4. Zainteresowana domaga się uchylenia i zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania powódki oraz przywrócenie pierwotnego brzmienia decyzji Prezesa Urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) art. 67 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 2, 28 ust. 1 pkt 2, 4, 5 lit. b, art. 31 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3 Prawa telekomunikacyj- nego, przez ustalenie, że udostępnienie przez powódkę na rzecz zainteresowanej danych abonentów jawnych powódki dla potrzeb wydania OSA ma być dokonane odpłatnie; 2) art. 81 w związku z art. 95 i 96 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez uznanie, że zainteresowana jest uprawniona uzyskać dopłaty z tytułu świadczenia usługi powszechnej, pomimo iż nie ma to znaczenia dla dokonania oceny dopusz- czalności zobowiązania zainteresowanej do uiszczania wynagrodzenia za udostęp- niane dane na potrzeby OSA; 3) art. 67 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 i 7 oraz art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie, że za- skarżona decyzja powinna uwzględniać interes użytkowników oraz interes publiczny w rozumieniu art. 28 Prawa telekomunikacyjnego oraz nałożone na zainteresowaną w innych postępowaniach obowiązki regulacyjne odnoszące się do zasad świadcze- nia usługi OSA; 4) art. 67 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie postanowień art. 3, art. 5 oraz art. 25 dyrektywy 2002/22 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i praw użytkowników odnoszących się do sieci i usług łączności elektronicznej (Dz.Urz. WE z 2002 r., L 108/51, dalej jako dyrektywa 2002/22). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy rozpoznać skargę kasacyjną Prezesa Urzędu, gdyż zawiera ona dalej idące zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie zarzut naruszenia art. 386 § 1 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. jest bezzasadny. Zgodnie z utrwalonym orzecznic- twem Sądu Najwyższego przepis art. 370 k.p.c. określa obowiązek sądu pierwszej instancji, co przesądza o bezzasadności zarzutu jego naruszenia sformułowanego w 5 skardze kasacyjnej kwestionującej orzeczenie sądu odwoławczego (wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2001 r., III CKN 968/00). Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Prezes Urzędu nie wyjaśnił, na czym konkretnie polegają objęte zakresem powołanego przepisu uchybienia uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego. Analiza przedmiotowego uza- sadnienia nie daje Sądowi Najwyższemu podstaw do stwierdzenia, że dokonanie kontroli kasacyjnej wyroku Sądu Apelacyjnego nie jest możliwe, ponieważ przedsta- wiono w nim w dostatecznie klarowny sposób tok rozumowania prawniczego, jakim kierowano się przy wydawaniu skarżonego rozstrzygnięcia. Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 750 k.c., poprzez uznanie, że przeka- zanie danych na potrzeby OSA jest usługą w rozumieniu tego przepisu, w związku z tym zasadą jest odpłatne świadczenie takiej usługi. Do wydawania OSA konieczne jest dysponowanie przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego zobowiązanego do świadczenia takiej usługi wkładem w postaci odpowiednio sformatowanych danych o abonentach korzystających z usług innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Przedsiębiorca zobowiązany do świadczenia usługi OSA nie dysponuje bowiem od- powiednimi danymi. Brak podstaw dla przyjęcia poglądu, zgodnie z którym opraco- wanie odpowiednio sformatowanej bazy danych abonentów jawnych powódki, a na- stępnie jej udostępnienie zainteresowanej, nie stanowi usługi, a w konsekwencji, że art. 750 k.c. nie znajduje zastosowania do tego rodzaju umów. Z uzasadnienia tego zarzutu skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu wynika, że upatruje on naruszenia art. 750 k.c. w uznaniu przez Sąd Apelacyjny opisanej powyższej usługi za odpłatną, z pomi- nięciem unormowań Prawa telekomunikacyjnego. Takie uzasadnienie zarzutu kasa- cyjnego rozmija się jednak z podstawą samego zarzutu, który obejmuje tylko naru- szenie art. 750 k.c. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 pkt 1-8 w związku z art. 31 ust. 1, 2 pkt 1-8, 3 pkt 1-6 Prawa telekomunikacyjnego w związku z art. 67 ust. 2 Prawa telekomunikacyjnego. Jak trafnie wywiedziono w skardze kasacyjnej Prezesa Urzędu, odpowiednie stosowanie przepisów o umowach o dostępie telekomunikacyj- nym do umów o udostępnienie danych na potrzeby przygotowania OSA, oznacza, że Prezes Urzędu może określić nie tylko same warunki współpracy przedsiębiorców telekomunikacyjnych w zakresie udostępniania danych osobowych abonentów jaw- nych, ale także inne kwestie, pod warunkiem, że są one niezbędne do zapewnienia przekazywania danych oraz ułatwiają współpracę stron w tym zakresie. Prezes 6 Urzędu nie wykazał jednak, by nałożenie obowiązku, o którym mowa w § 9 ust. 5 Prawa telekomunikacyjnego, było niezbędne do realizacji powyższych celów. Oceniając zasadność skargi kasacyjnej zainteresowanej Sąd Najwyższy w obecnym składzie stwierdza, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 2, art. 28 ust. 1 pkt 2, 4, 5 lit. b, art. 31 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3 Prawa telekomunikacyjnego, przez ustalenie, że udostępnienie przez powódkę na rzecz zainteresowanej danych abonentów jawnych powódki dla potrzeb wydania OSA ma być dokonane odpłatnie, z uwagi na brak podstawy prawnej dla nieodpłatnego udostępniania przedmiotowych danych. Zainteresowana trafnie wy- wodzi, że stosowane odpowiednio do umów o udostępnianie danych abonentów jaw- nych na potrzeby OSA przepisy o dostępie telekomunikacyjnym, umożliwiają okre- ślenie przez regulatora rynku zasad rozliczeń z tytułu udostępnienia przedmiotowych danych. Określając przedmiotowe zasady Prezes Urzędu zobowiązany jest uwzględ- niać szereg kryteriów, o których mowa w art. 28 Prawa telekomunikacyjnego. Jed- nakże kryteria te nie mogą uzasadniać nałożenia obowiązku nieodpłatnego udostęp- niania danych na potrzeby OSA, jeżeli ich wygenerowanie wiąże się z poniesieniem dodatkowych kosztów, których nie pokrywa opłata ustalona z tytułu udostępnienia bazy danych na potrzeby OBN. Co prawda, zdaniem Sądu Najwyższego konieczne jest uniknięcie sytuacji, w której przedsiębiorca telekomunikacyjny udostępniający bazę danych abonentów jawnych otrzymuje podwójne wynagrodzenie za opracowa- nie rekordów własnych abonentów jawnych według określonego formatu (gdy pod- stawę dla bazy danych dla potrzeb OSA stanowi baza danych opracowana na po- trzeby OBN), jednakże w skardze kasacyjnej powódki brak stosownej argumentacji pozwalającej na przyjęcie założenia, że w okolicznościach stanu faktycznego niniej- szej sprawy taka sytuacja ma miejsce. Z tych samych względów za niezasadny na- leży uznać zarzut naruszenia art. 67 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 i 7 oraz art. 28 ust. 1 pkt 2 Prawa telekomunikacyjnego. Zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 67 Prawa telekomunikacyjnego, poprzez nieuwzględnienie art. 3, 5 oraz 25 dyrektywy 2002/22, ponieważ między unormowaniem wynikającym z art. 67 Prawa telekomunikacyjnego, a powołanymi przepisami dyrektywy 2002/22 nie za- chodzi sprzeczność wymagająca dokonania prounijnej wykładni przepisu prawa pol- skiego. 7 Mając na względzie, że obie skargi kasacyjne okazały się niezasadne, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================