III SK 19/10

Sygn. akt III SK 19/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 listopada 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący) SSN Halina Kiryło SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca) w sprawie z powództwa PGE Zespołu Elektrowni […] przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wydanie świadectwa pochodzenia z kogeneracji, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 listopada 2010 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2009 r., 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz powoda kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes Urzędu) decyzją z dnia 9 kwietnia 2008 r. umorzył przedsiębiorstwu Zespół Elektrowni […](powódka) świadectwo pochodzenia z kogeneracji i numerze K0000165/TPU/01/01272/2008, bez zaliczenia energii elektrycznej dla której przedmiotowe świadectwo zostało wydane na poczet wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego, ponieważ energia elektryczna została wytworzona w jednostce kogeneracji w okresie, w którym koszty wytworzenia tej energii wynikające z nakładów, o których mowa w art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, były uwzględniane w kosztach działalności przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się przesyłaniem lub dystrybucją energii elektrycznej. Powódka zaskarżyła powyższa decyzję odwołaniem, zarzucając naruszenie art. 9e ust. 14 w zw. z art. 9l ust. 8d oraz art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego i art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowych rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. Nr 130, poz. 905, dalej jako ustawa z 29 czerwca 2007 r.). Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2008 r., uchylił decyzję Prezesa Urzędu. Sąd Okręgowy ustalił, że powódka złożyła za pośrednictwem operatora systemu elektroenergetycznego wniosek o wydanie świadectwa pochodzenia potwierdzającego wytworzenie energii elektrycznej w wysokosprawnej kogeneracji wymienionej w art. 9l ust. 1 pkt 2 Prawa energetycznego. We wniosku podano, że koszty wytworzenia energii elektrycznej w tej jednostce kogenerqacji są objęte dyspozycją art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, ale tylko w odniesieniu do czterech z ośmiu bloków energetycznych. Według Sądu Okręgowego decyzja o umorzeniu świadectw pochodzenia energii wytworzonej w skojarzeniu w blokach energetycznych, które nie są objęte dyspozycją art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, nie była zasadna. Wniosek powódki dotyczył energii wytworzonej w okresie od 1 do 31 stycznia 2008 r., który to okres przypadał po wejściu w życie art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego, dodanego do art. 9a na mocy przepisów ustawy z 29 czerwca 3 2007 r. Wniosek ten dotyczył energii wytworzonej w blokach energetycznych, które nie były objęte umowami długoterminowymi, zatem koszty energii wytworzonej w tych blokach nie uwzględniały kosztów wynikających z nakładów inwestycyjnych ponoszonych w latach 1993-1998. Sąd Okręgowy zaaprobował stanowisko Prezesa Urzędu, zgodnie z którym przepisy Prawa energetycznego stanowią o jednostkach kogeneracji, a nie blokach energetycznych, jednakże należy odróżnić źródło pochodzenia energii nawet, jeżeli jej wytwarzania odbywa się w ramach jednej jednostki kogeneracji. Taką wykładnię przepisów prawa energetycznego potwierdza zachowanie Prezesa Urzędu, który w toku postępowania administracyjnego czynił ustalenia co do ilości energii wytworzonej w poszczególnych blokach energetycznych powódki. Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego apelacją zarzucając naruszenie art. 9a ust. 8d i art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego oraz art. 233 § 1 k.p.c. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2009 r., soddalił apelację Prezesa Urzędu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego przepis art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego uniemożliwia skuteczne uzyskanie przez przedsiębiorstwo energetyczne związane umowami długoterminowymi, świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji. Natomiast art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego wyłącza, w stosunku do przedsiębiorstw energetycznych wymienionych w art. 2 pkt 7 ustawy z 29 czerwca 2007 r., zastosowanie art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego. Powoduje to, że zarzut naruszenia art. 9a ust. 8 d Prawa energetycznego jest nietrafny. Sąd Apelacyjny nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1a Prawa energetycznego, ponieważ powódka jest stroną umowy długoterminowej jedynie w odniesieniu do czterech z ośmiu bloków energetycznych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego terminy „jednostka kogeneracji” oraz „przedsięwzięcia inwestycyjne” nie są tożsame, przedsięwzięcie inwestycyjne może lecz nie musi obejmować i dotyczyć całej jednostki kogeneracji, zaś brak podstaw do przyjęcia, że z systemu preferowania produkcji energii w kogeneracji wyłączana powinna być cała jednostka kogeneracji w sytuacji, gdy kontraktami długoterminowymi objęte były tylko niektóre elementy tej jednostki. 4 Prezes Urzędu zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości i wniósł o jego uchylenie, podnosząc zarzut naruszenia art. 9a ust. 8e w związku z ust. 8d Prawa energetycznego poprzez jego zastosowanie, prowadzące do naruszenia art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, gdyż na skutek wyroku Sądu Apelacyjnego Prezes Urzędu wydałby świadectwo z kogeneracji inkorporujące prawa majątkowe, o których mowa w art. 9m ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9e ust. 6 Prawa energetycznego, w sytuacji gdy powódka jest już beneficjentem pomocy publicznej w postaci długoterminowej umowy sprzedaży mocy i energii elektrycznej, o której mowa w ustawie z 29 czerwca 2007 r., zaś praw tych pozbawione są przedsiębiorstwa, które nie zostały objęte przepisami tej ustawy oraz naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie w sprawie, a także art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym oraz art. 193 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie. Sąd Najwyższy zważył co następuje: 1. Skarga kasacyjna Prezesa Urzędu nie ma uzasadnionych podstaw. 2. Sąd Najwyższy w obecnym składzie w pełni podziela zapatrywania prawne wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt III SK 6/10 (niepublikowany), zgodnie z którymi skutkiem wejścia w życie art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego jest konieczność wydania przez Prezesa Urzędu świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji dla podmiotu objętego zakresem zastosowania powołanego powyżej przepisu i umorzenia przedmiotowego świadectwa, z zaliczeniem na poczet wykonania przez to przedsiębiorstwo energetyczne obowiązku o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. 3. Przepis art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym oraz przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się obrotem energią elektryczną i sprzedające tę energię odbiorcom końcowym, obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu świadectwa pochodzenia z kogeneracji. Do wydania takiego świadectwa konieczne jest wytworzenie 5 energii w kogeneracji. Pierwotnie świadectwa takie uzyskuje wytwórca energii z kogeneracji. Otrzymane świadectwo może przedstawić Prezesowi Urzędu do umorzenia celem zaliczenia na poczet wykonania przez niego obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. Świadectwo może być także przedmiotem obrotu. Wówczas inne przedsiębiorstwo energetyczne, na którym ciąży obowiązek, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego, może przedstawić Prezesowi Urzędu do umorzenia nabyte na rynku wtórnym świadectwo pochodzenia energii z kogeneracji, celem zaliczenia na poczet wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. 4. Ograniczenia w zakresie wydawania świadectw pochodzenia energii wprowadza art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego, zgodnie z którym na poczet wypełnienie obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego nie zalicza się świadectw pochodzenia z kogeneracji, które zostały uzyskane dla energii elektrycznej wytworzonej w jednostce kogeneracji w okresie, gdy wyższy koszt wytworzenia takiej energii był uwzględniony w taryfach przedsiębiorstw zajmujących się przesyłem energii lub jej dystrybucją. Jednakże dodany na mocy ustawy z 29 czerwca 2007 r. przepis art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego wyłącza zastosowanie przepisu art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego do świadectw pochodzenia z kogeneracji uzyskanych przez wytwórców, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 29 czerwca 2007 r. 5. W powołanym powyżej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn akt III SK 6/10 (niepublikowany) wyjaśniono, że zdaniem Sądu Najwyższego przepis art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego modyfikuje zakres zastosowania art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego w ten sposób, że przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej może zwolnić się z obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego, przedstawiając do umorzenia świadectwo pochodzenia z kogeneracji uzyskane dla energii objętej umowami długoterminowymi, ponieważ przepisu art. 9a ust. 8d Prawa energetycznego nie stosuje się do przedsiębiorstw, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 29 6 czerwca 2007 r.. Wytwórcy energii w rozumieniu tego przepisu mogą zatem zaliczyć świadectwa pochodzenia na poczet wykonania przez siebie obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. 6. Taka wykładnia art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego nie powoduje uprzywilejowania jego adresatów względem innych wytwórców energii. Takie uprzywilejowanie mogłoby wystąpić, gdyby wytwórcy energii z art. 9a ust. 8e Prawa energetycznego uzyskali przychód ze sprzedaży świadectw pochodzenia energii z kogeneracji. Brak takiego uprzywilejowania w sytuacji, gdy świadectwo uzyskane dla określonej ilości energii, umarzane jest przez wytwórcę tej energii w celu wykonania ciążącego na nim obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. Umorzenie świadectwa pochodzenia energii z zaliczeniem na poczet wykonania obowiązku uzyskania i przedstawienia przedmiotowych świadectw do umorzenia, potwierdza jedynie, że wytwórca w zakresie wynikającym z treści świadectwa, wywiązał się z obowiązku o którym mowa w art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego. Umorzenie świadectwa pochodzenia takiej energii, z zaliczeniem jego wykonania na rzecz przedstawiającego takie świadectwo wytwórcy, jest neutralne z punktu widzenia funkcjonowania rynku i nie prowadzi to do uprzywilejowania wytwórcy objętego umowami długoterminowymi, kosztem wytwórców nie objętych takimi umowami. 7. Z powyższego wynika, że wyrok Sądu Apelacyjnego nie narusza art. 9a ust. 8e w związku z ust. 8d Prawa energetycznego, ani nie prowadzi do uprzywilejowania niektórych wytwórców energii w sposób sprzeczny z art. 32 Konstytucji RP. Tym samym Sąd Apelacyjny nie mógł naruszyć art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym i art. 193 Konstytucji RP nie kierując pytania o zgodność przepisów prawa energetycznego z Konstytucją. 8. Poza zakresem kognicji Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie, z uwagi na związanie podstawami skargi kasacyjnej (wyrok SN z 1 września 2010 r., sygn akt III SK 13/2010) pozostaje kwestia dopuszczalności różnicowania świadectw pochodzenia energii z kogeneracji, wydawanych dla tego samego wnioskodawcy, na świadectwa zaliczane wyłącznie na poczet wykonania przez wytwórcę energii, do którego stosuje się art. 9a ust. 8e Prawa 7 energetycznego, obowiązku z art. 9a ust. 8 pkt 1 Prawa energetycznego oraz świadectwa będące nośnikiem praw majątkowych i mogące być przedmiotem obrotu, w sytuacji gdy tylko część energii wytworzonej w kogeneracji przez danego wytwórcę objęta była umowami długoterminowymi, których dotyczy ustawa z 29 czerwca 2007 r. 9. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 98 w zw. z art. 108 § 1 oraz art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.