III SAB/Wr 845/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy, ale uznał, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa.
Skarga została złożona na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ nie podjął działań w sprawie w terminie wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mimo wezwania do uzupełnienia dokumentów. Jednakże, sąd uznał, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę, że postępowanie zostało zakończone przed wydaniem wyroku i nie trwało nadmiernie długo. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy i oddalił dalej idącą skargę, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę S.S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ wniosek złożony 11 lutego 2022 r. nie został załatwiony w terminie. Sąd podkreślił, że zgodnie z nowelizacją ustawy o cudzoziemcach, termin 60 dni na wydanie decyzji biegnie od momentu złożenia wniosku lub uzupełnienia braków. W tej sprawie organ wezwał do uzupełnienia dokumentów dopiero 5 maja 2022 r., co oznaczało okres bezczynności od 11 lutego 2022 r. Sąd uznał, że Wojewoda naruszył zasady i terminy określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jednakże, sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa, wskazując, że bezczynność nie trwała szczególnie długo, a organ wydał decyzję kończącą postępowanie przed rozpoznaniem skargi. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, uznając, że cel skargi został już osiągnięty. Dalej idąca skarga, w tym wniosek o zasądzenie 15 000 zł, została oddalona, ponieważ sąd uznał, że nie zachodziły podstawy do zastosowania środków dyscyplinująco-represyjnych. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz strony skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się bezczynności.
Uzasadnienie
Organ nie załatwił sprawy w terminie wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, mimo że wniosek został złożony po wejściu w życie nowelizacji ustawy o cudzoziemcach wprowadzającej terminy załatwiania spraw.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 3 § 2 pkt 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
k.p.a. art. 149 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności.
k.p.a. art. 149 § 1a
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
u.o.c. art. 112a § 1
Ustawa o cudzoziemcach
Decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.
u.o.c. art. 112a § 2 pkt 3
Ustawa o cudzoziemcach
Termin 60 dni biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec przedłożył dokumenty lub wyznaczony termin upłynął bezskutecznie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki.
u.p.o.u. art. 1 § 1 i 3
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Ustawa określa szczególne zasady pobytu obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym.
u.p.o.u. art. 38 § 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
W zakresie nieuregulowanym w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy stosuje się przepisy ustawy o cudzoziemcach.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami strony.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy cel skargi został już osiągnięty.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 119 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezczynność organu w załatwieniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Naruszenie przez organ terminów wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o braku bezczynności lub jej rażącego charakteru. Zastosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy do wniosku złożonego przed 24 lutego 2022 r. przez osobę niebędącą obywatelem Ukrainy.
Godne uwagi sformułowania
bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa rażącym naruszeniem prawa pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu jej zapisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae)
Skład orzekający
Magdalena Jankowska-Szostak
przewodniczący sprawozdawca
Anetta Chołuj
sędzia
Kamila Paszowska-Wojnar
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia bezczynności organu w kontekście nowych terminów ustawy o cudzoziemcach oraz ocena rażącego naruszenia prawa."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i interpretacji przepisów w kontekście ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezczynności organów administracji w sprawach cudzoziemców, co jest tematem aktualnym i istotnym dla wielu osób. Interpretacja przepisów dotyczących terminów oraz ocena 'rażącego naruszenia prawa' są kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Cudzoziemiec czekał na decyzję, sąd stwierdził bezczynność, ale nie rażącą. Jakie są terminy dla Wojewody?”
Dane finansowe
WPS: 15 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Wr 845/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Kamila Paszowska-Wojnar
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj, Kamila Paszowska-Wojnar, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi: S.S. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego K.S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy; IV. oddala dalej idąca skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 kwietnia 2022 r., doręczonym Wojewodzie Dolnośląskiemu (dalej także jako: Wojewoda lub organ) w dniu 19 kwietnia 2022 r., małoletnia S. S. (dalej: strona skarżąca lub skarżąca), zastępowana przez zawodowego pełnomocnika na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w jej imieniu przez przedstawiciela ustawowego, złożyła skargę na bezczynność organu w sprawie wszczętej jej wnioskiem o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, domagając się:
1) stwierdzenia bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy w wniosku strony skarżącej;
2) stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku;
4) przyznania od organy na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 15 000 złotych;
5) skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym;
6) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Pojęcie bezczynności organu w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: k.p.a.), jako stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
Powyższa definicja potwierdza, że obecnie "bezczynność" sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów konkretny akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.
W ocenie Sądu - w realiach rozpoznawanej sprawy - mamy do czynienia z rozumianą w przedstawiony wyżej sposób bezczynnością organy.
Przebieg postępowania przed organem przedstawia się następująco. Skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy wraz z załącznikami w dniu 11 lutego 2022 r. (data wpływu do organu). Pismem z tego samego dnia organ poinformował stronę o wszczęciu postępowania oraz o zarejestrowaniu jej wniosku w systemie "Przybysz". W dniu 14 kwietnia 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona skarżąca złożyła za pośrednictwem Wojewody ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które przekazano do organu właściwego do jego rozpatrzenia pismem z dnia 5 maja 2022 r. W dniu 19 kwietnia 2022 r. do organu wpłynęła rozpatrywana skarga (powyższa skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 15 kwietnia 2022 r.). Pismem z dnia 5 maja 2022 r. organ wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentów w sprawie jej wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i wyznaczył skarżące termin 30 dni na wykonanie powyższego wezwania. Pismem z dnia 28 września 2022 r. organ poinformował tutejszy Sąd o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku strony skarżącej i wydaniu w dniu 28 września 2022 r. decyzji administracyjnej.
Wskazać należy, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji do ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r., poz. 2354 ze zm.) dodano art. 112a. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzja w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę; termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Dotychczas poza małymi wyjątkami (np. udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu kształcenia się na studiach) ustawa nie zakreślała terminów wydania decyzji, zatem terminy rozpoznania sprawy wyznaczały przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy wspomnianej nowelizacji ustawodawca nie tylko zdecydował się na wprowadzenie nowych terminów załatwienia sprawy – odmiennych od tych wynikających z przepisów k.p.a. - lecz również terminy te odniósł do wskazanych w przepisie zdarzeń. Jednocześnie ustawodawca nie wprowadził wyjątku od regulacji kodeksowej, że wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.).
W niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął w dniu 11 lutego 2022 r., a więc po wejściu w życie nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r. Z uwagi na fakt, że wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło po dniu wejścia w życie nowelizacji, oceny stanu bezczynności organu należało dokonać z uwzględnieniem przepisów w brzmieniu nadanym nowelizacją. Pismem z dnia 5 maja 2022 r. organ wezwał stronę skarżącą i wyznaczył jej termin do przedłożenia dokumentów, o których stanowi art. 106 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Powyższe spowodowało, że zastosowanie znalazł określony w art. 112a ust. 2 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni, który biegnie od dnia, w którym cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Sąd zauważa, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie określa, w jakim terminie, organ powinien wezwać stronę skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dokumentów niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. Nie oznacza to jednak, że organ w tym zakresie nie jest związany żadnym terminem.
Zauważyć należy, że art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie wyłącza zastosowania ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (art. 35 § 2 k.p.a.). Niezmienione pozostały zasady, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy.
W ocenie Sądu postępowanie organu od momentu wpływu wniosku strony do skierowania do strony wezwania, należy oceniać z punktu widzenia wyżej wymienionych regulacji kodeksowych. Złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy obligowało zatem organ do jego niezwłocznej weryfikacji wniosku, ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane i jakie dokumenty w danym postępowaniu są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy i stosownie do okoliczności podjęcia odpowiednich czynności. Podkreślić należy, że weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie, a więc bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności (por. Anna Golęba, (w:) Knysiak-Molczyk Hanna (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex/el. 2015).
W niniejszej sprawie organ, na podstawie art. 106 ust. 2a ustawy o cudzoziemcach, skierował do strony wezwanie do uzupełnienia dokumentów dopiero pismem z dnia 5 maja 2022 r. Oznacza to, że w okresie od dnia wszczęcia postepowania, tj. od 11 lutego 2022 r., do dnia 5 maja 2022 r. organ pozostawał bezczynny. W tym okresie nie podjął w zasadzie żadnych czynności w sprawie poza zarejestrowaniem wniosku w systemie informatycznym "Przybysz". Świadczy to o niedopełnieniu przez organ obowiązku niezwłocznego przystąpienia do rozpatrzenia sprawy.
Powyższe stanowi, że Wojewoda naruszył zasady i terminy określone w art. 35 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 k.p.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku).
Sąd nie zgadza się nadto ze stanowiskiem organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały regulacje z art. 100c ustawy z dnia 12 III 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.), dalej jako: ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy, które weszły w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r., z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., na podstawie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830). Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy Ukraińcom stanowi: "Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Z kolei ust. 3 powołanego przepisu wskazuje, jakie obszary pomocy obywatelom Ukrainy zostały uregulowane w ustawie. Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż jej adresatami są co do zasady obywatele Ukrainy, którzy uciekli z terytorium swojego państwa w związku z konfliktem zbrojnym, który wybuch 24 lutego 2022 r. Również sam tytuł ustawy ("Ustawa (...) o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa") wskazuje kto jest adresatem norm wynikających z jej przepisów.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy: "W zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach". Regulacje dotyczące pobytu Ukraińców w Polsce w związku z wojną wybuchła w Ukrainie stanowią więc wyjątek od przepisów uregulowanych w ustawie o cudzoziemcach.
Mając powyższe na uwadze jeszcze raz należy podkreślić, iż ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy jest regulacją szczególną i z tego względu jej zapisy nie powinny być interpretowane rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae).
Zauważyć należy (za wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 174/22), że w art. 100a ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy ustawodawca odwołał się do pojęcia cudzoziemca w rozumieniu art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady Unii Europejskiej nr 2022/382 z dnia 04 marca 2022 r., w której stwierdza się istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy. W powołanej decyzji wykonawczej stwierdza się, że wysiedleńcami są następujące osoby opuszczające Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z inwazją wojskową rozpoczętą w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne: obywatele Ukrainy zamieszkujący Ukrainę przed 24 lutego 2022 r. (art. 2 ust. 1 lit. a), bezpaństwowcy lub obywatele państw trzecich innych niż Ukraina, którzy przed dniem 24 lutego 2022 r. korzystali z ochrony międzynarodowej lub równoważnej ochrony krajowej w Ukrainie (art. 2 ust. 1 lit. b) oraz członkowie rodzin tych wszystkich osób (art. 2 ust. 1 lit. c).
W tym stanie rzeczy przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mają zastosowania w odniesieniu do strony skarżącej, która złożyła wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy w dniu 11 kwietnia 2022 r., a więc przed rozpoczęciem inwazji wojskowej, tj. przed dniem 24 lutego 2022 r.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała charakteru rażącego (pkt II sentencji wyroku).
Sąd wziął bowiem pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia (względnie braku zakończenia), lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W tradycyjnym ujęciu rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Z konieczności logicznej kwalifikacja naruszenia jako "rażącego" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie "zwykłe". Dla uznania naruszenia prawa za rażące nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. To przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być w sposób oczywisty pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13; a także wyroki WSA: z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13; z 11 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15 – CBOSA).
W niniejszej sprawie taka sytuacja – zdaniem Sądu – nie wystąpiła. Stwierdzona bezczynności nie trwała bowiem szczególnie długo. W dodatku organ po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, wydał decyzję kończącą postępowanie.
Z uwagi na fakt, że organ na dzień wyrokowania zakończył sprawę z wniosku strony skarżącej postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).
Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej. Zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, jest możliwością, z której sąd powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Środki te są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi dodatkowo swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. II OSK 124/21, CBOSA).
W ocenie Sądu przyznanie sumy pieniężnej powinno wiązać się nie tylko ze znacznym uszczerbkiem po stronie Skarżącej dotkniętej bezczynnością organu lub skutkami przewlekłego postępowania, ale przede wszystkim, radykalnym naruszeniem przez organ ciążących na nim obowiązków związanych z terminowością prowadzonego postępowania. Jak wskazano wyżej, w ocenie Sądu nie można zarzucić organowi rażącej bezczynności. Wobec tego w opisanym zakresie skargę oddalono, na podstawie art. 151 p.p.s.a. o czym orzeczono w pkt IV wyroku.
O kosztach orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zważywszy na okoliczność, że strona skarżąca była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, na koszty składał się wpis w kwocie 100 zł, wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI