III SAB/WR 250/23

III SAB/Wr 250/23 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 58 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Aneta Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wniosku o zmianę układu ratalnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z 28 marca 2023 r. D. S. wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zmianę układu ratalnego w trybie art. 357¹ k.c. Z treści skargi wynika, że "skarżący w 2016 r. zawarł z ZUS umowę układu ratalnego, która w judykaturze kwalifikowana jest, jako umowa cywilna. W 2020 r. skarżący, wobec problemów zdrowotnych wywołanych pandemią COVID SARS – 19 złożył do ZUS wniosek o zawieszenie spłaty układu ratalnego, a po kolejnych trzech miesiącach, wobec braku możliwości zarobkowania, wniosek o zmianę warunków układu ratalnego, w którym powołał się na dyspozycje art. 357¹ k.c.". ZUS natomiast zignorował skarżącego (Jego zdaniem) i wydał 30 czerwca 2021 r. niedopuszczalną decyzję o wymiarze wymagalnego zadłużenia, którą skarżący następnie zaskarżył.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie – o oddalenie. W uzasadnieniu wskazano m.in., że przedmiotem skargi są roszczenia skarżącego z tytułu cywilnoprawnej umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu nieopłaconych składek (tzw. umowy układu ratalnego), a zatem zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Podstawą merytorycznego rozpoznania skargi jest stwierdzenie, że jej przedmiot podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Uznanie, że nie mieści się ona w zakresie kognicji sądów administracyjnych powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, co wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 359), dalej: p.p.s.a.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Mając na względzie z jednej strony treść wyżej powołanego przepisu prawa, z drugiej zaś sformułowany przez skarżącego przedmiot skargi należało uznać, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, bowiem przedmiotem zaskarżenia nie jest bezczynność organu, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz § 3 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi, jak to wynika z jej treści, jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o zmianę układu ratalnego w trybie art. 357¹ k.c.
Dla oceny dopuszczalności rozpoznawanej skargi, podstawowym zagadnieniem jest zatem ustalenie sposobu ukształtowania przez ustawodawcę prawa do sądu w tego rodzaju sprawach. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, iż w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.) kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).
Zgodnie z art. 476 § 2 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:
1) ubezpieczeń społecznych;
2) emerytur i rent;
3) (uchylony);
4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.
Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (§ 3 art. 476 k.p.c).
W art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: u.s.u.s.) przewidziano, że: Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:
1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;
1a) ustalania płatnika składek;
2) przebiegu ubezpieczeń;
3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;
3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;
4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.
4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Zatem, mając na uwadze treść ww. art. 83 u.s.u.s wskazać należy, że decyzje ZUS w indywidualnych sprawach, co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Od takiej decyzji przysługuje, bowiem odwołanie do sądu powszechnego w terminie i na zasadach określonych w przepisach tego kodeksu. Wyjątek dotyczy decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od których przysługuje stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do Prezesa ZUS. Natomiast od decyzji Prezesa ZUS, wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przechodząc do oceny wniesionej skargi, wskazać należy, że skarżący kwestionuje bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku ze złożonym wnioskiem o zmianę układu ratalnego w trybie art. 357 ¹ k.c. Innymi słowy treść żądania skarżącego dotyczy sprawy ściśle związanej z układem ratalnym w zakresie składek (wnioskiem o jego zmianę, czy też o jego zawieszenie), która należy do właściwości sądu powszechnego, co wynika z treści art. 29 ust. 1a u.s.o.s. Na co zresztą słusznie wskazał już sam skarżący podnosząc, że "w 2016 r. zawarł z ZUS umowę układu ratalnego, która w judykaturze kwalifikowana jest, jako umowa cywilna".
Prawidłowo też jest stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, "przedmiotem skargi są roszczenia skarżącego z tytułu cywilnoprawnej umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu nieopłaconych składek (tzw. umowy układu ratalnego), a zatem zgodnie z treścią art. 3 p.p.s.a. sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego".
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, gdyż przypisany jest do kognicji sądów powszechnych, dlatego też skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.