III SAB/WR 1491/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-03-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
cudzoziemcypobyt czasowyprzewlekłość postępowaniawojewodakodeks postępowania administracyjnegoustawa o cudzoziemcachzadośćuczynieniesądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, nakazując organowi załatwienie sprawy w terminie 60 dni i przyznając stronie zadośćuczynienie.

Skarga dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego przez F.O. w kwietniu 2022 r. Sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ przez 7 miesięcy nie podjął żadnych czynności weryfikacyjnych wniosku. Nakazano organowi załatwienie sprawy w terminie 60 dni, przyznano stronie 700 zł zadośćuczynienia oraz zasądzono koszty postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę F.O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego 9 kwietnia 2022 r. Sąd stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą rozstrzygnięcia była analiza przepisów ustawy o cudzoziemcach, w szczególności art. 112a, który określa 60-dniowy termin na wydanie decyzji, biegnący od dnia złożenia formalnie poprawnego wniosku. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku niekompletnego wniosku, organ ma obowiązek działać sprawnie, wzywać do uzupełnienia braków i nie może pozostawać w bezczynności przez długi okres. W tej sprawie organ przez 7 miesięcy od wpływu wniosku nie podjął żadnych czynności weryfikacyjnych, co uzasadniało stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania prawomocnego wyroku, przyznał stronie 700 zł zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz zasądził koszty postępowania w kwocie 580 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, które trwa dłużej niż jest to niezbędne i nie zmierza do załatwienia sprawy, może stanowić rażące naruszenie prawa, nawet jeśli formalne terminy nie rozpoczęły biegu z powodu braków wniosku, jeśli organ nie podejmuje działań weryfikacyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ administracji ma obowiązek działać sprawnie i niezwłocznie weryfikować wnioski, nawet jeśli nie są one kompletne. Długotrwała bierność organu (7 miesięcy bez podjęcia czynności weryfikacyjnych) uzasadnia stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, gdyż podważa zaufanie do organów państwa i jest sprzeczna z zasadami postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania i zobowiązuje organ do jego załatwienia.

k.p.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przyznanie stronie sumy pieniężnej.

Ustawa o cudzoziemcach art. 112a § 1

Termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.

Ustawa o cudzoziemcach art. 112a § 2

Określenie zdarzeń rozpoczynających bieg terminu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do organów administracji publicznej.

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami.

k.p.a. art. 12 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sprawy niewymagające zbierania dowodów powinny być załatwiane niezwłocznie.

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw.

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja przewlekłości postępowania.

k.p.a. art. 63 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom.

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw art. 1 § 13

Wprowadzenie art. 112a do ustawy o cudzoziemcach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1

Stawki opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwała bierność organu w weryfikacji wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Naruszenie zasad szybkości i sprawności postępowania administracyjnego. Niewykazanie przez organ okoliczności uzasadniających brak podjęcia czynności.

Godne uwagi sformułowania

przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa organ administracji musi podejmować swoje działania sprawnie, niezwłocznie po wpływie wniosku brak określonych wymogów wniosku, czy brak określonej prawem dokumentacji, przy zupełnej bezczynności organu administracji, nie będzie usprawiedliwieniem dla nierozpoznawania wniosku strony zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej

Skład orzekający

Magdalena Jankowska-Szostak

przewodniczący

Katarzyna Borońska

członek

Aneta Brzezińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania w sprawach cudzoziemców, obowiązki organów administracji w zakresie szybkości postępowania, zasady przyznawania zadośćuczynienia za przewlekłość."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i interpretacji art. 112a ustawy o cudzoziemcach, ale zasady ogólne mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długotrwałe milczenie urzędu może prowadzić do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa i przyznania zadośćuczynienia, co jest istotne dla obywateli i prawników zajmujących się prawem administracyjnym.

Czekasz na decyzję urzędu miesiącami? Sąd ukarał wojewodę za przewlekłość!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Wr 1491/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 8, art. 9, art. 12, art. 35
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 91
art. 1 pkt 13
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 23 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi F.O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 700 (siedemset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
F. O. (dalej jako: Strona, Skarżąca) złożyła do Wojewody Dolnośląskiego (dalej jako: Wojewoda, organ) w dniu 9 kwietnia 2002 r. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (wniosek z 7 kwietnia 2022 r.).
Pismem z dnia 19 sierpnia 2022 r. (data wpływu do organu) Strona wniosła ponaglenie w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie.
Pismem z dnia 17 listopada 2022 r. (data wpływu do organu) Skarżąca - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika - złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wnosząc o:
1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;
2) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy ze wskazaniem, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 5. 000 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.;
4) zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.
Skarżąca uzasadniła swoje wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotną treść zawiera art. 112a ustawy o cudzoziemcach wprowadzony do ustawy na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 r. poz. 91, dalej "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. Przepis ten określa terminy na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z jego brzmieniem decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2).
Zasadniczo nowa regulacja, wyznaczając termin na wydanie decyzji jego bieg uzależnia od formalnej poprawności wniosku. W opinii Sądu analizowana regulacja winna być traktowana jako przepis szczególny w odniesieniu do zapisów regulujących terminy procedowania na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego. Okoliczność ta nie uzasadniania jednak w żadnym przypadku wyłączenia zasad ogólnych odnoszących się do szybkości i sprawności prowadzonego postępowania, które niewątpliwie będą wiązały organy administracji również przy rozpoznawaniu spraw na podstawie wskazanej normy. Zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Postępowanie administracyjne wszczynane jest w dacie złożenia wniosku przez stronę, przy czym przepisy nie wymagają, aby wniosek ten był poprawny pod względem formalnym. Kwestie te podlegają bowiem ocenie przez organ administracji, który obligowany jest do wezwania strony celem uzupełnienia braków formalnych. Skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 – 3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (wezwanie wnoszącego podanie do usunięcia jego braków w terminie siedmiu dni, pouczenie go, że nieusunięcie tych braków w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, czy pozostawienie podania bez rozpoznania) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania (por. uchwała w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13, ONSAiWSA z 2014 r. nr 1, poz. 2).
Mając na uwadze szczególne regulacje dotyczące rozpoznawania niniejszej sprawy, a "zawieszające termin" jej rozpoznania do czasu wystąpienia zdarzeń o których mowa w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie można tracić z pola widzenia przywoływanych zasad ogólnych postępowania oraz dalszych wskazanych przez Sąd regulacji procedury administracyjnej. Wynika z nich, że zadaniem organu administracji jest kontrola wniosku pod względem jego wymogów i ocena, czy w sprawie przedstawione zostały wszystkie niezbędne informacje i dokumentacja umożliwiająca nadanie biegu sprawie. Wniosek musi spełniać bowiem wymogi formalne, a strona dostarczyć wymagane prawem dokumenty, przy czym to na organie administracji ciąży obowiązek weryfikacji wniosku z punktu widzenia wymogów formalnych, jak i merytorycznych umożliwiających sprawne rozpoznanie sprawy. Słowem jeśli strona nie nadeśle wszystkich niezbędnych dokumentów lub też niektóre z nich nie spełniają wymogów zadaniem organów administracji jest wystąpienie do strony o uzupełnienie bądź braków formalnych bądź dokumentacji. Wskazanie na "zawieszenie biegu terminu wydania decyzji" do czasu dostarczenia wszystkich dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku (złożenia kompletnego wniosku), nie oznacza zatem bierności organu w sytuacji, gdy strona nie przedstawia niezbędnej dokumentacji. Mając na uwadze wskazane zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a), zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) i informowania (art. 9 k.p.a.) organ administracji musi podejmować swoje działania sprawnie, niezwłocznie po wpływie wniosku w sposób skoncentrowany i zmierzający do jak najszybszego rozpoznania sprawy. Zaś terminy wyznaczone ustawowo stanowią granicę dające stronie gwarancje rozpoznania sprawy w rozsądnym czasie. Zastrzeżone w tych regulacjach okresy "zawieszenia biegu terminów" chronią z kolei organy administracji, jednakże nie mogą być wykładane w ten sposób, że brak określonych wymogów wniosku, czy brak określonej prawem dokumentacji, przy zupełnej bezczynności organu administracji, będzie usprawiedliwieniem dla nierozpoznawania wniosku strony. Zatem w tego typu sprawach, oceniając działanie organu administracji w kontekście przewlekłości, podobnie jak przy ogólnych terminach rozpoznania spraw (art. 35 k.p.a.) badana być musi aktywność organu administracji po wpłynięciu wniosku, staranność w organizacji prowadzonego postępowania, koncentracja podejmowanych czynności, reakcje wnioskodawcy na wezwania ich precyzyjność i wdrażanie zasad ogólnych – w tym zwłaszcza informowania, zaufania i szybkości. Słowem pomimo wyznaczenia przez art. 112a ustawy o cudzoziemcach szczególnego terminy rozpoznania sprawy, który biegnie od daty złożenia formalnie poprawnego wniosku organ administracji nie jest zwolniony od obowiązku dokonania kontroli formalnej poprawności wniosku cudzoziemca w terminie ogólnym wynikającym z art. 35 k.p.a.
Przyjęcie innej wykładni omawianych przepisów godziłoby w przywołane zasady i stałoby w sprzeczności z treścią i celem omawianych regulacji. Ponadto Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Łd 135/22 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA) stwierdzający, że odmienna interpretacja przywołanych przepisów prawa, dopuszczająca niczym nieskrępowane decydowanie przez organ pierwszej instancji o faktycznym początku biegu terminu załatwienia sprawy poprzez brak wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku i co za tym idzie, pośrednio, także o jego końcu – byłaby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP (tzw. preambuły) nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności.
Zważywszy na okoliczność, że zarówno wniosek (9 kwietnia 2022 r.) jak i skarga (17 listopada 2022 r.) zostały wniesione po 29 stycznia 2022 r. Sąd wyrokując w sprawie ocenił postępowanie organu z uwzględnieniem obowiązywania ustawy zmieniającej.
Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd wziął również pod uwagę fakt wejścia w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1 – 4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd stwierdza, iż wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w niniejszej sprawie, jak i w konsekwencji kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny.
Przepis art. 100c tej ustawy może zatem, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowania, z wniosków obcokrajowców, obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Tymczasem jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca nie jest obywatelem Ukrainy (Nigeria).
Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., jako stan, w którym postępowanie prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Można zatem stwierdzić, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.
Przedmiotem skargi strony jest przewlekłe prowadzenia postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w załatwieniu wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który wpłynął do organu w dniu 9 kwietnia 2022 r. i do dnia wniesienia skargi (17 listopada 2022 r.) nie został rozpoznany. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że organ przez okres 7 miesięcy nie dopatrzył się również braków formalnych wniosku, ani też potrzeby uzupełnienia przedłożonych dokumentów (brak wezwania w tym zakresie). Tymczasem złożenie wniosku wszczynającego postępowanie nakłada na organ obowiązek jego weryfikacji i ustalenia, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane, w szczególności takie, których obowiązek przedłożenia wynika z przepisów prawa. Weryfikacja ta powinna nastąpić niezwłocznie. Termin ten jest co prawda terminem niedookreślonym, ale nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, że prawidłowa wykładnia tego sformułowania prowadzi do wniosku, iż termin ten należy rozumieć w ten sposób, że organ powinien podjąć czynności bez zbędnej zwłoki, a to z kolei oznacza, że weryfikacja wniosku powinna nastąpić bezpośrednio po jego wpływie i wówczas organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego uzupełnienia również w takim czasie, który nie spowoduje popadania przez organ w zwłokę w załatwieniu sprawy niemożliwą do zaakceptowania z punktu widzenia standardów obowiązujących w demokratycznym państwie prawnym. W konsekwencji przyjąć należy, że - wobec tak długotrwałego braku skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku - na dzień wniesienia skargi w sprawie w ogóle nie rozpoczął biegu termin z art. 112 a ust. 1 u.c., gdyż w wyniku działania organu strona nie miała szans na uzupełnienie braków formalnych wniosku (jeżeli takie istniały), a więc nie zaistniało zdarzenie, o jakim mowa w art. 112a ust. 1 pkt 2 u.c., rozpoczynające bieg wskazanego w tym przepisie wydłużonego terminu do załatwienia sprawy. Jedyną czynnością organu, która miała miejsce w rozpoznawanej sprawie – i to dopiero po upływie 2 miesięcy od daty wpływu wniosku – było pismo z 24 czerwca 2022 r. skierowane do Komendy Wojewódzkiej Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Straży Granicznej.
Powyższe dowodzi, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona. Zdaniem Sądu - opisany w skardze i wynikający z akt administracyjnych sprawy - sposób postępowania organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji przez okres 7 miesięcy nie podejmuje żadnych czynności w sprawie weryfikacji wniosku. Tym bardziej, że organ nie przywołał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na to, że 60 dniowy termin określony w art. 112a ust. 1 wprowadzony ustawą zmieniającą na wydanie decyzji zaczął biec od dnia złożenia wniosku. A nawet gdyby tak przyjąć, to wówczas organ winien zakończyć postępowanie w sprawie do 8 czerwca 2022 r., co jednak też nie miało jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził (pkt sentencji wyroku), że organ dopuścił się przewlekłości w postępowania w sprawie z wniosku strony skarżącej (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a).
Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłość organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach powinno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na podjęcie pierwszej czynności formalnej (a dalej rozstrzygnięcie organu administracji publicznej), nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. W szczególności, jako kwalifikowane naruszenie art. 35 k.p.a. Sąd uznał konieczność przymuszania przez stronę organu do zajęcia się merytorycznie sprawą, poprzez składanie ponaglenia i skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę.
Wobec braku informacji o wydaniu aktu kończącego postępowanie w sprawie, Sąd zobowiązał organ do jego wydania w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku), mając już na względzie nowe przepisy wyżej wskazanej nowelizacji.
Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 700 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (niepodjęcie przez organ żadnej czynności od momentu wpływu wnioski tj. przez okres 7 miesięcy), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Tak długotrwałe oczekiwanie na podjęcie pierwszych czynności i rozpoznanie wniosku może ograniczać sposób funkcjonowania, planowania i swobodę działania wnioskodawcy, któremu prawo zapewnia terminowe rozpoznanie sprawy. Brak pozwolenia na pobyt, bez względu na to czy złożenie wniosku gwarantuje stronie legalny pobyt na terenie kraju przez czas trwania procedury, bez wątpienia utrudnia czy wręcz uniemożliwia poczynienie planów życiowych gwarantujących stabilizację i pewność, rzeczy niezbędne dla każdego człowieka. Sąd przyznając stronie sumę pieniężną o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a stwierdził, że jakkolwiek ustawodawca w rozwiązaniach przyjętych w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zdecydował się na wprowadzenie zasady obligatoryjnego zasądzania sumy pieniężnej w przypadku uwzględnienia skargi, to jednak nie może budzić wątpliwości, że negatywne odczucia strony związane z bezczynnością organu lub przewlekłym prowadzeniem postępowania są szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy bezczynność lub przewlekłość przybiera postać kwalifikowaną. Pogląd ten koreluje z orzecznictwem ETPC, według którego po pierwsze istnieje silne domniemanie, iż nadmiernie długie postępowanie powoduje szkodę moralną i domniemanie to może być obalone tylko przy należytym uzasadnieniu takiego stanowiska przez sąd krajowy, a po drugie konieczne jest zapewnienie stronie z tego tytułu słusznej rekompensaty (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 442/18).
O kosztach postępowania (pkt V sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Na koszty postępowania złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi oraz kwota 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Z akt sprawy nie wynika natomiast aby kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa została uiszczona.
Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI