III SAB/WR 1349/22

III SAB/Wr 1349/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anna Kuczyńska-Szczytkowska
Barbara Ciołek
Kamila Paszowska-Wojnar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska - Wojnar (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Ciołek Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Y.S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 100 (sto) złotych; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 sierpnia 2022 r. Y. S. (dalej jako: "strona skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Organ" albo "Wojewoda") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt sprawy w związku ze złożonym wnioskiem o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę z dnia 22 listopada 2021 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, art. 52 § 2, art. 54 § 1 oraz art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8, art.12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu. Strona skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem sprawy z wniosku skarżącego o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
2. stwierdzenie, że bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. niezwłoczne udzielenie wglądu w akta sprawy;
4. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku;
5. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15 000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.;
6. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzania rozprawy;
7. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Strona skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 119 pkt 4) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 329 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Stosowanie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.
Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie strona skarżąca wyczerpała tok instancyjny, poprzez wniesienie w dniu 22 sierpnia 2022 r. ponaglenia. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego.
Skarga była dopuszczalna, albowiem udostępnienie akt sprawy jest czynnością dotyczącą uprawnień strony postępowania administracyjnego, wynikającą z przepisów prawa, podjętą w ramach postępowania do których mają zastosowanie przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. Dalej: "K.p.a."). Postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia cudzoziemcowi na pobyt czasowy i pracę prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35, dalej również "ustawa o cudzoziemcach"). Do tego postępowania, co do zasady, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, z wyłączeniem przepisów wskazanych w ustawie o cudzoziemcach (por. art. 9 ust. 3, art. 10, art. 32 ust. 3, art. 103, art. 169 ust. 5, art. 197 ust. 4, art. 199 ust. 4, art. 245 ust. 7, art. 277 ust. 3, art. 321, art. 341, art. 371, art. 447 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach), ewentualnie w przypadku uregulowania w ww. ustawie jako lex specialis określonych procedur, wskazane jest stosowanie odpowiednich przepisów K.p.a. uzupełniająco (por. art. 445 ustawy o cudzoziemcach). Powyższe oznacza, że zastosowanie znajduje Dział II, Rozdział 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Prawo wglądu do akt sprawy przysługuje stronie postępowania, również po zakończeniu postępowania (art. 73 § 1 zd. 2 K.p.a.). Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 74 § 2 K.p.a.). W konsekwencji zaniechanie działania organu administracji w tym zakresie podlega kontroli sądowo-administracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 9) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dalej Sąd stwierdził, że rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu w udostępnieniu akt sprawy, była zasadna.
Zdaniem Sądu do podjęcia omawianej czynności materialno-technicznej tj. udostępnienia akt administracyjnych sprawy miały zastosowanie przepisy dotyczące terminów prowadzenia postępowań administracyjnych uregulowane w K.p.a. Dlatego przypomnieć należało, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.). Przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wprowadzają następujące terminy załatwienia sprawy: "bez zbędnej zwłoki" (art. 35 § 1 K.p.a.), "niezwłocznie" (§ 2 tego artykułu), gdy sprawa może być rozpatrzona w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ, "w ciągu miesiąca", jeżeli załatwienie sprawy wymaga postępowania wyjaśniającego (§ 3 zd. pierwsze tego artykułu), "nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania" (§ 3 zd. drugie ww. artykułu), gdy sprawa jest szczególnie skomplikowana. Do terminów określonych powyżej nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). Co więcej, w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podać przyczyny zwłoki, wskazać nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczyć o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Powyższe pozwala przyjąć, że sądowa ocena stanu bezczynności ogranicza się do ustalenia, że sprawy nie załatwiono w terminie ustawowym (wynikającym z art. 35
K.p.a. lub przepisów szczególnych) albo wyznaczonym przez organ (zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a.). Bieg któregokolwiek z ww. terminów chroni organ przed zarzutem bezczynności. W ocenie Sądu, Wojewoda jako organ prowadzący postępowanie z wniosku strony skarżącej o udzielnie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, był również organem uprawnionym do załatwienia wniosku strony skarżącej o udostępnienie akt tej sprawy. Załatwienie tego wniosku polega co do zasady na czynności materialno-technicznej polegającej na udostępnieniu akt sprawy i wydaniu kopii dokumentu z tych akt.
Z akt administracyjnych nie wynikało, aby Wojewoda po wpływie wniosku o udostępnienie akt sprawy nadał mu jakikolwiek bieg. Jak wynika z wniesionej skargi strona skarżąca wystąpiła do organu o udostępnienie akt sprawy pismem z 8 sierpnia 2022 r. Pismem z 22 sierpnia 2022 r. strona skarżąca złożyła ponaglenie w sprawie, a następnie skargę pismem z 23 sierpnia 2023 r. W notatce służbowej z 16 września 2022 r. stwierdzono, że wniosku strony skarżącej o udzielenie wglądu w akta sprawy nie znaleziono. W dniu 30 września 2022 r. udostępniono akta sprawy.
Mając na uwadze znajdującą się w aktach sprawy notatkę służbową, z której wynika, że wniosku nie odnaleziono, należy zauważyć, że organ powinien sprawę wyjaśnić na skutek złożonego ponaglenia w sprawie. Organ dopiero 16 września 2022 r., zaczął analizować akta sprawy, nastąpiło to po upływie miesiąca od dnia złożenia wniosku. Niniejsza sprawa nie wymaga wyjaśnień, powinna być załatwiona niezwłocznie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że organ nie zastosował się do brzmienia art. 35 § 1-2 K.p.a. – nie załatwił sprawy bez zbędnej zwłoki. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie akt administracyjnych, o czym orzeczono w punkcie I wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) P.p.s.a.
Sąd uznał, że naruszenie organu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotowa czynność organu nie jest skomplikowana, ani czasochłonna. Załatwienie tego wniosku jak już wspomniano w uzasadnieniu polega co do zasady na czynności materialno-technicznej polegającej na udostępnieniu akt sprawy i wydaniu kopii dokumentu z tych akt.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że z rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach powinno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. To, że taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, nie budzi żadnych wątpliwości.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w dniu 30 września 2022 r. stronie skarżącej udostępniono akta sprawy, dlatego zasadnym było umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia wglądu w akta sprawy, o czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3) P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie III wyroku.
Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd oddalił skargę w zakresie zasądzenia sumy pieniężnej (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., pomimo przypisanego organowi rażącego naruszenia prawa w zakresie stwierdzonej przewlekłości. Należy podkreślić, że nawet w przypadku stwierdzenia, że przewlekłość organu miała postać kwalifikowaną, ustawodawca nie zobowiązał sądu do automatycznego wymierzenia organowi grzywny czy też przyznania każdemu skarżącemu sumy pieniężnej. Kwestie te pozostawił uznaniu sądu. Sąd wziął pod uwagę to, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ dotyczy wydania zaświadczenia, które jest czynnością materialno-techniczną, sprowadzającą się wyłącznie do poświadczenia faktów lub stanów prawnych, o które wnosi wnioskodawca. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego, zaświadczenie organu nie może stanowić podstawy prawnej dla uznania legalności pobytu cudzoziemca. Z tego względu Sąd uznał, że zastosowanie w przedmiotowej sprawie dolegliwości pieniężnej, polegającej na przyznaniu od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, nie ma uzasadnienia.
Mając na uwadze, że niniejsze postępowanie dotyczy wniosku o udostępnienie akt sprawy, a nie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Sąd oddalił również żądanie strony skarżącej o zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie (pkt IV sentencji wyroku).
Końcowo należy zasygnalizować, że w sprawie nie mogły znaleźć zastosowania regulacje z art. 100c ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 z późn. zm.), które weszły w życie w dniu 15 kwietnia 2022 r. na podstawie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830). Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 z późn. zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w tej sprawie, a w konsekwencji w toku kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny (por. np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SAB/Wr 931/22; z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 660/22, z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 966/22, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z akt sprawy wynika bowiem, że strona skarżąca, nie jest obywatelem Ukrainy, lecz B.
O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt VI sentencji wyroku.
Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.