III SAB/Wa 95/23

III SAB/Wa 95/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Trochim-Tuchorska /przewodniczący/
Marta Sarnowiec-Cisłak
Radosław Teresiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Stwierdzono, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 149 par.1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim - Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), asesor WSA Marta Sarnowiec - Cisłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2016 r. 1) stwierdza bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) w pozostałym zakresie umarza postępowanie; 4) zasądza od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. na rzecz D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") jest bezczynność Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUS", "Organ") w zakresie dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2016 r.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w deklaracji VAT-7 za maj 2016 r., złożonej 8 czerwca 2016 r. Skarżąca wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 158.016,00 zł, jako kwotę do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika, w terminie 25 dni. Termin do zwrotu przypadał na 4 lipca 2016 r.
W związku z weryfikacją zasadności zwrotu postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. NUS przedłużył termin zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej w deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za maj 2016 r., w wysokości 158.016,00 zł, do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia w ramach kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego.
Na podstawie upoważnienia z [...] lipca 2016 r. przeprowadzona została wobec Spółki kontrola podatkowa w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2016 r. zakończona protokołem doręczonym Stronie 12 grudnia 2017 r. W toku kontroli wydane zostały kolejne postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2016 r., ostatnie z [...] listopada 2017 r. przedłużające terminu zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia, nie później niż do 31 maja 2018 r.
W związku ze stwierdzonymi w toku kontroli nieprawidłowościami oraz niezłożeniem korekty deklaracji za maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. doręczonym Stronie 19 kwietnia 2018 r., wszczęto z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za maj 2016 r. i czerwiec 2016 r.
W toku postępowania podatkowego termin zwrotu podatku za maj 2016 r. w kwocie 158.016,00 zł został wielokrotnie przedłużony. Ostatnie postanowienie wydano w dniu [...] września 2022 r., którym przedłużono termin zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia, nie później niż do 30 grudnia 2022 r.
Po przeprowadzonym postępowaniu podatkowym, w dniu [...] listopada 2022 r. została wydana decyzja, w której NUS określił Spółce kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu: za maj 2016 r. w wysokości 2.974,00 zł i za czerwiec 2016 r. w wysokości 370,00 zł.
Od powyższej decyzji Strona pismem w dniu 22 grudnia 2022 r. złożyła odwołanie. Stanowisko w sprawie odwołania przekazane zostało do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS") przy piśmie z 5 stycznia 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] lipca 2023 r. DIAS uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W treści uzasadnienia decyzji DIAS wskazał na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie ustalenia rzeczywistego przebiegu transakcji.
Akta przedmiotowej sprawy wpłynęły do NUS 1 września 2023 r.
Postanowieniem z [...] września 2023 r. NUS przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej w deklaracji VAT-7 za maj 2016 r., w kwocie 158.016,00 zł, do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia, nie później niż do 30 grudnia 2023 r.
Pełnomocnik Spółki [...] września 2023 r. złożył wniosek o dokonanie czynności materialno-technicznej zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. w wysokości 158.016,00 zł.
Pismem z 13 października 2023 r. doręczonym pełnomocnikowi strony 25 października 2023 r. NUS udzielił odpowiedzi na powyższy wniosek.
Pełnomocnik Strony złożył zażalenie z 22 września 2023 r. na postanowienie z [...] września 2023 r.
W dniu [...] października 2023 r. do NUS wpłynęło ponaglenie w sprawie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. przekazane przez DIAS przy piśmie z 7 listopada 2023 r. wraz z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi. NUS udzielił odpowiedzi pismem z 16 listopada 2023 r.
Z kolei po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez Stronę 22 września 2023 r. DIAS postanowieniem z [...] listopada 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie NUS w całości i umorzył postępowanie w sprawie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej przez Spółkę w deklaracji VAT-7 za maj 2016 r.
Następnie DIAS postanowieniem z [...] listopada 2023 r. po rozpatrzeniu ponaglenia Strony z [...] października 2023 r. uznał ponaglenie za zasadne.
Pełnomocnik Strony 27 listopada 2023 r. złożył skargę na bezczynność NUS w związku brakiem zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r.
W skardze pełnomocnik Spółki zarzucił bezczynność organu w związku z brakiem dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. do dnia wniesienia skargi, w sytuacji gdy zwrot ten był już wymagalny (przekształcił się w nadpłatę) z powodu upływu terminu do zwrotu podatku. Zaznaczył, że organ podatkowy był zobowiązany zwrócić nadwyżkę powstałą w podatku VAT za maj 2016 r. do czasu wniesienia niniejszej skargi lecz nie dokonał czynności materialno- technicznej.
Pełnomocnik strony wniósł o:
1) stwierdzenie, że NUS w związku z brakiem zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. pozostaje w bezczynności,
2) zobowiązanie NUS do jak najszybszego zakończenia sprawy w postaci dokonania czynności materialno-technicznej zwrotu środków,
3) przeprowadzenie rozprawy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku,
4) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.
W opinii Strony, w płaszczyźnie materialnoprawnej nie zostało skutecznie podważone domniemanie prawne wysokości zobowiązania podatkowego wynikającego z deklaracji złożonej przez Spółkę. Pełnomocnik Spółki wskazał, że 18 września 2023 r. doręczone zostało kolejne postanowienie o przedłużeniu terminu do zwrotu podatku w niniejszej sprawie. Przerwa, pomiędzy zakresem jednego, a drugiego postanowienia, wynosi więc co najmniej 251 dni, tj. okres pomiędzy [...] grudnia 2022 r. a [...] września 2023 r. W ocenie Strony, postanowienie z [...] września 2022 r. o przedłużeniu terminu, przedłużało go jedynie do 30 grudnia 2022 r.
Pełnomocnik Strony podkreślił, że decyzja wymiarowa, na którą powołuje się Organ w skarżonym postanowieniu, nigdy nie weszła w życie, nigdy nie zastąpiła deklaracji podatnika w myśli art. 21 § 3 O.p. Zdaniem Strony, termin do dokonania zwrotu wygasł już kilkukrotnie. Po raz pierwszy w sytuacji wszczęcia kontroli podatkowej, po raz drugi w momencie zakończenia kontroli podatkowej i wszczęcia postępowania podatkowego, a trzeci w sytuacji wszczęcia postępowania podatkowego w drugiej instancji.
W odpowiedzi na skargę Organ uznał ją za bezprzedmiotową. Wskazał, że będąc związany postanowieniem DIAS, dokonał rzecz Skarżącej zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT-7 za maj 2016 r. w kwocie 158.016,00 zł.
Jednocześnie NUS zwrócił uwagę, że Skarżący posiadał zaległości w podatku od towarów i usług dotyczące 2015 r. W związku z tym NUS 15 grudnia 2023 r. zaliczył przedmiotowy zwrot podatku VAT za maj 2016 r. z terminem realizacji 8 sierpnia 2016 r. na zaległości w podatku od towarów i usług za listopad 2015 r. Powyższa zaległość podatkowa wynika z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z [...] listopada 2020 r. wydanej dla Spółki w zakresie podatku VAT za okresy od października 2015 r. do grudnia 2015 r.
Podobna sytuacja wystąpiła w przypadku zwrotu wykazanego w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2016 r.
Odpowiadając na zarzut Strony dotyczący nieprzedłużania terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. po wydaniu decyzji wymiarowej, NUS wyjaśnił, że po wydaniu [...] listopada 2022 r. decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. nie było wymagalne dalsze przedłużania terminu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Wydana decyzja została doręczona Stronie 8 grudnia 2022 r. i weszła do obrotu prawnego. W miejsce deklaracji została wprowadzona decyzja. W związku z tym kwoty do zwrotu wynikające z deklaracji straciły swój byt, zastąpiły je kwoty określone decyzją. Faktu tego nie zmienia wniesienie odwołania od tej decyzji i brak statusu ostateczności. Zarzut Strony dotyczący niedokonania czynności materialno - technicznej w postaci zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym NUS uznał za bezpodstawny. Wskazał bowiem, że kwota zwrotu została zaliczona na poczet zaległości podatkowych, co jest tożsame z dokonaniem zwrotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Przedmiotem skargi, jak wskazała Skarżąca, jest bezczynność Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w związku z brakiem zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r.
Można zatem stwierdzić, że w ocenie Skarżącej ww. organ powinien dokonać czynności materialnotechnicznej (zwrot podatku VAT za maj 2016) a wbrew obowiązkowi prawnemu takiego zwrotu nie dokonał.
W orzecznictwie zwraca się uwagę, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2010, s. 70). Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie ze skargi na bezczynność nie jest zatem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 marca 2019 r. I OSK 891/18).
Zatem, brak czynności organu (zwrot podatku VAT za maj 2016) mieści się również w pojęciu bezczynności pod warunkiem oczywiście, że organ był zobowiązany do dokonania ww. czynności.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie nie budzi również wątpliwości stanowisko, iż "W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu, lecz brak ich podjęcia w określonej formie oraz w określonym terminie. (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2018 r. I OSK 1120/18)".
Zatem, Sąd w ramach niniejszego postępowania nie bada kwestii dotyczącej wysokości należnego Skarżącej zwrotu w tym wysokości odsetek. W związku z powyższym Sąd nie może dokonać kontroli kwestii podniesionych przez pełnomocnika w piśmie z dnia 6.02.2024 r. w szczególności momentu od którego powinny zostać naliczone odsetki.
Przechodząc do przedmiotu niniejszej sprawy Sąd uznaje, że bezczynność organu miała miejsce co najmniej od 24.07.2023r. tj. od dnia doręczenia Stronie decyzji organu odwoławczego w której uchylono decyzję organu I instancji.
Podkreślić bowiem należy, że po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do powtórnego rozpatrzenia nie było możliwe wydanie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu spornej nadwyżki. (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2023 r. (I SA/Po 600/23).
Mając powyższe na uwadze zwrot podatku VAT stał się więc należy z chwilą wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu I instancji, która "zastępowała" w zakresie rozliczeń podatkowych deklarację Skarżącej (w deklaracji wskazano zwrot podatku).
Sąd nie uznał jednak na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji wydając postanowienie z [...] 09.2023 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT dokonał błędnej interpretacji przepisów. Powyższe nie stanowi zatem rażącego naruszenia prawa.
Sąd w pozostałym zakresie umorzył postępowanie bowiem w dniu 15.12.2023 r. zwrotu dokonano a więc wykonano czynność materialnotechniczną. Odrębną natomiast kwestią, która nie może być kontrolowana w ramach niniejszego postępowania, jest zagadnienie, czy zwrotu dokonano w prawidłowej wysokości (zaliczenia na zaległości podatkowe).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie sąd stwierdza, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie skorzystał również z uprawnienia przewidzianego w art. 149 § 2 p.p.s.a tj. nie orzekł z urzędu o wymierzeniu organowi grzywny i nie przyznał od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Konsekwencją uwzględnienia skargi stało się orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a.