III SAB/WA 7/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie zobowiązał Ministra Finansów do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania dla spółki C. Sp. z o.o. za bezczynność organu w sprawie szkody wynikłej z wadliwego postępowania egzekucyjnego.
Spółka C. Sp. z o.o. domagała się odszkodowania od Ministra Finansów w związku z wadliwym postępowaniem egzekucyjnym, które doprowadziło do zajęcia i sprzedaży jej samochodów. Po wieloletnim sporze sądowym, w tym wyroku NSA stwierdzającym naruszenie prawa przez organy egzekucyjne, spółka wniosła o wydanie decyzji odszkodowawczej. Minister Finansów odmówił, wskazując na inne tryby dochodzenia roszczeń. WSA uznał jednak bezczynność Ministra i zobowiązał go do wydania decyzji.
Sprawa dotyczy wieloletniego sporu spółki C. Sp. z o.o. o odszkodowanie za szkody wyrządzone wadliwym postępowaniem egzekucyjnym, w wyniku którego zajęto i sprzedano jej samochody. Po serii postępowań przed organami administracji i sądami administracyjnymi, w tym wyroku NSA z 2003 r. stwierdzającym rażące naruszenie prawa przez organy egzekucyjne (Urząd Skarbowy i Izbę Skarbową), spółka wystąpiła do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie decyzji odszkodowawczej na podstawie art. 160 Kpa. Minister Finansów odmówił wydania decyzji, argumentując, że odszkodowanie należy dochodzić od organu egzekucyjnego na podstawie innych przepisów (art. 168b u.p.e.a.) i że nie był właściwy do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Spółka wniosła skargę na bezczynność Ministra Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd wyjaśnił, że odszkodowanie z art. 160 Kpa i art. 168b u.p.e.a. to odrębne tryby. Podkreślił, że spółka wniosła o odszkodowanie na podstawie art. 160 Kpa, który, mimo uchylenia, miał zastosowanie do zdarzeń powstałych przed 1 września 2004 r. Sąd uznał, że skoro NSA stwierdził naruszenie prawa przez organy, a organem wyższego stopnia wobec Izby Skarbowej był Minister Finansów, to właśnie on powinien orzec o odszkodowaniu. W związku z tym, Sąd zobowiązał Ministra Finansów do wydania w terminie decyzji rozstrzygającej żądanie spółki, nie przesądzając o jej merytorycznej treści.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, Minister Finansów dopuścił się bezczynności, ponieważ był właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 160 Kpa, stosowanego odpowiednio w sytuacji stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa, które nie mogło być stwierdzone nieważnością przez organ.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka prawidłowo wniosła o odszkodowanie na podstawie art. 160 Kpa, a Minister Finansów, jako organ wyższego stopnia wobec Izby Skarbowej, był właściwy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji, a jego odmowa stanowiła bezczynność.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
Kpa art. 160 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis stosowany odpowiednio do szkód wynikających z naruszenia art. 156 Kpa, nawet jeśli naruszenie stwierdził sąd, a nie organ administracji.
p.p.s.a. art. 149
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zobowiązania organu do wydania aktu w przypadku skargi na bezczynność.
Pomocnicze
Kpa art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 160 § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 18
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis o odpowiednim stosowaniu przepisów Kpa do postępowań egzekucyjnych w administracji.
u.p.e.a. art. 168b
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dotyczy dochodzenia odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela za szkody wyrządzone niezgodnym z prawem prowadzeniem egzekucji.
u.p.e.a. art. 49
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 168a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.NSA art. 60 § 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 287 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący stosowania art. 160 Kpa w przypadku stwierdzenia przez sąd nieważności aktu lub przeszkody prawnej uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister Finansów dopuścił się bezczynności, nie wydając decyzji w przedmiocie odszkodowania mimo wezwania. Art. 160 Kpa, stosowany odpowiednio, mógł stanowić podstawę do dochodzenia odszkodowania, a Minister Finansów był właściwym organem do jego rozpatrzenia.
Odrzucone argumenty
Minister Finansów argumentował, że odszkodowanie należy dochodzić na podstawie art. 168b u.p.e.a. od organu egzekucyjnego. Minister Finansów twierdził, że nie był zobowiązany do przekazania sprawy do Izby Skarbowej na podstawie art. 65 Kpa. Minister Finansów wskazywał, że nawet gdyby miał zastosowanie art. 160 Kpa, organem właściwym byłby dyrektor izby skarbowej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, iż odszkodowanie przewidziane w art. 160 § 3 Kpa i odszkodowanie, o którym mówi art. 168b u.p.e.a., stanowią dwa odrębne i niewykluczające się tryby dochodzenia należności za szkody spowodowane działaniem organów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w zakresie niewydania decyzji zobowiązał organ do wydania w zakreślonym terminie indywidualnego aktu administracyjnego.
Skład orzekający
Małgorzata Jarecka
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Dziełak
sędzia
Sylwester Golec
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości Ministra Finansów do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie na podstawie art. 160 Kpa w sytuacji, gdy naruszenie prawa stwierdził sąd administracyjny, a także rozróżnienie trybów dochodzenia odszkodowania z Kpa i u.p.e.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd administracyjny stwierdził naruszenie prawa, ale nie mógł stwierdzić nieważności aktu administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje długotrwały bój spółki o odszkodowanie po błędach organów egzekucyjnych, podkreślając złożoność procedur administracyjnych i sądowych.
“Długi bój o odszkodowanie: Czy Minister Finansów musi zapłacić za błędy urzędników?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SAB/Wa 7/05 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-07-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-02-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Dziełak Małgorzata Jarecka /przewodniczący sprawozdawca/ Sylwester Golec Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Skarżony organ Minister Finansów Treść wyniku Zobowiązano organ do wydania aktu Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o. o. na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie nie rozstrzygnięcia żądania spółki wypłaty odszkodowania 1) zobowiązuje Ministra Finansów do wydania w terminie 2 (dwóch) miesięcy od dnia doręczenia organowi akt sprawy, decyzji w przedmiocie wniosku strony z dnia 6 lutego 2004 r., 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącej spółki kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie W dniu [...] grudnia 1996 r. [...] Urząd Skarbowy w Z. wydał postanowienie o zabezpieczeniu należności pieniężnych z tytułu zobowiązań podatkowych z zakresu podatku od towarów i usług spółki "E." w Z. Na liście zajętych ruchomości znalazło się pięć samochodów osobowych marki [...]. Wnioskiem z dnia 14 stycznia 1997 r. C. Sp. z o.o. wystąpiła do [...] Urzędu Skarbowego w Z. o wyłączenie przedmiotowych samochodów spod egzekucji. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, iż samochody zajęte w zakładzie spółki "E." znajdowały się w jej posiadaniu na podstawie dwóch umów: cztery samochody - na podstawie umowy przechowania i jeden - na podstawie umowy użyczenia. [...] Urząd Skarbowy w Z. w dniu [...] stycznia 1997 r. wydał postanowienie, na mocy którego złożony wniosek uwzględnił jedynie w punkcie dotyczącym wyłączenia spod egzekucji jednego samochodu marki [...], będącego przedmiotem umowy użyczenia, natomiast odmówił wyłączenia spod egzekucji pozostałych czterech samochodów, zajętych w spółce "E.". Na postanowienie [...] Urzędu Skarbowego spółka C. wniosła zażalenie do Izby Skarbowej w Z. Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] marca 1997 r. utrzymała w mocy postanowienie [...] Urzędu Skarbowego odmawiające wyłączenia spod egzekucji czterech samochodów będących własnością spółki C. P. W związku z utratą z dniem 31 grudnia 1997 r. mocy obowiązującej przez przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, a w konsekwencji uchyleniem materialnej podstawy ustawowego zastawu wynikającego z art. 49 tej ustawy, spółka złożyła wniosek o wydanie zajętych samochodów. [...] Urząd Skarbowy w Z. postanowieniem z dnia [...] lutego 1998 r. odmówił wyłączenia spod egzekucji przedmiotowych samochodów, stwierdzając, że wygaśnięcie zastawu ustawowego powstałego przed dniem wejścia w życie Ordynacji podatkowej, mogłoby nastąpić, gdyby wcześniej w przedmiotowej sprawie nie zostały dokonane czynności egzekucyjne. Z uwagi na fakt, iż zabezpieczone samochody zostały zajęte w dniu [...] grudnia 1997 r., stwierdzono istnienie prawa zastawu do dnia 1 stycznia 1998r. W wyniku wniesionego zażalenia Izba Skarbowa w Z. wydała w dniu [...] kwietnia 1998 r. postanowienie, którym uchyliła w całości postanowienie organu I instancji odmawiające wyłączenia spod zajęcia samochodów i umorzyła postępowanie w I instancji. Organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygnięcie Urzędu Skarbowego dotknięte było wadą kwalifikowaną skutkującą stwierdzeniem jego nieważności, albowiem dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z uwagi na powyższe, w ocenie Izby wniosek spółki C. był niedopuszczalny, a jego rozpoznanie skutkowało bezprzedmiotowością prowadzonego w tym zakresie postępowania. Na postanowienie Izby Skarbowej w Z. spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozstrzygając powyższą skargę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 lutego 1999 r. sygn. akt I SA/Po 1121/98 uchylił zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w Z. oraz poprzedzające je postanowienie [...] Urzędu Skarbowego w Z. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek spółki C. o wydanie rzeczy, jako osobie trzeciej w postępowaniu egzekucyjnym, nasuwał wątpliwość, o jaki środek prawny spółce chodziło i dlatego organ I instancji przed rozpatrzeniem tego wniosku powinien postąpić zgodnie z art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 Kpa, to jest wezwać spółkę do sprecyzowania żądania. W odpowiedzi na pismo z dnia 11 maja 1999 r. sformułowane w nawiązaniu do wyroku NSA, pismem z dnia 27 maja 1999 r. spółka C. sprecyzowała podstawę prawną żądania zawartego w piśmie z dnia 19 stycznia 1998 r., stwierdzając m.in., że pismo z dnia 19 stycznia 1998 r. zatytułowane "wniosek o wydanie zajętych samochodów" było wnioskiem o wyłączenie spod egzekucji wskazanych w nim samochodów osobowych. [...] Urząd Skarbowy w Z. postanowieniem z dnia [...] czerwca 1999r. ponownie postanowił odmówić wyłączenia spod egzekucji przedmiotowych ruchomości z uwagi na bezskuteczność wniosku. Po rozpatrzeniu zażalenia spółki Izba Skarbowa w Z. wydała w dniu [...] sierpnia 1999 r. postanowienie, którym utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Spółka uznając, że zarówno postanowienie [...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] czerwca 1999 r., jak i postanowienie Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] sierpnia 1999 r. naruszają prawo, złożyła skargę do NSA żądając ich uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2000 r. oddalił skargę C. Sp. z o.o. Sąd stwierdził, iż samochody zostały zajęte prawidłowo. NSA wskazał, że skoro organ egzekucyjny kontynuował postępowanie egzekucyjne, aż do zbycia samochodów w dniu 7 maja 1999 r. wyłączenie ich spod zajęcia nie było już możliwe, a stronie przysługuje obecnie jedynie możliwość dochodzenia swoich roszczeń w drodze procesu cywilnego. Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył ww. wyrok rewizją nadzwyczajną, zarzucając rażące naruszenie art. 327 O.p., a także art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, polegające na zabezpieczeniu należności pieniężnych z tytułu zobowiązań podatkowych innego podmiotu przez zajęcie ruchomości stanowiących własność spółki C. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 3 października 2002 r. sygn. akt III RN 152/01 uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2000 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. SN, podzielając pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich, stwierdził, że samochody zajęte na rzecz Skarbu Państwa w dniu [...] grudnia 1996 r. w zakładzie Spółki "E." pozostawały nadal własnością spółki C., natomiast od dnia 1 stycznia 1998 r. utraciły status ruchomości będących przedmiotem ustawowego zastawu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w dniu 23 września 2003 r. wydał wyrok (sygn. akt I SA/Po 597/03), w którym stwierdził, że wydanie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] sierpnia 1999 r. oraz poprzedzającego je postanowienia [...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] czerwca 1999 r. nastąpiło z naruszeniem prawa, przy braku dopuszczalności stwierdzenia nieważności tych postanowień z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków. Pismem z dnia 6 lutego 2004 r. pełnomocnik C. Sp. z o.o. na podstawie art. 60 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 160 Kpa, wniósł o orzeczenie przez Ministra Finansów odszkodowania w kwocie 290.924,91 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Swoje żądanie pełnomocnik spółki uzasadnił wyrokiem NSA w Poznaniu z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt I SA/Po 597/03. Odpowiedzi na ww. wystąpienie Minister Finansów udzielił pismem z dnia 22 kwietnia 2004 r. Następnie pełnomocnik spółki, pismem z dnia 14 czerwca 2004 r. adresowanym do Ministra Finansów, wezwał do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania przysługującego spółce od Izby Skarbowej w Z. w związku z powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi, Minister Finansów w piśmie z dnia 15 lipca 2004 r. wyjaśnił, iż odszkodowania za szkody powstałe w wyniku naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968, z późn. zm.) – dalej powoływanej jako u.p.e.a., dochodzi się od zobowiązanego, organu egzekucyjnego lub wierzyciela w zależności od tego, kto dopuścił lub przyczynił się do powstania szkody. Minister Finansów zauważył, iż z treści wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2002r. sygn. akt III RN 152/01 wynika, iż [...] Urząd Skarbowy w Z. naruszył przepisy u.p.e.a. sprzedając ruchomości nie będące własnością zobowiązanego oraz które utraciły status ruchomości będącej przedmiotem ustawowego zastawu. Minister Finansów wskazał, iż przywołany przez spółkę przepis art. 160 § 3 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z wyżej przywołanym art. 18, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kpa, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera natomiast własne rozwiązania w przedmiocie skutków naruszenia przepisów tej ustawy i wskazuje w sposób jednoznaczny tryb postępowania. Jak stanowi przepis art. 168a powołanej ustawy osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Jeżeli natomiast do nieuprawnionej sprzedaży takiego majątku doprowadził organ egzekucyjny, ma zastosowanie art. 168b u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że obowiązany może dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego lub wierzyciela, a jeżeli wierzycielem jest obce państwo - od organu wykonującego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej lub postępowania zabezpieczającego. W ocenie Ministra Finansów brak było podstaw prawnych do uznania żądania spółki w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej przyznania odszkodowania w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2003 r. Pismem z dnia 27 lipca 2004 r. pełnomocnik wystąpił do organu egzekucyjnego z żądaniem wypłaty odszkodowania w kwocie 297.775,52 zł wraz z należnymi odsetkami. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie organ egzekucyjny w piśmie z dnia 6 października 2004 r. poinformował spółkę, iż z uwagi na przedawnienie roszczenia odmawia wypłaty żądanego odszkodowania. Niezależnie od powyższego, pismem z dnia 30 listopada 2004 r. pełnomocnik spółki wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów. Na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik wniósł o zobowiązanie Ministra Finansów do wydania decyzji rozstrzygającej żądanie spółki z dnia 6 lutego 2004 r. dotyczące wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, iż Minister Finansów nie rozstrzygnął jej żądania, ponieważ nie wydał w jego przedmiocie decyzji. Ograniczył się jedynie do udzielenia pisemnego wyjaśnienia z dnia 22 kwietnia 2004 r. Pełnomocnik spółki stwierdził również, iż w związku z brakiem merytorycznego rozstrzygnięcia, C. Sp. z o.o. pismem z dnia 14 czerwca 2004 r. wezwała Ministra Finansów, do usunięcia zaistniałego naruszenia prawa i wydania decyzji w przedmiocie żądanego odszkodowania. Pomimo wezwania do usunięcia zaistniałego naruszenia prawa, Minister Finansów nie wydał decyzji rozstrzygającej żądanie spółki. Pismem z dnia 15 lipca 2004 r. wyjaśnił jedynie, iż w sytuacji, gdy do nieuprawnionej sprzedaży majątku doprowadził organ egzekucyjny, wówczas należy dochodzić odszkodowania od organu egzekucyjnego. Pełnomocnik podniósł, iż Minister Finansów nie rozstrzygnął wniosku spółki w sposób merytoryczny. Z kolei, brak dokonania takiego rozstrzygnięcia, pomimo uprzedniego wezwania do jego wydania, uznać należy za bezczynność organu. Dlatego też, w ocenie pełnomocnika, konieczne stało się wniesienie skargi na bezczynność. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów powtórzył argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 15 lipca 2004 r. Ponadto Minister Finansów wskazał, iż nie był zobowiązany do przekazania wystąpienia pełnomocnika spółki do Izby Skarbowej na podstawie art. 65 Kpa. Przepis ten ma zastosowanie w przypadku wniesienia wniosku przez stronę, które wszczyna postępowanie administracyjne i kończy się załatwieniem sprawy w sposób wskazany w Kpa, tj. wydaniem decyzji, postanowienia, rozpatrzenia skargi lub zawarcia ugody. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Jednocześnie Minister Finansów zauważył, że nawet gdyby miał zastosowanie art. 160 Kpa, to organem właściwym w sprawie byłby dyrektor izby skarbowej. Nie można zatem stwierdzić, iż nastąpiła bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie orzeczenia odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd zauważa, iż zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z przepisu § 2 tego artykułu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. w sprawach gdy powinna być wydana decyzja administracyjna; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie; a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji, w których podnoszony jest brak działania organu w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., kontrola Sądu Administracyjnego sprowadza się więc przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność, podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka pismem z dnia 6 lutego 2004 r. skierowanym do Ministra Finansów wniosła o rozstrzygnięcie w drodze decyzji o odszkodowaniu przewidzianym w art. 160 Kpa. Z kolei w ocenie Ministra Finansów, w przedmiotowej sprawie uzasadnione było dochodzenie ewentualnych roszczeń od organu egzekucyjnego, na podstawie art. 168b u.p.e.a. Ustosunkowując się do powyższej kwestii, Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, iż odszkodowanie przewidziane w art. 160 § 3 Kpa i odszkodowanie, o którym mówi art. 168b u.p.e.a., stanowią dwa odrębne i niewykluczające się tryby dochodzenia należności za szkody spowodowane działaniem organów administracyjnych. Należy jednak podkreślić, iż o ile w art. 168b u.p.e.a. przewidziano możliwość dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia egzekucji lub postępowania zabezpieczającego, o tyle odszkodowanie, o którym stanowi art. 160 § 3 Kpa, dotyczy tylko i wyłącznie szkód wynikających z decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 Kpa, tj. zawierającej wadę stanowiącą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. W ocenie Sądu, zgodzić się należy z Ministrem Finansów, iż odszkodowania, o którym mowa w art. 168b u.p.e.a., należy dochodzić od organu egzekucyjnego. Podkreślić jednak trzeba, iż skarżąca spółka wystąpiła do Ministra Finansów o wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania na podstawie art. 160 Kpa, a nie 168b u.p.e.a. Dlatego też, w rozpoznawanej sprawie należało rozstrzygnąć, czy przywołany przez spółkę przepis art. 160 Kpa mógł w ogóle stanowić podstawę niniejszego żądania, w stanie prawnym przedmiotowej sprawy, a jeżeli tak, to który organ był właściwy do merytorycznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wskazać bowiem należy, iż przywołany przepis art. 160 Kpa został uchylony ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) z dniem 1 września 2004 r. Przy czym, zgodnie z art. 5 powołanej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 ustawy, o której mowa w art. 1, oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 ustawy, o której mowa w art. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z cytowanego przepisu wynika, iż przepis art. 160 Kpa znajduje zastosowanie do wszystkich zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. Ponadto wskazać należy, iż zgodnie z art. 287 pkt 2 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 września 2004 r., w przypadku gdy sąd w orzeczeniu stwierdzi nieważność aktu albo ustali przeszkodę prawną uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności aktu, stronie, która poniosła szkodę, służy odszkodowanie od organu, który wydał decyzję. Przepis art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt I SA/Po 597/03 wskazał, iż wydanie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej w Z. z dnia [...] sierpnia 1999 r. oraz poprzedzającego je postanowienia [...] Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] czerwca 1999 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa w zakresie czynności egzekucyjnych, przy braku dopuszczalności stwierdzenia nieważności tych postanowień z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków. Mając powyższe na uwadze uznać należy, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, przepis art. 160 Kpa, mógł stanowić podstawę do dochodzenia przez skarżącą spółkę odszkodowania od właściwego organu, za szkodę wynikającą z wydania aktu administracyjnego z naruszeniem przepisu art. 156 Kpa. Kolejną kwestią, którą należało rozstrzygnąć w rozpoznawanej sprawie było ustalenie organu właściwego do merytorycznego rozpoznania żądania skarżącej spółki. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie a art. 160 § 3 Kpa, odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Jak stanowi natomiast § 4 niniejszego artykułu, o odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w § 1 orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1 albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Z kolei w przedmiotowej sprawie to nie organ, ale Sąd stwierdził, iż postanowienie Izby Skarbowej wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba jednak mieć na uwadze treść powołanego wcześniej art. 287 pkt 2 zd. 2 p.p.s.a, zgodnie z którym, przepis art. 160 Kpa stosuje się odpowiednio, w przypadku m.in., stwierdzenia w orzeczeniu sądowym nieważności aktu lub ustalenia przeszkody prawnej uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności. Poszukując analogii stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa byłby organ wyższego stopnia (z wyjątkiem sytuacji, gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze). Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie regulują odrębnie instytucji stwierdzenia nieważności, jak również nie formułują odrębnej definicji organu wyższego stopnia. Tym samym, w zgodzie z art. 18 u p.e.a, pozostaje odwołanie się w tym zakresie do unormowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. A zatem skoro postanowienie ostateczne zostało wydane przez Izbę Skarbową, to organem wyższego stopnia, właściwym do stwierdzenia nieważności postanowienia, w rozumieniu art. 17 pkt 3 Kpa byłby Minister Finansów. On także powinien orzec o odszkodowaniu. Zgodnie z kolei z art. 104 § 1 i § 2 Kpa, organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż Minister Finansów obowiązany jest do rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym, Sąd nie może przesądzić o rozstrzygnięciu zawartym w decyzji, bowiem należy to do kompetencji Ministra Finansów. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej kontrola Sądu ogranicza się jedynie do sprawdzenia, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy dotyczące załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Rozstrzygnięcie, w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, polega, np. gdy chodzi o decyzję, na zobowiązaniu organu administracji do jej wydania, z wyłączeniem jednak wskazania sposobu rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1998r., sygn. akt I SAB 125/97, LEX nr 44544). Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w zakresie niewydania decyzji zobowiązał organ do wydania w zakreślonym terminie indywidualnego aktu administracyjnego. Termin załatwienia spraw został ustalony w myśl art. 286 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI