III SAB/Wa 2/20

III SAB/Wa 2/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-05-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-01-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Alojzy Skrodzki /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Zaorska
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
I FSK 1562/20 - Wyrok NSA z 2021-03-31
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 125 par. 1,  art. 139- art. 140
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2020 r. sprawy ze skargi A. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2018 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. bada zasadność zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za kwiecień, maj 2018 r. Z kolei zasadność zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za czerwiec 2018r. jest przedmiotem prowadzonego postępowania podatkowego za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r., wszczętego postanowieniem z [...] lipca 2019 r.
Odnośnie postępowania podatkowego w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień 2018 r. przebieg był następujący. 11 lipca 2018 r. wpłynęła do organu podatkowego korekta deklaracji VAT-7 za kwiecień 2018 r. z wykazaną kwotą 251 082 zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni, przypadającym na 10 września 2018 r. Postanowieniami: z [...] lipca 2018 r. przedłużono zwrot do 28 września 2018 r., z [...] września 2018 r. przedłużono do 31 stycznia 2029 r., z [...] stycznia 2019 r. do 31 maja 2019 r. Na dwa pierwsze postanowienia skarżąca wniosła zażalenie, które nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy. Kolejnym postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. przedłużono zwrot do 31 października 2019 r. Na to postanowienie wpłynęło zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu i w konsekwencji stwierdził , że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. [...] października 2019 r. wszczęto postępowanie podatkowe dotyczące rozliczenia za kwiecień i maj 2018 r. oraz tego samego dnia wydano postanowienie o przedłużeniu zwrotu do 31 stycznia 2020 r. Kolejnym postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. przedłużono zwrot do 28 kwietnia 2020 r.
Z kolei w sprawie rozliczenia zwrotu za maj należy wskazać, że 19 czerwca 2018 r. wpłynęła do organu deklaracja VAT-7 za maj 2018 r. z wykazaną kwotą 742 155 zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni, przypadającym na 20 sierpnia 2018 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. przedłużono zwrot do 31 października 2018 r. Kolejnym postanowieniem przedłużono zwrot do 31 stycznia 2019 . Na powyższe postanowienia wniesiono zażalenia, które zostały uwzględnione przez organ odwoławczy. Organ stwierdził, że pierwsze postanowienie zostało doręczone 27 sierpnia 2018 r. a termin zwrotu upłynął 20 sierpnia 2018 r. Zatem nie można było przedłużyć terminu zwrotu podatku za maj 2018 r. Niemniej jednak organ podatkowy I instancji wydał kolejne postanowienia: [...] stycznia 2019 r. przedłużające zwrot do 31 maja 2019 r., [...] maja 2019 r. przedłużające zwrot do 30 sierpnia 2019 r., [...] sierpnia 2019 r. przedłużające zwrot do 31 października 2019 r. Od ostatniego postanowienia zostało wniesione zażalenie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu. 26 września 2019 skarżąca złożyła ponaglenie, które DIAS uznał za zasadne, ale uznał, że nie może nakazać Naczelnikowi zwrotu, ponieważ ten prowadzi postępowanie podatkowe od 17 października 2019 r. [...] października 2019 r. organ I instancji wydał następne postanowienie o przedłużeniu zwrotu do 31 stycznia 2020 r. i [...] stycznia 2020 r. kolejne postanowienie o przedłużeniu zwrotu podatku za maj do 28 kwietnia 2020 r.
Rozliczenie za czerwiec zapoczątkowało złożenie 24 lipca 2018 r. do organu deklaracji VAT-7 z wykazaną kwotą 278 971 zł do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w terminie 60 dni, przypadającym na dzień 24 września 2018 r. W toku kontroli podatkowej Naczelnik tutejszego Urzędu dokonał postanowieniami następujących przedłużeń terminu zwrotu za czerwiec 2018 r.:
[...] września 2018 r. termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2018 r. został przedłużony do dnia 31 stycznia 2019 r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Pani A. M. w dniu 17 września 2018 r., a zatem przed upływem wyznaczonego terminu zwrotu. Na ww. postanowienie Strona wniosła zażalenie pismem z dnia 17 września 2018 r. (data wpływu do tutejszego Urzędu w dniu 19 września 2019 r.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
[...] stycznia 2019 r. termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2018 r. został przedłużony do dnia 31 maja 2019 r. Przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na adres skrzynki e-Puap pełnomocnika Strony w dniu 15 stycznia 2019 r. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia postanowienie zostało uznane za doręczone w dniu 30 stycznia 2019 r., a zatem przed upływem wcześniej wyznaczonego terminu zwrotu. Na ww. postanowienie Strona wniosła zażalenie pismem z dnia 6 lutego 2019 r. (data wpływu do tutejszego Urzędu w dniu 11 lutego 2019 r.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
[...] maja 2019 r. termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2018 r. został przedłużony do dnia 31 lipca 2019 r. Przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na adres skrzynki e-Puap pełnomocnika Strony w dniu 15 maja 2019 r. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia postanowienie zostało doręczone w dniu 20 maja 2019 r., a zatem przed upływem wcześniej wyznaczonego terminu zwrotu. Kontrolowana nie wniosła zażalenia.
[...] lipca 2019 r. wydano postanowienie nr [...] o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2018 r. do dnia 29 listopada 2020 r. Przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na adres skrzynki e-Puap pełnomocnika Strony w dniu 15 lipca 2019 r. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia postanowienie zostało doręczone w dniu 29 lipca 2019 r., a zatem przed upływem wcześniej wyznaczonego terminu zwrotu. Strona nie wniosła zażalenia.
Strona po zakończeniu kontroli podatkowej nie złożyła korekt deklaracji uwzględniających wszystkie stwierdzone nieprawidłowości, w związku z czym, zgodnie z brzmieniem art. 165b §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja Podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.), który stanowi, iż w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli, tut. Organ podatkowy w dniu [...] lipca 2019 r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Ww. postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 29 lipca 2019 r.
W toku prowadzonego postępowania podatkowego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. pismem z dnia 9 sierpnia 2019 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z prośbą o udzielenie informacji, czy kontrola podatkowa prowadzona wobec kontrahenta Strony, tj. podmiotu I. Sp. z o. o. w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2018 r. została zakończona. Ponadto, pismem z dnia 9 sierpnia 2019 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W., zwrócono się z prośbą o wskazanie, czy w związku z wnioskami Naczelnika tut. Urzędu z dnia 6 listopada 2018 r., została przeprowadzona kontrola podatkowa wobec podmiotu G. Sp. z o.o., tj. podmiotu, który dokonywał sprzedaży towaru w postaci kremów na rzecz podmiotu P. Sp. z o.o., które następnie były sprzedawane Spółce I. Sp. z o.o., a potem kolejno Pani A. M. .
26 sierpnia 2019 r. do organu wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , przy którym przekazano uwierzytelnioną kserokopię protokołu kontroli przeprowadzonej wobec Spółki I. Sp. z o.o. Natomiast z uwagi na brak wpływu odpowiedzi od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. , przedmiotowe zapytanie ponowiono pismem z dnia 30 września 2019 r. Z uwagi na podjęte czynności, kolei postanowieniem z [...] września 2019 r. tut. Organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 2 grudnia 2019 r,, zgodnie z art. 140 Ordynacji podatkowej.
Następnie, z uwagi na brak wpływu odpowiedzi na wniosek skierowany do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. dot. podmiotu G. Sp. z o.o., pismem z 15 listopada 2019 r. po raz kolejny ponowiono przedmiotowe zapytanie.
W związku z powyższymi czynnościami organ podatkowy [...] listopada 2019 r. wydał postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za czerwiec 2018 r. do dnia 28 lutego 2020 r. Przedmiotowe postanowienie zostało skierowane na adres skrzynki e-Puap pełnomocnika Strony w dniu 15 listopada 2019 r. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia postanowienie zostało doręczone w dniu 20 listopada 2020 r., a zatem przed upływem wcześniej wyznaczonego terminu zwrotu. Na ww. postanowienie Strona nie wniosła zażalenia.
Następnie pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. zwrócono się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z prośbą o udzielenie informacji, czy w związku z przeprowadzoną kontrolą podatkową wobec kontrahenta Strony, tj. podmiotu I. Sp. z o.o. zostało wszczęte postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca 2018 r. Jak dotąd do organu nie wpłynęła odpowiedź na ww. zapytanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem o sygn. akt III SAB/Wa 17/19 z dnia 19 czerwca 2019 r. oddalił skargę Pani A. M. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2018 r.
Ponadto, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. uznał za bezprzedmiotowe ponaglenie z dnia 26 września 2019 r. wniesione przez Panią A. M. na niezałatwienie sprawy w terminie, tj. na niedokonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień, maj i czerwiec 2018 r., pomimo przedłużenia jego terminu przez właściwy organ podatkowy.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła bezpodstawną odmowę dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2018 r., pomimo upływu 60-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, oraz brak istnienia w obrocie prawnym skutecznego postanowienia o jego przedłużeniu. Podnosiła bezczynność w zakresie zwrotu podatku za maj 2018 r.
Odnośnie zwrotu za kwiecień i czerwiec skarżąca wskazywała przewlekłe prowadzenie postępowania poprzez długotrwałe i nieuzasadnione wstrzymywanie zwrotu i wydawanie w tym zakresie postanowień o przedłużeniu terminu zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji, pomimo że żadna weryfikacja w tym zakresie nie jest prowadzona, a postępowania toczą się wyłącznie formalnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W ocenie Sądu nie wystąpiła bezczynność organu w przedmiocie dokonania zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2018 r. a także nie doszło do przewlekłości w zakresie zwrotu podatku od towarów i usług za kwiecień i czerwiec 2018 r.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Tak więc dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami prawa, ewentualnie czy zaistniały jakieś okoliczności, które wyłączałyby stan bezczynności - w realiach niniejszej sprawy chodzi o dokonanie zwrotu podatku za maj 2018 r.
Z kolei w ramach skargi na przewlekłość postępowania sąd administracyjny kontroluje co do zasady tok i poprawność czynności organu, ich właściwe natężenie, koncentrację materiału dowodowego, prawidłowość i celowość z punktu widzenia rozstrzygnięcia. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego występuje bowiem wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych do merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by skończyło się ono w rozsądnym terminie. Innymi słowy, z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie to trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne do rozstrzygnięcia sprawy.
W doktrynie pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" rozumie się sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest w bezczynności (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikająca z istoty sprawy (W. Borkowski, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011).
Niewątpliwie z przepisów art. 125 § 1 i art. 139-140 O.p. wynika wymóg załatwiania spraw podatkowych wnikliwie i szybko, bez zbędnej zwłoki (albo niezwłocznie - art. 139 § 2), lecz nie później niż we wskazanych tam terminach - co ma oczywiste przełożenie nie tylko na sytuację prawną podatnika, ale często (jak w sprawie niniejszej) także na jego bieżącą sytuację finansową. Zakończenie czynności sprawdzających, postępowania podatkowego (postępowania kontrolnego), usuwa bowiem stan niepewności co do sytuacji prawnej podatnika, a równocześnie może bezpośrednio wpływać na jego sytuację finansową (np. poprzez zwrot podatku).
Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze fakt, że organ podatkowy - jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania - może przedłużyć ustawowy termin zwrotu podatku, wszczynając stosowne postępowanie weryfikacyjne.
Mając powyższe na uwadze za niezasadny należy uznać zarzut pozostawania organu podatkowego w bezczynności poprzez niedokonanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2018 r., ponieważ w obrocie prawnym są ostateczne postanowienia przedłużające ten zwrot nawet jeżeli są wadliwe. Należy zauważyć, że celem skargi na bezczynność jest spowodowanie (wymuszenie) wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego działania w postaci decyzji, postanowienia, aktu lub podjęcia określonej czynności. Tak więc w ramach skargi na bezczynność sąd nie bada sprawy merytorycznie. Sąd nie ocenia bowiem merytorycznie istoty sprawy i nie dokonuje oceny trafności wydawanych w niej rozstrzygnięć, w tym przypadku postanowień nawet jeżeli są one wadliwe. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do badania, czy organ dopuścił się bezczynności. Natomiast badanie istoty sprawy pozostaje, po wyczerpaniu toku instancji, domeną sądu rozpoznającego skargę na rozstrzygnięcie organu kończące dane postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie na wydane po 15 stycznia 2018 r. kolejne postanowienia o przedłużeniu zwrotu podatku za maj 2018 r. albo nie wpływały zażalenia albo zostały złożone po terminie i nie wywołały oczekiwanego skutku. Zatem z formalnego punktu widzenia w obrocie prawnym są ostateczne postanowienia o przedłużeniu zwrotu, których skarżąca skutecznie nie podważyła, a z którymi się nie zgadza. Postanowieniami tymi związany jest zarówno organ jak i podatnik. W postanowieniach tych podano powody przedłużenia zwrotu a mianowicie zasadność zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za maj 2018 r. w wysokości 742 155 zł jest przedmiotem aktualnie prowadzonego postępowania podatkowego za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 maja 2018 r., które znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego.
W takiej sytuacji w ramach skargi na bezczynność Sąd nie może merytorycznie badać tych postanowień, nawet gdyby były one wadliwe. Do wyeliminowania ich z obrotu służy zażalenie i następnie, w przypadku utrzymania w mocy przez organ odwoławczy, skarga do sądu administracyjnego. Zatem w niniejszej sprawie organ nie jest w bezczynności, ponieważ wydał postanowienia o przedłużeniu zwrotu, które go wiążą.
Niezasadnym jest też zarzut prowadzenia w niniejszej sprawie w sposób przewlekły weryfikacji w zakresie zasadności nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanych w deklaracjach za kwiecień i czerwiec 2018 r. w sposób przewlekły. W tym przypadku również należy zwrócić uwagę, że wydawane były postanowienia o przedłużeniu zwrotu, których skarżąca skutecznie nie podważyła. Postanowienia te zawierały uzasadnienie przedłużenia zwrotu. Jeżeli skarżąca nie zgadzała się z nimi, należało je skutecznie podważyć składając zażalenie a następnie skargę do sądu administracyjnego. Organ wskazywał, że w toku pozostaje postępowanie podatkowe w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 31 maja 2018 r. oraz od 1 czerwca 2018 r. do 30 czerwca 2018 r.
Reasumując, zdaniem Sądu, skarga Strony na bezczynność organu w przedmiocie dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2018 r. oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za kwiecień i czerwiec 2018 r. jest nieuzasadniona.
Mając powyższe na uwadze, skoro nie doszło ani do przewlekłości ani do bezczynności organu, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), skargę należało oddalić.