III SAB/Wa 32/19

III SAB/Wa 32/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Konrad Aromiński /sprawozdawca/
Matylda Arnold-Rogiewicz
Sylwester Golec /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 149 § 1, art. 52 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 23
art. 37 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 613
art. 140, art. 141 § 1 pkt 2, art. 141 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Sygn. akt III SAB/Wa 32/19 Dnia 30 września 2019 r. W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2019 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku 1) stwierdza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpatrzenia wniosku A. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] W. nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010; 2) stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) umarza postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do wydania decyzji; 4) oddala skargę w zakresie żądania nałożenia na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. grzywny oraz przyznania A. B. sumy pieniężnej z tytułu zarzucanej bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.; 5) odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Pismem z 18 listopada 2015 r. A. B. (dalej: "Skarżący") wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: "SKO") o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności: decyzji Prezydenta [...] W. z [...] sierpnia 2010 r., [...] w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r.; decyzji Prezydenta [...] W. z [...] września 2009 r., [...] – w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r.; 3) decyzji Prezydenta [...] W. z [...] października 2015 r., [...] – w zakresie podatku od nieruchomości za 2010 r.; 4) tytułu wykonawczego z [...] października 2011 r.,[...]; 5) tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2012 r.,[...]. Dodatkowo, Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta [...] W. do wydania decyzji w sprawie umorzenia należności zgodnie z wnioskiem z 6 listopada 2014 r. oraz w sprawie przeliczenia opłat czynszowych zgodnie z wnioskiem z 15 października 2015 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...] października 2011 r. za 2008 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...] sierpnia 2012 r. za 2010 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] W. z [...] października 2015 r., [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010 r.
Pismem z 10 lipca 2019 r. Organ poinformował Skarżącego o swojej niewłaściwości, albowiem "sprawa umorzenia kosztów postępowania sądowego" ma charakter cywilnoprawny, a co za tym idzie nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Następnie, pismem z 10 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., uznając brak właściwości, poinformowało Skarżącego, że "sprawa dotycząca wysokości opłat czynszowych" jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym", a co za tym idzie nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem pełnomocnika Skarżącego z dnia 4 września 2019 r., na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 18 listopada 2015 r., Skarżący wniósł o:
- zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do dokonania czynności w terminie 14 dni od zwrotu akt;
- stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- przyznanie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., na rzecz Skarżącego, sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów;
- przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości lub części.
Według strony Skarżącej, na dzień złożenia skargi rozpoznane zostały sprawy dotyczące podatku od nieruchomości za 2009 i 2010 r., natomiast pozostałe wnioski nie zostały rozpoznane.
W ocenie pełnomocnika Skarżącego oczekiwanie przez okres 1239 dni (3 lata 4 miesiące i 22 dni) na uzyskanie informacji, zgodnie z którą organ uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku stanowi rażące naruszenie prawa.
Odnośnie zaś żądania przyznania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej, pełnomocnik stwierdził, że ustalenie sumy pieniężnej w przypadku stwierdzonej rażącej bezczynności na skutek kilkudziesięciokrotnego przekroczenia ustawowego terminu oraz niepodjęcie przez SKO w W. przez okres ponad 3 lat jakiejkolwiek czynności procesowej, uzasadnia ustalenie sumy pieniężnej na poziomie 22925,15 zł.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej odrzucenie.
Odnosząc się do samej skargi, SKO wskazało, że bezczynność organu w zakresie pkt 4-6 pisma Skarżącego z dnia 15 listopada 2015 r., nie podlega właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wedle § 1b art. 149 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie z § 2 art. 149 Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
Na zasadzie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów
W niniejszej sprawie z zakresie rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 18 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] października 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r., zasadnie SKO w W. w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. zastosowało przepisy Ordynacji podatkowej. Sąd zarzuty skargi oraz jej uzupełnienia ocenia więc przez pryzmat analogicznych, do powołanych w skardze, przepisów Ordynacji podatkowej.
Skarga w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w postępowaniu mającym za przedmiot rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. stwierdzono bezczynne prowadzenie postępowania.
Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl § 2 tego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Na mocy art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. - dalej: "k.p.a.") przez przyznanie stronie uprawnienia do złożenia zażalenia na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a w wypadku braku takiego organu - wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ujęciu więc art. 37 § 1 k.p.a. wniesienie skargi na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania będzie dopuszczalne po złożeniu zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a w wypadku braku organu wyższego stopnia - po wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Natomiast w postępowaniu uregulowanym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613) wniesienie skargi na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. jest dopuszczalne po wyczerpaniu środka zaskarżenia, który stanowi ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 pkt 1 i 2 O.p.
Jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w sytuacji bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego, które występuje w sprawie jako organ podatkowy, a w przypadku którego nie ma organów wyższego stopnia, do którego można byłoby wnieść ponaglenie na podstawie art. 141 § 1 O.p., skierowana do sądu administracyjnego skarga na bezczynność nie musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, bowiem w postępowaniu podatkowym środek ten jest przewidziany w art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. wyłącznie dla aktów i czynności organu podatkowego, a nie stanu bezczynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., II FSK 1262/11 - postanowienie dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rezultacie, w przypadku postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., wniesienie skargi na bezczynność nie musiało zostać poprzedzone ponagleniem bądź wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.
Natomiast, w ocenie Sądu, w świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że SKO w prowadzeniu postępowania pozostawało w bezczynności. Stan bezczynności oznacza sytuację, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych działań w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył tego postępowania podjęciem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, bądź stosownej czynności. Nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został wydany lub czynność nie została dokonana.
Zgodnie z ustanowioną w art. 125 Ordynacji podatkowej zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej organy obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca. Artykuł 140 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada natomiast na organy podatkowe obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, z podaniem przyczyny niedotrzymania terminu oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia.
Z akt sprawy wynika, że wniosek Skarżącego został skierowany do SKO w piśmie z dnia 18 listopada 2015 r. Kolegium wydało decyzję w dniu [...] kwietnia 2019 r., którą na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] października 2015 r. [...] w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. Skarżący otrzymał w ww. decyzję w dniu [...] lipca 2019 r.
Podkreślić należy, że na dzień wniesienia przez Skarżącego przedmiotowej skargi, SKO pozostawało w bezczynności. Natomiast w chwili rozpoznawania sprawy przez Sąd, Kolegium rozpoznało już wniosek we wskazanym zakresie. Podjęcie przez organ czynności procesowych, uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie – punkt trzeci niniejszego wyroku.
Jednakże wydanie przez organ w dniu [...] kwietnia 2019 r. ww decyzji, nie zwalnia Sądu od orzekania, czy bezczynność miała miejsce, a jeśli tak to czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., sygn. I OSK 797/13).
Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Stosownie do przepisu art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast zgodnie z art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Użycie zatem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 p.p.s.a., zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został już wydany.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku Skarżącego z dnia 18 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] Warszawy z dnia [...] października 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010.
Otóż stan bezczynności organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc zobowiązanym do wydania np. decyzji lub innego aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Strona wnosząca do organu administracji publicznej żądanie określonej treści ma prawo domagać się rozstrzygnięcia o jej prawach i obowiązkach na podstawie i w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami prawa, w tym regułami proceduralnymi oraz normami kompetencyjnymi wyznaczającymi zakres właściwości tego organu. To rozstrzygnięcie natomiast powinno nastąpić niezwłocznie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 209/16).
Poza sporem pozostaje okoliczność, że wniosek Skarżącego został skierowany do SKO w piśmie z dnia 18 listopada 2015 r., które już w dniu 23 listopada 2015 r. (k.10 akt administracyjnych) wpłynęło do SKO w W.. Od tego dnia tj. w przeciągu ponad 3,5 roku, w sprawie nie podjęto żadnej czynności, która miałaby prowadzić do ustosunkowania się do ww. wniosku. SKO nie zastosowało się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 140 § 1 O.p., bowiem do dnia wniesienia skargi na bezczynność nawet nie poinformowało Skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz o przewidywanym terminie jej załatwienia.
W ocenie Sądu, organ nie kontrolował statusu sprawy, w związku z czym dopiero 3,5 roku, na skutek wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. Tym samym wykazał się ewidentnym zaniedbaniem doprowadzając do bezczynności w sprawie. Z tych powodów Sąd w trybie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku Sąd stwierdził bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpatrzenia wniosku Skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] W. nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010.
Jednocześnie w punkcie drugim wyroku, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność ta miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wskazuje się w orzecznictwie, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., I OSK 585/15). Charakter rażący ma bezczynność o znamionach "wyjątkowej" (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., I OSK 2451/14). O "rażącym naruszeniu prawa" w postaci bezczynności może świadczyć zlekceważenie wnioskodawcy i jego żądania (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2016 roku, I OSK 296/15; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., I OSK 2451/14). W ocenie Sądu, taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Stopień przekroczenia terminu świadczył bowiem o zaistnieniu w sprawie rażącej bezczynności. Sąd pragnie podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów do załatwienia sprawy, przekroczenie tych terminów musi być znaczne.
Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, CBOSA).
Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe, typowe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, jednak rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Stosownie do treści art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd jest uprawniony do wymierzenia organowi z urzędu lub na wniosek strony grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że w sytuacji, gdy organ wyda już decyzję, ale z przekroczeniem wyznaczonego w ustawie terminu, ukaranie grzywną spełnia funkcję represyjną.
Orzeczenie grzywny winno nastąpić w sytuacji, w której istnieją szczególne okoliczności sprawy przemawiające za tym, że samo zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, może nie być wystarczające dla zdyscyplinowania organu, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Zakończenie postępowania stwarza podstawy do odstąpienia od wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., która spełnia bowiem głównie funkcje dyscyplinującą. Uwzględniając fakt, że na dzień rozpoznania przez Sąd, sprawa została rozstrzygnięta, Sąd odstąpił od orzekania grzywny wobec organu.
Natomiast przyznanie na rzecz Skarżącego suma pieniężna ma charakter swoistego rodzaju zadośćuczynienia za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznawania sprawy przez organ (por. np. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2018 r., II OSK 916/18, CBOSA). Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się czasownikiem "może". Wymierzenie przez sąd administracyjny grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. pozostawione jest do uznania sądu, stanowi jego uprawnienie w sytuacji uwzględnienia skargi na bezczynność (wyrok NSA z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I OSK 950/18, LEX nr 2727042). Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).
Ustawa p.p.s.a. nie przewiduje przesłanek orzeczenia sumy pieniężnej. Jej wysokość, w przypadku zgłoszenia takiego żądania, powinna być uzasadniona przez Skarżącego, jednakże sąd uwzględnia przede wszystkim własną ocenę prawną, bowiem przyznanie sumy pieniężnej jest oparte na uznaniu sędziowskim. W sprawie niniejszej żądanie sumy pieniężnej nie zostało w skardze przekonująco uzasadnione, zaś sąd z urzędu nie dostrzega podstaw do jej przyznania, tym bardziej że nie każdy przypadek stwierdzenia bezczynności powoduje automatyczny obowiązek orzeczenia o przyznaniu sumy pieniężnej. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Wskazać należy, że podstawą odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] W. nr [...] z dnia [...] października 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 była okoliczności wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzja, co miało miejsce decyzją SKO w W. z dnia [...] września 2018 r. ([...]).
W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności ww. zakresie oraz na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i orzekł jak w sentencji wyroku (punkty 1-4 wyroku).
Odnosząc się do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie piątym wyroku wskazać należy, że zasadne było odrzucenie skargi w pozostałym zakresie tj. w zakresie wniosku Skarżącego z 18 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie tytułu wykonawczego z [...] października 2011 r., [...]oraz tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2012 r.,[...]. Sąd za niedopuszczalną uznał również wniesioną skargę na bezczynność w zakresie ww. wniosku skarżącego o zobowiązanie Prezydenta [...] W. do wydania decyzji w sprawie umorzenia należności zgodnie z wnioskiem z 6 listopada 2014 r. oraz w sprawie przeliczenia opłat czynszowych zgodnie z wnioskiem z 15 października 2015 r.
Ponownie odwołać należy się do art. 52 § 1 p.p.s.a., bowiem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skargi na bezczynność organu, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła ponaglenie z uzasadnieniem w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie lub do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 3 pkt 1 i 2 k.p.a.). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest tu ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a.
Jak wynika z odpowiedzi na skargę, przed wniesieniem skargi do Sądu, Skarżący nie zaskarżył zarzucanej bezczynności, w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności bądź uchylenia tytułu wykonawczego z [...] października 2011 r., [...]oraz tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2012 r., [...], ponagleniem do organu prowadzącego postępowanie, którym w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w stosunku do którego nie ma organu wyższego stopnia (art. 17 k.p.a.).
Ponieważ więc wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, o jakim mowa wyżej nie został w sprawie spełniony, wniesiona skarga jest niedopuszczalna. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., Sąd skargę odrzucił.
Ubocznie należy dodać, że wniosek Skarżącego z 18 listopada 2015 r. o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie tytułu wykonawczego z [...] października 2011 r., [...]oraz tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2012 r., [...]został załatwiony przez SKO w W. dwoma postanowieniami w dniu [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] oraz [...] odmawiającym wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tytułu wykonawczego nr [...]z [...] października 2011 r. oraz tytułu wykonawczego z [...] sierpnia 2012 r.,[...]. Strona została pouczona przez organ w stosownych środkach zaskarżenia w przypadku zakwestionowania ww. rozstrzygnięć.
Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma zaś miejsce wówczas gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętej zakresem właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Należy podkreślić, że wyszczególnienie wymienionych wyżej aktów i czynności jest wyczerpujące (katalog zamknięty), a to oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż określone powyżej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych i zostanie odrzucona w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy również bezczynności SKO w zakresie wniosku Skarżącego o zobowiązanie Prezydenta [...] W. do wydania decyzji w sprawie należności zgodnie z wnioskiem z 6 listopada 2014 r. (umorzenie kosztów postępowania sądowego przyznanego postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] czerwca 2014 r., [...]) oraz w sprawie przeliczenia opłat czynszowych zgodnie z wnioskiem z 15 października 2015 r. (ponowne przeliczenie opłat czynszowych z tytułu najmu lokalu użytkowego).
Jak wynika z powyższego uregulowania, jeśli chodzi o skargę na bezczynność, przysługuje ona tylko w przypadkach określonych w wyżej przytoczonych punktach od 1 do 4a. Tymczasem wniosek Skarżącego w ww. zakresie nie wszczynał żadnego postępowania administracyjnego, które skutkowałoby koniecznością wydania decyzji, postanowienia, interpretacji, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Ponadto, na co słusznie zwrócił uwagę organ, sprawa obciążenia Skarżącego jako najemcy lokalu opłatami czynszowymi czy też kwestia udzielenia ulgi w spłacie należności pieniężnych są sprawami o charakterze cywilnoprawnym, a nie sprawą z zakresu administracji publicznej.
Wskazać w tym miejscu należy, że pismem z 10 lipca 2019 r. SKO poinformowało Skarżącego o swojej niewłaściwości, albowiem "sprawa udzielania ulg w spłacie należności pieniężnych" ma charakter cywilnoprawny, a co za tym idzie nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej. Następnie, pismem z 10 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., uznając brak właściwości, poinformowało Skarżącego, że "sprawa dotycząca wysokości opłat czynszowych jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym", a co za tym idzie nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej.
Mając na uwadze wszystkie wyżej przytoczone okoliczności skarga w podlegała odrzuceniu z pozostałym zakresie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 p.p.s.a.