III SAB/Wa 10/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-09-20
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościnadpłatazwrot nadpłatybezczynność organupostępowanie administracyjneOrdynacja podatkowaWSAprawo podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezczynność organu gminy w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości, zobowiązując go do załatwienia wniosku w terminie 30 dni, jednocześnie uznając, że bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.

Skarga dotyczyła bezczynności Wójta Gminy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015. Mimo wcześniejszych postępowań i prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, które potwierdziły zasadność stwierdzenia nadpłaty i jej zaliczenia na poczet zaległości, skarżący ponowił wniosek o zwrot. Organ gminy nie wydał stosownego aktu procesowego, ograniczając się do korespondencji. Sąd administracyjny uznał, że organ dopuścił się bezczynności, ale nie rażącej, i zobowiązał go do załatwienia wniosku w terminie.

Sprawa dotyczyła skargi J.O. na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 13 stycznia 2021 r. o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2014 i 2015. Wójt Gminy R. wcześniej stwierdził nadpłatę, która została utrzymana w mocy przez SKO, a następnie prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie oddalono skargę podatnika. Mimo to, skarżący złożył kolejny wniosek o zwrot nadpłaty. Organ gminy nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, ani nie załatwił sprawy merytorycznie, ograniczając się do korespondencji i wskazując na wcześniejsze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę na bezczynność, uznał, że skarżący skutecznie złożył ponaglenie (choć nazwane wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa), a organ gminy nie podjął stosownych czynności procesowych. Sąd stwierdził bezczynność organu, ale uznał, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ organ poinformował podatnika o swoim stanowisku i oczekiwał na wyrok sądu. Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 30 dni od zwrotu akt.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ dopuścił się bezczynności.

Uzasadnienie

Organ gminy nie podjął stosownych czynności procesowych w odpowiedzi na wniosek strony o zwrot nadpłaty, ograniczając się do korespondencji i nie wydając postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, mimo że mógł powoływać się na wcześniejsze rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3 i §1a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 165a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 121 § §1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 165a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 165 § § 9

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 128

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 247 § § 1 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 210

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 207

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 74a

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 78 § § 3 pkt 1 i § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 76 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 165 § § 9

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 128

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 247 § § 1 pkt 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ gminy nie wydał stosownego aktu procesowego (postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania) w odpowiedzi na wniosek strony o zwrot nadpłaty. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, mimo braku formalnej nazwy, spełniło wymóg ponaglenia. Bierność organów obu instancji mogła uniemożliwić skuteczne wniesienie skargi do sądu.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że sprawa nadpłaty została prawomocnie zakończona i nie można jej ponownie rozpatrywać. SKO uznało się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, błędnie interpretując je jako niebędące ponagleniem.

Godne uwagi sformułowania

istotę jej żądania należy wywodzić nie tyle z nazwy pisma, co z jego treści nie można z tego powodu obciążać skarżącego negatywnymi skutkami prawnymi nie może swojego przekonania w tym zakresie uzewnętrzniać podatnikowi w zwykłym piśmie, w niezobowiązującej korespondencji organ nie może swojego przekonania w tym zakresie uzewnętrzniać podatnikowi w zwykłym piśmie, w niezobowiązującej korespondencji, która nie podlega żadnej kontroli ani organu wyższego stopnia, ani sądu administracyjnego.

Skład orzekający

Agnieszka Sułkowska

sprawozdawca

Jacek Kaute

przewodniczący

Maciej Kurasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych skargi na bezczynność organu, w tym traktowanie wezwania do usunięcia naruszenia prawa jako ponaglenia, oraz obowiązek organu do wydania aktu procesowego nawet w przypadku uznania sprawy za rozstrzygniętą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego aktu procesowego organu w odpowiedzi na wniosek, mimo wcześniejszych rozstrzygnięć.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalne załatwienie sprawy przez organ administracji, nawet jeśli uważa ją za rozstrzygniętą. Podkreśla znaczenie procedury i ochrony praw strony.

Organ milczy, sąd działa: jak nie dać się zbyć urzędniczą obojętnością.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Wa 10/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Sułkowska /sprawozdawca/
Jacek Kaute /przewodniczący/
Maciej Kurasz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 53§ 2b, art. 149 § 1 pkt 3 i §1a, art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 141, art. 120, art. 121 §1, art. 165a, art. 165 § 9, art. 128, art. 247 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Kaute, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi J.O. na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości 1) stwierdza bezczynność Wójta Gminy R. w sprawie z wniosku J.O. z 13 stycznia 2021 r. o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r., 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa, 3) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku w terminie 30 dni od zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem.
Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, Wójt Gminy R. w decyzji z [...] lutego 2017 r., działając na podstawie art. 210 i art. 207 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 74a i art. 78 § 3 pkt 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.; dalej: o.p.) stwierdził skarżącemu nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 34 zł i za 2015 r. w kwocie 204 zł. Przyczyną stwierdzenia nadpłaty była "oczywista pomyłka systemowa stawek podatkowych" w roku 2014, zaś w roku 2015 zmiana danych w ewidencji gruntów. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO w C. w decyzji z [...] maja 2017 r.
Następnie postanowieniem z [...] lutego 2017 r. organ podatkowy I instancji dokonał zaliczenia nadpłaty za oba lata podatkowe na poczet zaległych zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości.
W wyroku z 22 maja 2018 r., III SA/Wa 2282/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatnika na decyzję SKO z [...] maja 2017 r., a wyrok ten stał się prawomocny.
Skarżący wniósł o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty za 2014 r. i 2015 r. Wójt w postanowieniu z [...] sierpnia 2019 r. odmówił wznowienia postępowania, zaś SKO w C. w postanowieniu z [...] listopada 2019 r. uchyliło to postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji – tj. SKO w C. Kolegium wznowiło postępowanie, a następnie w decyzji z [...] marca 2020 r. odmówiło uchylenia decyzji SKO w C. z [...] maja 2017 r. Decyzja z [...] marca 2020 r. została utrzymana w mocy przez Kolegium w decyzji z [...] maja 2020 r., a następnie WSA w Warszawie w wyroku z 8 stycznia 2021 r., III SA/Wa 1284/20, oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję SKO. Ponadto w postanowieniu z 8 grudnia 2020 r., III SA/Wa 1770/19, tutejszy Sąd odrzucił skargę skarżącego na decyzję SKO z [...] maja 2017 r. uznając, że sprawa ta jest tożsama ze sprawą III SA/Wa 2282/17.
W piśmie z 13 stycznia 2021 r. skarżący wniósł do Wójta Gminy R. o zwrot wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. wraz z ustawowymi odsetkami.
W piśmie z 18 stycznia 2021 r. Wójt udzielił podatnikowi odpowiedzi wskazując, że sprawa nadpłaty znajduje się w WSA w Warszawie i ewentualny zwrot nastąpi, jeśli wyrok Sądu do tego Gminę zobowiąże.
Skarżący w piśmie z 2 lutego 2021 r. złożył zażalenie na to pismo. W odpowiedzi Wójt w piśmie z 9 lutego 2021 r. stwierdził, że skarżący wykorzystał już wszystkie drogi postępowania administracyjnego dotyczące zwrotu nadpłaty. Organ dodał, że nadal oczekuje na wyrok Sądu, po którego otrzymaniu udzieli skarżącemu merytorycznej odpowiedzi na wniosek i zażalenie.
Pismem z 18 lutego 2021 r. strona złożyła skargę na działanie Wójta polegające na nieprzekazaniu zażalenia do SKO. Skarżący dodał, że odpowiedź Wójta to tylko zwykłe pismo, "brakuje aktu prawnego w tej sprawie".
SKO w piśmie z 11 marca 2021 r. wyjaśniło, że podatnik nie może swobodnie dysponować kwotą stwierdzonej nadpłaty, gdyż to ordynacja podatkowa określa tryb jej zwrotu (art. 76 § 1 o.p.). Ponadto skargi skarżącego na działania Wójta Gminy były rozpatrywane przez Komisję Skarg Wniosków i Petycji Rady Gminy R.
W piśmie z 16 kwietnia 2021 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie stosownego aktu prawnego w sprawie wniosku o zwrot nadpłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżący w piśmie z 24 maja 2021 r. wezwał Wójta do udzielenia informacji, że jego "zażalenia", w tym dotyczące braku decyzji odnośnie podatku, trafiły do SKO.
SKO w piśmie z 4 czerwca 2021 r. wyjaśniło podatnikowi, że nie jest właściwe do rozpatrzenia wniosku do usunięcia naruszenia prawa na akty lub czynności organów jednostek samorządu terytorialnego. SKO dodało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty za lata 2014 i 2015 zostało prawomocnie zakończone.
Skarżący w dniu 16 czerwca 2021 r. (data wpływu do organu) wniósł do tutejszego Sądu skargę na "działanie" Wójta Gminy R., który nie załatwił sprawy "odnośnie wniosku z 13 stycznia 2021 r.", w którym skarżący wniósł o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. wraz z odsetkami i wydanie decyzji w tej sprawie. Skarżący wskazał, że pomimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, decyzja w sprawie nie została wydana.
W odpowiedzi na skargę Wójt opisał postępowanie dotyczące składanych przez skarżącego skarg na działalność Wójta, które były rozpoznawane przez Radę Gminy R. w formie uchwał, a także podkreślił, że sprawa nadpłaty w podatku od nieruchomości została prawomocnie zakończona, powołując się przy tym na wyroki tutejszego Sądu, o których mowa była wyżej. Wójt wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sądy orzekają w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi wówczas, gdy te zobowiązane są do wydania aktów administracyjnych.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wnioskiem z 13 stycznia 2021 r. wystąpił do Wójta Gminy R. o "zwrot" nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r.
W odpowiedzi na wniosek strony Wójt wskazał w piśmie z 18 stycznia 2021 r., że sprawa dotycząca nadpłaty znajduje się w WSA w Warszawie i zwrot nastąpi, jeśli Sąd Gminę do tego zobowiąże.
Skarżący wniósł zażalenie w związku z ww. odpowiedzią Wójta wskazując, że jego wniosek dotyczy zwrotu nadpłaty, zaś sprawa, która jest w Sądzie, dotyczy wznowienia postępowania.
Wójt w odpowiedzi na to pismo ponownie zwykłym pismem poinformował skarżącego, że skarżący wykorzystał już wszystkie drogi postępowania administracyjnego dotyczące zwrotu nadpłaty, zaś organ po otrzymaniu wyroku sądu udzieli merytorycznej odpowiedzi na wniosek i zażalenie. Jak wynika z akt sprawy, taka "odpowiedź" nie została jednak podatnikowi udzielona.
Skarżący złożył następnie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, które pozostało bez reakcji organu. Jak wynika z pisma SKO z 4 czerwca 2021 r., do organu tego wpłynęło "zażalenie na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", wskutek którego SKO wyjaśniło, że nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku do usunięcia naruszenia prawa.
Należy także wskazać, że prawomocnym wyrokiem z 22 maja 2018 r., III SA/Wa 2282/17, tutejszy Sąd oddalił skargę strony na decyzję SKO w C. z [...] maja 2017 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. Następnie, postanowieniem z 8 grudnia 2020 r., III SA/Wa 1770/19, tutejszy Sąd odrzucił skargę skarżącego na tą samą decyzję uznając, że skarga jest niedopuszczalna, bowiem kwestia ta została już prawomocnie rozstrzygnięta.
Ponadto, wyrokiem z 8 stycznia 2021 r., III SA/Wa 1284/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję SKO z [...] maja 2020 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji określającej wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r.
Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy odnieść się do wymogów formalnych warunkujących dopuszczalność skargi złożonej przez skarżącego. Wynika to z faktu, że w razie bezczynności (przewlekłości) w sprawach podatkowych, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co do zasady, na podstawie art. 53 § 2b p.p.s.a., wymagane jest wniesienie ponaglenia, o którym mowa w art. 141 o.p.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie sformułował do organów pisma o takiej nazwie. Jednakże, mimo to, w ocenie Sądu w analizowanej sprawie należało przyjąć, że skarżący ponaglenie złożył, choć nazwał je wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W dokumencie tym (z 16 kwietnia 2021 r.) skarżący wnosił bowiem o załatwienie jego sprawy zainicjowanej wnioskiem z 13 stycznia 2021 r. w przewidzianej prawem formie. Nie może budzić wątpliwości, że w szczególności w sytuacji, w której strona w sprawie działa bez profesjonalnego pełnomocnika, istotę jej żądania należy wywodzić nie tyle z nazwy pisma, co z jego treści. Organ I instancji nie podjął żadnych czynności procesowych na skutek złożonego pisma; nie wezwał podatnika do sprecyzowania żądania, ani też nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia kwestii właściwości organu, do którego ponaglenie winno zostać skierowane. W tym zakresie organ uchybił obowiązującym zasadom ogólnym postępowania, w tym w szczególności zasadzie legalizmu i zaufania (art. 120 i art. 121 § 1 o.p.). W niniejszej sprawie skarżący bez wątpienia dążył do załatwienia jego wniosku, co jednak nie nastąpiło w przewidzianej prawem formie procesowej. W tym miejscu wskazać należy, że nie ma dla sprawy znaczenia, iż SKO, do którego owo ponaglenie ostatecznie trafiło, uznało się za organ niewłaściwy w sprawie błędnie przyjmując, iż ma do czynienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a nie z ponagleniem. Mogło to wynikać z pewnych nieścisłości i niejednoznaczności żądań kierowanych do organu przez podatnika, jednakże bez wątpienia nie można z tego powodu obciążać skarżącego negatywnymi skutkami prawnymi. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności związane z pismem skarżącego z 16 kwietnia 2021 r. Sąd uznał, że nie można w sprawie uznać, iż skarżący nie spełnił wymogu formalnego do wniesienia skargi do sądu, jakim jest złożenie ponaglenia. Nierozpoznanie tego ponaglenia przez SKO nie jest natomiast dla sprawy istotne; warunkiem formalnym wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu jest bowiem złożenie ponaglenia, a nie jego rozpatrzenie przez organ administracji. Przeciwna wykładnia analizowanych przepisów prowadziłaby do niedających się zaakceptować skutków, bowiem organy mogłyby skutecznie uniemożliwiać swoją biernością w tym zakresie wnoszenie skutecznych skarg do sądów administracyjnych. W analizowanej sprawie, z uwagi na bierność organów obu instancji, ryzyko to było w szczególności realne. W konsekwencji Sąd uznał, że nie zaistniały przeszkody do merytorycznego rozpatrzenia skargi strony.
Przechodząc do istoty sprawy wskazać należy, że bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go - mimo istnienia ustawowego obowiązku - wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, bądź nie podjął stosownej czynności. Skarga na bezczynność dopuszczalna jest niezależnie od powodów, dla których dany akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności bez względu na to, czy przyczyna tej opieszałości jest zawiniona, czy też nie (por. m. in. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 86). Ocena tego, czy skarga na bezczynność jest zasadna, wymaga więc ustalenia, że organ miał prawny obowiązek dokonania czynności i obowiązku tego nie wykonał w terminie. Wskazać następnie należy, że okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Dla oceny, czy bezczynność i przewlekłość organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony.
Zasady rozstrzygania przez sąd w sprawach, w których zarzucona została bezczynność, względnie przewlekłość postępowania, uregulowane zostały w art 149 p.p.s.a. Zgodnie z treścią § 1 tego artykułu, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie – zgodnie z treścią art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak natomiast stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w analizowanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji w dniu złożenia skargi na jego bezczynność pozostawał bezczynny.
Jak zostało ustalone, sprawa skarżącego dotycząca nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r. została zakończona ostatecznie decyzją SKO w C. z [...] maja 2017 r., od której to decyzji wyrokiem z 22 maja 2018 r., III SA/Wa 2282/17, tutejszy sąd oddalił skargę i wyrok ten uprawomocnił się. Najpewniej rację ma więc organ podatkowy pierwszej instancji twierdząc, że sprawa skarżącego dotycząca nadpłaty w podatku od nieruchomości za te lata została zakończona ostatecznie. Dodać należy także, że ostateczne jest postanowienie organu I instancji z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2014-2015 na poczet zaległości skarżącego w tym podatku, gdyż skarżący nie wniósł od niego zażalenia. Jeśli organ podatkowy prezentuje stanowisko, że sprawa dotycząca zwrotu nadpłaty za lata 2014 r. i 2015 r. została już załatwiona, tj. wniosek dotyczy sprawy rozstrzygniętej ostatecznym aktem administracyjnym (zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa postępowania zakończonego i tego, które zostałoby wszczęte wskutek złożonego wniosku), to organ nie może swojego przekonania w tym zakresie uzewnętrzniać podatnikowi w zwykłym piśmie, w niezobowiązującej korespondencji, która nie podlega żadnej kontroli ani organu wyższego stopnia, ani sądu administracyjnego. Skoro podatnik złożył wniosek o zwrot nadpłaty, to obowiązkiem organu jest podjęcie odpowiednich czynności na jego skutek, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Ordynacja podatkowa, której przepisy stosuje się do postępowań podatkowych, zawiera regulację określającą sposób zachowania organu podatkowego, który uważa, że postępowanie wskutek wniosku podatnika nie może zostać wszczęte – a w istocie na tym polega informacja udzielona podatnikowi w pismach z 18 stycznia i 9 lutego 2021 r. Jak stanowi art. 165a o.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 165 § 9 stosuje się odpowiednio.
Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza to wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 165a o.p. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w ww. przepisie, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 165a o.p. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.
Przepis art. 165a o.p. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu (por. B. Adamiak. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., teza 6 do art. 61a), jak i orzecznictwie sądowo-administracyjnym (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 114/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1929/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1184/14; orzeczenia dotyczące tożsamego przepisu znajdującego się w k.p.a., tj. art. 61a kpa).
Tożsamość spraw wyrażająca się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz identyczności stanu faktycznego i prawnego sprawy nowej oraz poprzedniej sprzeciwia się wydaniu merytorycznego rozstrzygnięcia w nowej sprawie. Naruszałoby to bowiem zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 128 o.p. i stanowiłoby przesłankę nieważności wynikającą z art. 247 § 1 pkt 4 o.p. Zasada powagi rzeczy osądzonej obowiązuje zawsze, gdy zachodzi tożsamość spraw w wymienionych wyżej aspektach, a więc występuje ten sam organ, ta sama strona oraz identyczność stanu faktycznego i prawnego. Jeśli Wójt Gminy R. uważa, że wniosek strony dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną, to musi wydać stosowne postanowienie oparte na art. 165a o.p., czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Dodać należy, że na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 165a § 1 o.p., służy zażalenie. To oznacza, że prawidłowość postępowania organu podatkowego w tym zakresie może być poddana kontroli zarówno w trybie administracyjnym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego powodu działanie Wójta Gminy w tej sprawie nosiło znamiona bezczynności, bowiem nie podjął on właściwych procesowo rozstrzygnięć zmierzających do załatwienia wniosku strony z 13 stycznia 2021 r. W konsekwencji Sąd uznał, że Wójt dopuścił się bezczynności, bowiem nie rozpoznał w formie procesowej wniosku strony z 13 stycznia 2021 r.
Zdaniem Sądu, bezczynność organu nie nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Wynika to z faktu, że organ poinformował podatnika o swoim stanowisku i oczekiwał na wyrok tutejszego Sądu, choć zaniechał wydania orzeczenia o charakterze procesowym, którego istota sprowadzać by się miała do oznajmienia podatnikowi braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku. Dodać w tym miejscu należy, że Sąd w niniejszym wyroku nie przesądza, jakie działania organ powinien podjąć w sprawie, a więc nie przesądza, że wniosek z 13 stycznia 2021 r. nie może zostać rozpatrzony merytorycznie. Ocena w tym zakresie należy bowiem do organu administracyjnego. Sąd stwierdza jedynie, że wniosek strony powinien zostać rozstrzygnięty w przewidzianej prawem formie, czego Wójt mimo ciążącego na nim obowiązku nie uczynił.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że dotychczas wydane orzeczenia WSA w Warszawie (2 wyroki i 1 postanowienie), na które powoływał się organ w odpowiedzi na skargę, nie mają wpływu na powyższą ocenę Sądu. Wskazać bowiem należy, że skarga skarżącego, która została odrzucona w postanowieniu z [...] grudnia 2020 r., III SA/Wa 1770/19, była drugą skargą strony na decyzję SKO w C. z [...] maja 2017 r. To powodowało, że z uwagi na wcześniej wydany, prawomocny wyrok o sygn. akt III SA/Wa 2282/17, Sąd musiał skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Drugi z wydanych wyroków dotyczył natomiast skargi skarżącego o wznowienie postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest jednak odmienny; skarżący nie wniósł kolejnej skargi na wskazaną wyżej decyzję SKO dotyczącą nadpłaty, ani też na decyzję tego organu z [...] maja 2020 r. o odmowie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji Kolegium z [...] maja 2017 r., lecz złożył wniosek o wszczęcie postępowania. Dlatego też postępowanie organu podatkowego jak i sądu administracyjnego musi być w tej sprawie odmienne, co Sąd wyjaśnił powyżej.
Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Sąd uznał, że w sprawie miała miejsce bezczynność Wójta Gminy R., jednakże bezczynność ta nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, o czym orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Sąd postanowił ponadto zobowiązać organ I instancji do wyrażenia swojego stanowiska w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 13 stycznia 2021 r. we właściwej formie procesowej w terminie 1 miesiąca od dnia zwrotu organowi akt sprawy z odpisem prawomocnego wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że z uwagi na okoliczności sprawy opisane wyżej, wymierzenie organowi grzywny nie jest uzasadnione.
W konsekwencji Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI