III SAB/Po 9/23

III SAB/Po 9/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra
Izabela Paluszyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6559
658
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 23 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2023 roku sprawy ze skargi S. J. na bezczynność Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w przedmiocie przyznania pomocy na operacje typu: "Premie na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 31 maja 2022 r. o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej"; IV. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Skarżący S. J. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. dotyczącą nierozpoznania jego wniosku z 31 maja 2022 r. o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z 31 maja 2022 r. (data wpływu do organu) S. J. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020
W piśmie z 26 sierpnia 2022 r. organ, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 ( Dz.U. z 2021, poz. 2137), wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków formalnych wniosku m.in. przez podpisanie czytelnie imieniem i nazwiskiem w sekcji XIV pkt 100, złożenie czytelnego podpisu w sekcji XIV pkt 105, 107, 111 i w pkt 107 (jeżeli dotyczy), o czytelne podpisanie wydruku biznesplanu – w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Termin do uzupełnienia wniosku upływał 14.08.2022r. i w tym terminie skarżący dostarczył wymienione w piśmie uzupełnienia wniosku.
Dnia 26 września 2022r. organ na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w związku z nieusunięciem braków formalnych zawiadomił skarżącego o pozostawieniu jego wniosku z 31 maja 2022r. bez rozpoznania. Organ podał, że skarżący mimo wezwania nie uzupełnił braku: złożenia czytelnego podpisu w sekcji XIV pkt 100 i 105 oraz na wydruku podsumowania.
W kierowanym do organu piśmie z 28 listopada 2022 zatytułowanym "ponaglenie" skarżący uznał pozostawienie jego wniosku bez rozpoznania za bezzasadne, gdyż uzupełnił wszystkie braki. Jego zdaniem z brzmienia § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 25 lipca 2016r. i art. 63 § 3 k.p.a. nie wynika, aby podpis musiał być złożony w sposób czytelny z imienia i nazwiska.
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W obszernym uzasadnieniu wskazał, że przyjmuje się powszechnie, że podpis oznacza imię i nazwisko. Podpis powinien identyfikować osobę składającą oświadczenie, być własnoręczny, obejmować imię i nazwisko i być czytelny a więc umożliwiający odczytanie przynajmniej nazwiska danej osoby bez sięgania do innych okoliczności złożenia oświadczenia. Skarżący tego nie uczynił. Złożony podpis (nazwisko) w sposób oczywisty nie różni się specjalnie od podpisu złożonego we wniosku w sekcji XIV pkt 109, w konsekwencji takie pismo obarczone jest brakiem formalnym w postaci braku prawidłowego podpisu z imienia i nazwiska.
W dniu 17 lutego 2022r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. dotyczącą nierozpoznania jego wniosku z 31 maja 2022 r. o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Premie na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020. Domagał się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku i zasądzenia na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania wg norm przepianych.
W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując, że brak wniosku uzupełnił, złożył własnoręczny podpis a przepisy nie wymagają, by własnoręczny podpis wskazywał imię i nazwisko.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że prawidłowo pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, gdyż nie uzupełnił on wyraźnie wskazanego braku formalnego polegającego na złożenie podpisu składającego się z imienia i nazwiska
Przedmiotowa sprawa na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2023.259, dalej: p.p.s.a.) została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) - art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a.
W przedmiotowej sprawie zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premia na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. 2016.1196) termin do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy, o którą wnioskował skarżący wynosi 180 dni od dnia zakończenia terminu składania wniosków o przyznanie pomocy. Termin składania wniosków upływał 31 maja 2022r. Termin 180 dni do wydania decyzji upłynął.
W tym miejscu wskazać należy, że czynność pozostawienia na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. bez rozpoznania wniosku wszczynającego postępowanie nie podlega odrębnemu zaskarżeniu. Nie budzi wątpliwości, iż jedynym narzędziem zwalczania sytuacji, kiedy podanie o wszczęcie postępowania administracyjnego organ bezzasadnie pozostawia bez rozpoznania, jest skarga na bezczynność. Ustawa nie wprowadziła bowiem żadnych innych mechanizmów kontroli działań organów administracji odmawiających wszczęcia postępowania motywowanego nieuzupełnieniem przez inicjatora tego postępowania wymagań formalnych. Innymi słowy, niedopuszczalna jest odrębna skarga, której przedmiotem jest czynność pozostawienia wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. Brak zgody strony na tę czynność organu może być kwestionowany wyłącznie skargą na bezczynność. Negatywna ocena tej czynności jako nieznajdującej uzasadnienia w przepisach konsekwentnie prowadzi bowiem do konkluzji, iż sprawa przez kolejny okres, przypadający po 26 sierpnia 2022 r., pozostawała nierozpatrzona. Organ bowiem nadal decyzji w sprawie nie wydał.
Zgodnie z art. 53 § 2 b p.p.s.a skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący poprzedził niniejszą skargę ponagleniem.
Pierwszą czynnością organu po wpływie 31 maja 2022 r. wniosku było skierowanie do strony w piśmie z 26 sierpnia 2022 r. wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku. Następnie organ pismem z 26.09.2022r. pozostawił wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. z uwagi na niezastosowanie się przez stronę do wezwania.
Rozważając zasadność pozostawienia wniosku bez rozpoznania należy mieć na uwadze treść § 9 ust. 1 znajdującego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2016r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premia na rozpoczęcie działalności pozarolniczej" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020 (Dz. U. 2016.1196) zgodnie z którą: wniosek o przyznanie pomocy, poza elementami podania określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, zawiera:
1) dane podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy:
a) imię i nazwisko,
b) miejsce zamieszkania i adres,
c) numer identyfikacyjny Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (numer PESEL), a jeżeli podmiot ten nie posiada obywatelstwa polskiego - kod kraju, serię i numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości,
d) numer identyfikacji podatkowej (NIP), o ile został nadany;
2) numer identyfikacyjny podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, o ile został mu nadany;
3) oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o:
a) spełnieniu warunku, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. c, i podejmowaniu działalności pozarolniczej, o którym mowa w § 2a ust. 1b,
b) niepodleganiu zakazowi dostępu do środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.),
c) wielkości uzyskanej pomocy de minimis, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1), rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013, str. 9, z późn. zm.) oraz rozporządzeniu Komisji (UE) nr 717/2014 z dnia 27 czerwca 2014 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rybołówstwa i akwakultury (Dz. Urz. UE L 190 z 28.06.2014, str. 45);
4) dane małżonka, o których mowa w pkt 1, oraz informacje o ustanowionej rozdzielności majątkowej - w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim;
5) opis planowanej operacji, w tym określenie miejsca jej realizacji i celów;
6) charakterystykę podejmowanej działalności pozarolniczej;
7) informacje dotyczące gospodarstwa - w przypadku podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1;
8) plan finansowy operacji;
10) informację o załącznikach dołączonych do wniosku.
W przedmiotowej sprawie złożony przez skarżącego wniosek z 31 maja 2022r. w miejscach wskazanych w wezwaniu do uzupełnienia braków nie był prawidłowo podpisany. W sekcji XIV brakowało podpisów, podpis na biznesplanie i w pkt 100 wniosku był nieczytelny i wskazano w nim "z up.". Skarżący uzupełniając wniosek złożył podpis w pkt 100, na wydruku biznesplanu oraz w pkt 105 i 111 sekcji XIV wniosku. Złożony podpis składa się z nazwiska skarżącego. Organ uznając, że braki nie zostały uzupełnione wskazał, że skarżący nadal nie uzupełnił wniosku przez złożenie czytelnego podpisu w pkt 100, 105 i na wydruku podsumowania biznesplanu. W postanowieniu z 17 stycznia 2023r. Prezes ARiMR podał, że podpis skarżącego w sposób oczywisty nie różni się specjalnie od podpisu złożonego w pkt 109 wniosku. W miejscu tym podpisała się żona skarżącego z imienia i nazwiska "S. J.".
W ocenie Sądu stanowisko organu nie było zasadne. Słusznie skarżący podał, że żaden z przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie nie stawia wymogu złożenia podpisu składającego się z imienia i nazwiska. Zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 1 ww rozporządzenia podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Rację miał organ wskazując, że powszechnie przyjmuje się, że podpis składa się z imienia i nazwiska. To jednak nie pozwala uznać, że brak podania imienia w podpisie może stanowić podstawę pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Podpis powinien identyfikować osobę składającą wniosek, powinien być własnoręczny i czytelny, tak by można było wnioskodawcę zidentyfikować. W niniejszej sprawie jednobrzmiące dla kobiety i mężczyzny nazwisko "Jańczak" nie pozwala uznać, że w takiej sytuacji własnoręczny podpis winien zawierać imię i nazwisko. Podpis żony skarżącego w pkt 109 wniosku i podpis złożony przez skarżącego w pkt 100, 105, 111 i pod biznesplanem różnią się. Dane skarżącego są podane we wniosku. Podpis złożony przez skarżącego w miejscach wskazanych w wezwaniu jest taki sam. Okoliczność, że organ wezwał o złożenie pełnego podpisu w pkt 100 wniosku a skarżący podpisał się nazwiskiem nie winno skutkować pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Identyfikacja osoby składającej podpis była bowiem w tym przypadku możliwa. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych wniosku było więc nieuzasadnione.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w pkt I wyroku stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. W rozpoznawanym przypadku w dacie wniesienia skargi organ pozostawał nadal w bezczynności. W pkt II wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z kwalifikowaną postacią bezczynności mamy do czynienia, gdy stan niezgodności z prawem (niezałatwienia sprawy) trwa przez dłuższy okres w sytuacji gdy rodzaj i stan sprawy tego nie usprawiedliwia, a także nadto gdy organ nie podejmuje żadnych czynności bądź podejmowane czynności nie są celowe z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy i nie zmierzają do jej jak najszybszego zakończenia (por. np. wyrok w sprawie II GSK 1159/19). W niniejszej sprawie termin do wydania decyzji wynosił 180 dni. Organ podejmował czynności w zakreślonym terminie i choć błędnie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpatrzenia, było to jednak wynikiem nieprawidłowej oceny kwestii uzupełnienia braków formalnych a nie wydłużaniem postępowania w sposób rażący. W sprawie niniejszej taka rażąca sytuacja miejsca nie miała. Sąd z tych względów nie znalazł również podstaw do nałożenia na organ z urzędu grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
W pkt III wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z 31 maja 2022r., co było konsekwencją stwierdzonej bezczynności oraz nieprawidłowym pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie IV wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego wpis od skargi, który wynosił 100 zł. Nadpłacona kwota 100 zł została skarżącemu zwrócona przed wydaniem wyroku (k. 21 akt)