III SAB/Po 86/26

III SAB/Po 86/26 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Donata Starosta /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 3 § 2 pkt 8 i 9, art. 58 § 1 pkt 1, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. P. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Uzasadnienie
E. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w sprawie rozpoznania wniosku o dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie wydania warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków magazynowych płodów rolnych wraz z infrastrukturą towarzyszącą nr [...] Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o dopuszczenie udziału w charakterze strony w postępowaniu, ewentualnie o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, a także o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącej w sposób zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność albo przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę E. P. wskazała w szczególności, że 6 listopada 2025 r. złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze strony w opisanym powyżej postępowaniu wobec okoliczności, że jest bezpośrednim sąsiadem nieruchomości, na której ma powstać inwestycja. Pomimo upływu terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego organ nie wydał żadnego aktu ani czynności procesowej w formie przewidzianej prawem. Organ skierował jedynie pismo, zatytułowane "odmowa uznania za stronę postępowania", które nie zostało wydane w żadnej z form przewidzianych przez ustawę, nie zawierało również elementów właściwych dla aktu administracyjnego ani postanowienia. Jednocześnie skarżąca stwierdziła, że przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpała środki zaskarżenia, wnosząc ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Zdaniem organu, wniesienie przedmiotowej skargi nastąpiło po załatwieniu w sposób właściwy i ostateczny sprawy przez organ. W reakcji na wniosek z 6 listopada 2025 r. organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z 17 listopada 2025 r. informując o przyczynach braku uznania za stronę postępowania. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, wnosząc ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Kolegium postanowieniem z 18 grudnia 2025 r. stwierdziło, że organ nie dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie. Wójt stwierdził również, że w sprawie wniosku skarżącej nie toczy się i nie toczyło się postępowanie, zaś organ nie był zobowiązany do wydania postanowienia w przedmiocie wniosku E. P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. przedmiotem kontroli sądowoadministarcyjnej są zaś:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.).
Z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. wynika, że przedmiotem skargi można uczynić bezczynność organu odnoszącą się sprawy, która powinna zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), postanowienia (pkt 2 i 3) czy też innego aktu lub czynności (pkt 4). Należy wskazać w tym miejscu, że złożenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony stanowi kwestię jedynie uboczną w stosunku do postępowania administracyjnego, a brak oceny czy rozstrzygnięcia w tym zakresie nie tamuje tego postępowania. Może to być ewentualnie naruszenie przepisów (stanowiące nawet podstawę wznowienia postępowania, o ile zostało ono zakończone decyzją ostateczną - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), jednak nie może być ono oceniane w kategorii bezczynności w rozpatrzeniu sprawy administracyjnej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 września 2025 r. II SAB/Bk 50/25, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje natomiast żadnej szczególnej procedury (trybu) w zakresie dopuszczania bądź niedopuszczania podmiotów jako stron postępowania. W szczególności ustawa nie przewiduje obowiązku wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danej osoby do udziału w postępowaniu. Organ władny jest jedynie wydać postanowienia o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (art. 31 § 2 k.p.a.). Nie sposób szczególnej regulacji dotyczącej organizacji społecznych rozciągać również na podmioty domagające się dopuszczenia do udziału w postępowaniu na mocy art. 28 k.p.a. W takiej sytuacji dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako strony następuje poprzez zawiadomienie i dalsze doręczanie kolejnych pism w sprawie. Z kolei o odmowie uznania za stronę informuje się tzw. "zwykłym pismem", które nie podlega zaskarżeniu. Czynność odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym podjęta w ramach postępowania administracyjnego, zawarta w piśmie procesowym organu i niebędąca postanowieniem wydanym na podstawie art. 31 § 2 k.p.a., jest aktem, na który skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 maja 2021 r. I OSK 228/21, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 24 lipca 2017 r. II SA/Bk 510/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 26 marca 2020 r. II SAB/Kr 450/19). W konsekwencji należy przyjąć, że niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu. W tym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację Wójta oraz stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę.
Sąd wskazuje w tym miejscu, że podmiot niebędący organizacją społeczną, który domaga się uznania za stronę w toczącym się postępowaniu, nie jest pozbawiony prawa do sądu oraz kontroli administracyjnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, osoba taka może zaskarżyć decyzję wydaną przez organ po zakończeniu postępowania lub też może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyby orzeczenie stało się ostateczne. Legitymacja takiego podmiotu stanie się przedmiotem oceny organu odwoławczego. Jeżeli tenże podzieli stanowisko o braku legitymacji i umorzy postępowania odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., będzie można taką decyzję zaskarżyć do sądu administracyjnego. W polskim systemie prawa nie ma natomiast instrumentów, które pozwalałyby dokonać weryfikacji prawidłowości ustalenia kręgu stron postępowania przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W szczególności zaś nie jest takim instrumentem skarga na bezczynność przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. W myśl art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd z urzędu zwrócił stronie cały uiszczony wpis wobec odrzucenia skargi.