III SAB/PO 8/24

III SAB/Po 8/24 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak /sprawozdawca/
Szymon Widłak /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GZ 374/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 24 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi D. K. na bezczynność i przewlekłe postępowanie Zarządu Dróg Miejskich w [...] w przedmiocie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi 1. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. przyznaje od organu Prezydenta Miasta P. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 28 312,65 zł,- (dwadzieścia osiem tysięcy trzysta dwanaście złotych 65/100); 3. zasądza od organu Prezydenta Miasta P. na rzecz skarżącego kwotę 597 zł,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 19 października 2020 r. po dokonaniu kontroli pasa drogowego działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich w [...] (dalej: organ) wszczął z urzędu postępowanie o wymierzenie M. K. i D. K. (dalej: skarżący) – na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych (tj. Dz. U. 2020, poz. 470 ze zm., dalej: u.d.p.) kary pieniężnej w związku z zajęciem bez zgody zarządcy drogi pasa drogowego drogi powiatowej ul. [...], poprzez wygrodzenie pobocza o pow. 120 m2.
W dniu 6 i 12 listopada 2020 r. dokonano kolejnych kontroli pasa drogowego, z których sporządzono protokoły. W dniu 18 grudnia 2020 r. dokonano kolejnych oględzin, tym razem z udziałem stron postępowania, z którego również został sporządzony protokół.
Organ pismem z 15 października 2021 r. poinformował strony o prawie do wypowiedzenia się w trybie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) co do zebranych dowodów i materiałów, a decyzją z dnia 29 października 2021 r. organ nałożył na strony karę pieniężną w kwocie 219.600 zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy [...] (powierzchnia 120 m kw.).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżących, decyzją z dnia 28 marca 2022 r. uchyliło decyzję ZDM i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Pismem z dnia 9 maja 2022 r. organ I instancji poinformował skarżących o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i do zgłaszania wniosków dowodowych.
D. K. 29 lipca 2022 r. skorzystał z tego uprawnienia i złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie., w tym także prośbę o pilne zakończenie postępowania.
Pismem z 12 sierpnia 2022 r. organ wezwał spadkobierców poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości o podanie informacji, kto i w jakim okresie wygrodził sporny obszar poprzez umieszczenie płotu w pasie drogowym.
Pismem z 20 sierpnia 2022 r. spadkobiercy udzielili odpowiedzi na wezwanie organu.
D. K. pismem z 18 września 2022 r. w trybie art. 37 k.p.a. wniósł ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. .
W dniu 19 września 2022 r. Zarząd Dróg Miejskich zwrócił się do Urzędu Miasta P. Wydział Urbanistyki i Architektury o przekazanie uzupełniającej dokumentacji dotyczącej realizacji budynku mieszkalnego na wskazanej nieruchomości.
Postanowieniem z 22 września 2022 r., na podstawie art. 36 k.p.a., organ poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w ciągu jednego miesiąca i wyznaczył termin załatwienia sprawy – do dnia 22 listopada 2022 r.
Organ pismem z 6 października 2022 r. ponownie zwrócił się do Urzędu Miasta P. Wydział Urbanistyki i Architektury o przekazanie dokumentacji uzupełniającej związanej z nieruchomością 1/3.
D. K. w dniu 7 listopada 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zarząd Dróg Miejskich w [...], wnosząc o:
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
- stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania;
- stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa
- przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 28.312,65 zł;
- zobowiązanie organu do natychmiastowego zakończenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Skarżący pismem z 7 stycznia 2023 r. w związku z wydaniem przez organ decyzji – cofnął skargę w części, w jakiej domagał się wydania decyzji z uwagi na fakt jej wydania w dniu 21 listopada 2022 roku. Zarząd Dróg Miejskich mocą tego rozstrzygnięcia nałożył na skarżących karę pieniężną w kwocie 219.600 zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy [...] (powierzchnia 120 m kw.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 marca 2023 r., sygn akt. III SAB/Po 37/22 1/ umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Zarządu Dróg Miejskich w [...] do wydania decyzji; 2/ stwierdził, że Zarząd Dróg Miejskich w [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania; 3/ stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4/ w pozostałym zakresie oddalił skargę; 5/ zasądził od Zarządu Dróg Miejskich w [...] na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przesądził , że skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia (art. 52 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), bowiem w dniu 18 września 2022 r złożył ponaglenie.
Sąd uznał również, że dopuszczalność rozpoznania sprawy ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jak i bezczynność nie ogranicza okoliczność zakończenia postępowania, gdyż decyzja w niniejszej sprawie została wydana 21 listopada 2022 r., a więc po wniesieniu skargi.
Z uwagi na to, że skarżący pismem z 7 stycznia 2023 r. cofnął skargę w części w jakiej domagał się wydania decyzji, Sąd w części obejmującej zobowiązanie organu do dokonania czynności, o której mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., umorzył na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postępowanie sądowoadministracyjne.
Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności oraz przewlekłości postepowania. Wyjaśnił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że postępowanie wszczęto z urzędu 19 października 2020 r. Decyzję organu I instancji wydano po raz pierwszy dopiero w dniu 29 października 2021 r., czyli po ponad roku prowadzenia postępowania. W tym czasie nie wystosowano do stron pisma w trybie art. 36 kpa. Po uchyleniu tej decyzji przez decyzję SKO z dnia 28 marca 2022 r. do dnia wniesienia skargi postępowanie przed organem nie zostało zakończone. Sąd zwrócił uwagę, że tylko raz - pismem z 22 września 2022 r. na podstawie art. 36 k.p.a. organ poinformował o niezałatwieniu sprawy w ciągu jednego miesiąca i wyznaczył termin załatwienia sprawy – do dnia 22 listopada 2022 r., ale przed 22 września 2022 r. organ pozostawał już w bezczynności. Zdaniem Sądu wskazane okoliczności są wystarczające do stwierdzenia, że organ był w bezczynności.
Odnosząc się do przewlekłości postępowania Sąd wskazał, że w okresie od wszczęcia postępowania do dnia wydania decyzji w dniu 21 listopada 2022 r., organ podejmował wybrane czynności (oględziny, wezwanie spadkobierców zbywcy nieruchomości, wezwanie właściwego organu o nadesłanie dokumentacji architektoniczno – budowlanej ), jednakże odbywały się one w znacznych odstępach czasu, tym samym nie można określić ich jako podejmowanych bez zbędnej zwłoki. Postępowanie było prowadzone opieszale i dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy, a więc z naruszeniem przepisów art. 35 i 36 k.p.a.
Jednakże w ocenie Sądu zaistniała bezczynność oraz przewlekłość, nie miały charakteru rażącego. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności i przewlekłości Sąd wziął pod uwagę, że "rażącym naruszeniem prawa" w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można uznać, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Zdaniem Sądu taka sytuacja w tej sprawie nie wystąpiła.
WSA na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej. Sąd uznał, że fakt stwierdzenia przewlekłości postępowania lub bezczynności sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz strony skarżącej. Gdyby bowiem taki był zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej bądź grzywny, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Tym samym Sąd mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności, jak również fakt wydania przez organ decyzji uznał, że przyznanie sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego nie jest uzasadnione.
D. K. złożył skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 1502/23 uchylił wyrok WSA w Poznaniu w części objętej punktami III i IV i w tym zakresie przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.
NSA w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia wyroku Sądu. Wprowadza on wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyroku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienia. Przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera któregoś z wymienionych w tym przepisie elementów. W ramach rozpatrywania tego właśnie zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tego przepisu. Podkreślono , że uzasadnienie orzeczenia sądu nie może sprowadzać się jedynie do rekapitulacji przebiegu postępowania i powielenia lapidarnego stanowiska organu. Sąd administracyjny nie może jedynie bezkrytycznie przyjmować zajętego przez organ stanowiska prawnego, zwłaszcza jeżeli jest ono kwestionowane przez stronę postępowania. Stanowisko sądu powinno zawierać odniesienie do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. m.in. wyrok NSA dnia z 13 stycznia 2009r., sygn. akt I FSK 1904/07). Dopiero tak przeprowadzona kontrola sądowa pozwala stronom postępowania sądowego poznać sposób rozumowania i argumentacji sądu oraz umożliwia dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku stała się zatem przedmiotem skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a, bowiem uzasadnienie sporządzone zostało w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie wyroku w zaskarżonej części tj. co do stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość nie były rażące i że nie było podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
Nie może być uznane za wystarczające ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji jedynie do przytoczenia przyjmowanej w orzecznictwie definicji rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. .Sąd nie wskazał bowiem konkretnych okoliczności sprawy, które w jego ocenie świadczyłyby o tym, że stwierdzonej bezczynności i przewlekłości nie można uznać za rażące naruszenie prawa.
Jako lapidarne ocenił NSA uzasadnienie oddalenia skargi w zakresie wniosku o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Samo stwierdzenie w zaskarżonym rozstrzygnięciu , że "mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej okoliczności, jak również fakt wydania przez organ decyzji, przyznanie sumy pieniężnej nie jest uzasadnione" (s. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) jest zdecydowanie niewystarczające. Nie odniesiono się także do podniesionych w skardze argumentów, że bezczynność i przewlekłość miały charakter rażący ani też do wskazywanych okoliczności uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej, nawiązujących do tego konkretnego postępowania i konkretnej sytuacji skarżącego.
Zdaniem NSA - Sąd pierwszej instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie czy stwierdzona bezczynność i przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, powinien był ocenić wielkość przekroczenia terminu załatwienia sprawy, czy organ prowadzący postępowanie podejmował jakiekolwiek czynności w toku tego postępowania na poszczególnych jego etapach, celowość tych czynności z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę specyfikę tego postępowania z punktu widzenia przepisów stanowiących podstawy prawne nałożenia kary tj. w szczególności art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, zgodnie z którym za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub z przekroczeniem terminu zajęcia bądź zajęcia powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi, zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty, która zgodnie z art. 40 ust. 4-6 ww. ustawy odpowiadać powinna iloczynowi liczby m2 zajętej powierzchni pasa drogowego, stawki opłaty za zajęcie 1 m2 oraz liczby dni, a przede wszystkim należycie uzasadnić swoje stanowisko.
Analogicznie ocenił zarzut braku dostatecznego umotywowania zawartego w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a, bowiem sąd I instancji ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu i tylko wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi.
Ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i na podstawie art. 185 §1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w części obejmującej punkty III i IV sentencji i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd I instancji związany jest wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 marca 2023 r., sygn akt. III SAB/Po 37/22 po rozpoznaniu skargi D. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Zarządu Dróg Miejskich w [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi
1/ umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Zarządu Dróg Miejskich w [...] do wydania decyzji;
2/ stwierdził, że Zarząd Dróg Miejskich w [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania;
3/ stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
4/ w pozostałym zakresie oddalił skargę;
5/ zasądził od Zarządu Dróg Miejskich w [...] na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.
NSA wyrokiem z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 1502/23 uchylił wyrok WSA w Poznaniu w części objętej punktami 3 i 4 i w tym zakresie przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. W zakresie ponownego rozpoznania sprawy wskazał m.in. że ocenić należy wielkość przekroczenia terminu załatwienia sprawy, okoliczność czy organ prowadzący postępowanie podejmował jakiekolwiek czynności na poszczególnych jego etapach, wreszcie celowość tych czynności z punktu widzenia przedmiotu rozpatrywanej sprawy, którym jest nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, ich racjonalność i konstruktywność. Na kanwie rozpoznawanej sprawy , przy tak zakreślonych wskazaniach oraz granicach jej rozpoznania okoliczności te nie wpływają już na ustalenie faktu pozostawania w bezczynności czy przewlekłości, bo jest to kwestia bezsporna, ale mają znaczenie przy ocenie charakteru naruszenia prawa.
W ślad za NSA należy też przyjąć, że za usprawiedliwione dążenie do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi mogą być uznane tylko te czynności organu administracji, które pozwalają ustalić rzeczywisty przebieg linii pasa drogowego oraz okres i powierzchnię jego zajęcia.
Tymczasem w postępowaniu prowadzonym od października 2020r. organ albo nie podejmował w wymaganych przepisami prawa terminach czynności zmierzających bezpośrednio do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności albo wykonywał czynności nierzeczowe i wręcz zbędne z punktu widzenia rozstrzygnięcia tego postępowania. Przedmiot zaskarżenia należy oceniać w oparciu o wskazane wyżej wytyczne , okoliczności sprawy przytoczone w uzasadnieniu skargi i wynikające z chronologii postępowania. Należy przyznać rację stronie, że oględziny z 24 sierpnia 2021 roku czy też raczej zdjęcia spornego ogrodzenia i części nieruchomości dokonane zostały bez udziału stron postępowania i niemal po roku od wszczęcia postępowania. Zostały przeprowadzone pomimo ,że D. K. już w listopadzie 2020 roku , korzystając z uprawnienia wskazanego w art.10 § 1 Kpa zwrócił się do organu z prośbą o możliwość uczestniczenia w tych czynnościach i odpowiednio wcześniejszego informowania o nich. Jest to okres, w którym organ zdaje się jedynie potwierdzać fakt samego zajęcia pasa drogowego , czyli stwierdzenia faktu naruszenia , co w istocie wynikało już z pierwszej czynności ,a konkretnie z dokonanej w dniu 19 października 2020 roku kontroli pasa drogowego, gdyż każda kolejna kontrola fakt ten potwierdzała. Czynności te, jakkolwiek prowadzone rok jedynie częściowo wyczerpywały ustalenie okoliczności wskazanych w dyspozycji art. 40 ust.12 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku - O drogach publicznych, bowiem żadna z nich nie zmierzała w tym okresie ani do ustalenia rzeczywistej linii pasa drogowego ani ustalenia podmiotu faktycznie dokonującego zajęcia .Ostatecznie ,w wydanej w dniu 29 października 2021 roku , czyli po roku od wszczęcia postępowania decyzji nie zawarto innych okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek nałożenia kary niż istniejące już w dacie wszczęcia postępowania, bowiem zarówno zajęta powierzchnia, jak liczba dni zajmowanego pasa drogowego pozostały niezmienne aż do 21 listopada 2022 roku. Powyższe oraz niemal roczny czas oczekiwania na tę decyzję dowodzą rażącej bezczynności organu.
Nie inaczej zdaje się postępować organ po uchyleniu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 marca 2022 r. decyzji organu pierwszej instancji z 29 października 2021 r. stwierdzając, że organ ten nie ustalił przebiegu linii granicznych pasa drogowego, a także nie wyjaśnił kto dokonał zajęcia pasa drogowego. Przy dość jednoznacznych wytycznych organ I instancji dopiero 16 sierpnia 2022 roku zwraca się do spadkobierczyń poprzedniego właściciela nieruchomości ,a we wrześniu 2022 roku o nadesłanie uzupełniającej dokumentacjo architektonicznej. W powyższej sytuacji, skoro organ za konieczne ( choć nie wynikające z wytycznych ) uznał szczegółowe wyjaśnienie kwestii daty posadowienia płotu , to decyzja winna być wydana najpóźniej we wrześniu 2022 roku , bo z oświadczeń spadkobierczyń wynikało wprost ,że płot znajdował się już na spornej nieruchomości w roku 1997.Stąd całkowicie uzasadnionym było złożenie ponaglenia przez stronę 18 września 2022 roku oraz jej uwagi dokonane do protokołu w dniu 16 września 2022 roku .Podobnie niczym nieuzasadniona była zwłoka w prowadzonym postępowaniu od momentu zwrotu akt z decyzją SKO z 22 marca 2022 roku aż do sierpnia 2022 roku. Należy tu podkreślić fakt 3 krotnego, bo dokonanego 9 maja, 7 lipca i 29 lipca 2022 roku korespondowania przez stronę z organem i powielanymi prośbami o pilne zakończenie postępowania. Okoliczności podane przez stronę i zebrany materiał dowodowy nie tylko nie podyktowały organowi I instancji konieczności rychłego zakończenia postępowania, a wręcz przeciwnie – z ich pominięciem i w ocenie sądu zbędnie zwrócono się dopiero we wrześniu 2022 roku o uzupełniającą dokumentację architektoniczną .Zbędnie, gdyż zarówno z licznych protokołów kontroli pasa drogowego, jak i oświadczeń stron, a także córek dotychczasowego właściciela wynikało wprost, że płot nie został posadowiony przez D. K.. Co więcej - organ już w październiku 2020 roku dysponował dokumentacją architektoniczną ,w tym również mapą zasadniczą arkusza [...] działki [...]. W istocie więc odtworzenie rzeczywistego przebiegu granicy było możliwe już w oparciu o mapę sporządzoną przez geodetę T. D. ,a także mapę zasadniczą sporządzoną przez Przedsiębiorstwo Geopoz , które załączone były do akt jeszcze przed wszczęciem postępowania (k. 3 i 4 akt sprawy). Kwestia kolizji samowolnie zrealizowanego przez właścicieli w latach 90-ch garażu na terenie nieruchomości obecnie zajmowanej przez stronę nie miała więc żadnego znaczenia dla rzeczywistego ustalenia zajętej powierzchni , czego bezpośrednim dowodem jest ta sama powierzchnia zajęcia pasa drogowego , co wskazana w pierwszym protokole oględzin z 19 października 2020 roku. Z decyzji wydanej już po wniesieniu skargi nie wynika jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia miały ustalenia w kwestii daty realizacji budowy garażu w latach 90, tym bardziej zaś nie wynika konieczność żądania jeszcze 6 października 2022 roku uzupełniającej , kolejnej dokumentacji, tym razem budynku mieszkalnego na działce [...], skoro organ i tak uznał, że osobą odpowiedzialną za zajęcie pasa drogowego jest D. K.. Dwukrotne zwracanie się o nadesłanie dokumentacji architektonicznej było więc oczywiście zbędne i było dowodem braku koordynacji czynności postępowania. Ostatecznie organ I instancji wydał decyzję dopiero 21 listopada 2022 r., po złożeniu ponaglenia i po skierowaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie sądu proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia oraz warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy jest rażąco przewlekłe i pozbawione racjonalnego uzasadnienia .Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu, nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.
W takiej sytuacji oczywistym staje się konieczność zasądzenia kwoty w wysokości dochodzonej w skardze. Tym bardziej, że skarżący wskazywał na konkretne negatywne przeżycia psychiczne związane z prowadzonym przewlekle postępowaniem administracyjnym. Kwota otrzymywana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest surogatem zadośćuczynienia za negatywne przeżycia związane z przewlekłością postępowania. Wysokość przyznanej sumy pieniężnej odpowiadać musi okolicznościom faktycznym i prawnym sprawy, uwzględniając w szczególności czas trwania bezczynności i przewlekłości, ich przyczyny oraz wpływ strony na ich powstanie, a także charakter postępowania, w którym stwierdzono bezczynność lub przewlekłość i ich dolegliwość dla strony. Ten instrument procesowy w postaci sumy pieniężnej został przez ustawodawcę wprowadzony w celu zapewnienia udzielenia przez sąd administracyjny bardziej efektywnej ochrony jednostki przed bezczynnością i przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organy administracji publicznej. Przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej pełni nie tylko funkcję represyjną i prewencyjną, a także kompensacyjną – za krzywdę której doznał na skutek wadliwego działania administracji publicznej. Tutaj należy podkreślić, że inicjatywa i zachowanie strony nie tylko nie utrudniały organowi sprawnego przebiegu postępowania, ale przy właściwym jej odczytaniu umożliwiłoby załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, o co wielokrotnie wnosił skarżący. W kontrolowanym postępowaniu wystąpiły rażące opóźnienia ,a wnioski te sąd opiera na szczegółowej analizie kolejno podejmowanych czynności i całościowym oglądzie dwuletniego postępowania , którego charakter nie był nadmiernie skomplikowany. Do rażących zaniedbań organu należą też te czynności, które wprawdzie nie są ograniczone normatywnym nakazem zachowania terminu, ale dokonane ze zwłoką również podważają zaufanie do organu. D. K. w dniu 10 listopada 2020 roku zwrócił się do organu o wyznaczenie innego terminu dokonania czynności oględzin z uwagi na zbyt późne poinformowanie o ich terminie. Niemniej oględziny odbyły się w wyznaczonym terminie bez udziału stron. Zdezorientowanie strony mógł pogłębiać fakt ,że w dniu 3 listopada 2020 roku skarżący otrzymał od organu pismo wzywające do rozbiórki ogrodzenia w sprawie, która nie dotyczyła nałożenia kary pieniężnej i nosiła inną sygnaturę ,a o której strona nie miała żadnej wiedzy. Na odpowiedź organu w tej kwestii strona czekała aż do 26 stycznia 2021 roku, przy czym w istocie nie uzyskała odpowiedzi, czy nadal pozostaje zobligowana do usunięcia ogrodzenia i jakie ma to konsekwencje dla postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Sąd dostrzegając oczywiste lekceważenie aktywności strony , opóźnianie możliwości zapoznania z pełnym materiałem dowodowym, brak woli terminowego załatwienia sprawy , brak precyzyjnych informacji o przyczynach zwłoki w prowadzonym postępowaniu uznał w konsekwencji ,że zasadne było roszczenie w zakresie przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej we wnioskowanej przez niego wysokości 28.312,65 zł. Działania administracji powinny bowiem charakteryzować się tego rodzaju aktywnością, która jest skierowana na sprawne, terminowe i zgodne z prawem załatwienie konkretnej sprawy, a w niniejszej sprawie dyrektywy te całkowicie zawiodły.
Biorąc po uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( art. 149 § 1 a p.p.s.a. ).
Sąd przyznał od organu I instancji na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 28312,65 zł ( art. 149 § 2 p.p.s.a. ).
O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.