III SAB/Po 44/26

III SAB/Po 44/26 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2026-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Sebastian Michalski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 1, 2 i 3, art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3, art. 227, art. 247
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 21 pkt 1-2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Dnia 6 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Komendanta Straży w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
K. S., pismem z dnia 11 listopada 2025 roku, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego na "bezczynność oraz naruszenie prawa przez Straż Miejską Miasta [...]".
Skarżący wyjaśnił, że przedmiot skargi obejmuje bezczynność oraz niezgodne z prawem działanie Straży Miejskiej Miasta [...], co ma polegać w szczególności na:
- systemowym uchylaniu się od rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej poprzez stosowanie nielegalnej formuły "Wniosek nie stanowi wniosku w rozumieniu ustawy i pozostaje bez rozpoznania";
- bezpodstawnym ograniczaniu prawa do informacji poprzez formułę "Zgłaszający podejrzenie popełnia wykroczenia nie jest stroną w sprawie o wykroczenia, a więc nie przysługuje mu wgląd do akt sprawy, a także Straż Miejska nie informuje szczegółowo o zastosowanych środkach prawem przewidzianych";
- "utrwalaniu błędnej praktyki interpretacji znaków drogowych B-35 i B-36 w sposób sprzeczny z przepisami o prawa i orzecznictwem sądów"
- brak nadzoru i działań naprawczych ze strony organu nadrzędnego – Prezydenta Miasta [...]".
Mając na uwadze powyższe skarżący zażądał:
1. stwierdzenia bezczynności Straży Miejskiej Miasta [...] w sprawach dotyczących udostępniania informacji publicznej;
2. zobowiązania Straży Miejskiej Miasta [...] do rozpatrzenia wszystkich wniosków o udzielenie informacji publicznej;
3. stwierdzenia, że praktyka interpretacyjna Straży Miejskiej Miasta [...] w odniesieniu do znaków drogowy B-35 i B-36 jest niezgodna z prawem;
4. nakazanie Prezydentowi Miasta [...], jako organowi zwierzchniemu Straży Miejskiej, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za stosownie nielegalnych formuł i praktyk, podjęcia czynności służbowych i dyscyplinarnych wobec osób, które dopuściły się naruszeń prawa, przekazanie informacji o wynikach postępowania do właściwego prokuratora lub Wojewody [...], wdrożenia obowiązkowych szkoleń z zakresu stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, interpretacji znaków drogowych oraz odpowiedzialności urzędników za treść pism urzędowych;
5. zobowiązanie Straży Miejskiej Miasta [...] do trwałego usunięcia z użycia i ze wzorów pism sformułowań niemających oparcia w przepisach prawa w szczególności "zgłaszający podejrzenie popełnienia wykroczenia niej jest stroną w sprawie, a więc nie przysługuje mu wgląd do akt sprawy, a Straż Miejska nie informuje szczegółowo o zastosowanych środkach prawem przewidzianych";
6. wskazanie Prezydentowi Miasta [...] konieczności podjęcia działań o charakterze naprawczym i prewencyjnym;
7. przekazania sprawy właściwemu prokuratorowi celem zbadania czy działania lub zaniechania Straży Miejskiej Miasta [...] wyczerpują znamiona czynu z art. 231 Kodeksu karnego;
8. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Komendant Straży zażądała oddalenia skargi oraz zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada co jest przedmiotem skargi; sąd weryfikuje czy skarga dotyczy działalności administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego co zachodzi w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności (działań administracji publicznej) nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów.
W świetle art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej "k.p.a."), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Kognicji sądów administracyjnych nie podlegają sprawy inne, niż opisane powyżej, przy czym muszą to być sprawy, w których działania organów administracji charakteryzują się wskazanymi cechami.
Zgodnie natomiast z treścią art. 3 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1-2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), z tym że:
1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi;
2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w odniesieniu do konkretnego wniosku o udzielenie informacji publicznej, a także decyzja o odmowie udzielenia informacji publicznej, bądź decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej.
W treści skargi K. S. nie można doszukać się przedmiotu zaskarżenia, który odpowiadałby którejkolwiek z wymienionych powyżej form działalności administracji publicznej.
Z kolei analiza treści zarzutów kierowanych pod adresem Straży Miejskiej Miasta [...], a także analiza wskazanych w skardze środków naprawczych, których zastosowania skarżący domaga się od Sądu, w sposób oczywisty prowadzi do wniosku, że przedmiotem skargi złożonej do Sądu są zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez Straż Miejską Miasta [...], naruszenie praworządności lub interesów skarżącego, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw w rozumieniu art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691).
Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg w rozumieniu art. 227 K.p.a. Działania administracji publicznej będące przedmiotem skarg, o których mowa w art. 227 K.p.a., nie podlegają kontroli sądów administracyjnych z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddanych kontroli sądowoadministracyjnej. W postępowaniu unormowanym przepisami Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego tym nie wydaje się aktu wskazanego w art. 3 § 2 pkt 1-4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również nie mają zastosowania przepis art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.
Pogląd powyższy jest utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2024 r. i powołane w uzasadnieniu postanowienia orzeczenia tj. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09, z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń sądów administracyjnych zwanej dalej "CBOSA").
Zarówno sposób załatwienia skargi powszechnej (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.), poprzez zawiadomienie o załatwieniu skargi, jak również zarzucana w związku z tym bezczynność w rozpatrzeniu skargi powszechnej nie należy do właściwości sądów administracyjnych. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność w tym zakresie.
Tryb skargowy jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego tj. postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego.
Niemożność zakwalifikowania sposobu załatwienia skargi złożonej w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego do aktów i czynności zaskarżalnych do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 P.p.s.a. powoduje konieczność odrzucenia skargi.
Przedmiotem skargi na bezczynność Straży Miejskiej Miasta [...] są nieprawidłowościami w funkcjonowaniu tej organizacji. Stwierdzić zatem należało, że skarga ta nie dotyczy spraw należących do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego i jako taka nie może podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.
Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a., skargę należało odrzucił (punkt pierwszy postanowienia).
Na podstawie art. 247 P.p.s.a. orzeczono o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy (punkt drugi postanowienia). Zgodnie z powołanym przepisem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi.
Na gruncie tego przepisu przyjmuje się, że przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. Przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Taka sytuacja zachodzi wówczas, gdy przepis, który całkowicie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony, jest jednoznaczny i nie wymaga jakiejkolwiek wykładni poza językową. Potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 247 oraz powołane tam orzecznictwo).