III SAB/PO 43/21

III SAB/Po 43/21 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-04-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Marzenna Kosewska /przewodniczący/
Robert Talaga /sprawozdawca/
Walentyna Długaszewska
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
659
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OZ 514/22 - Postanowienie NSA z 2024-06-14
III OSK 1851/22 - Wyrok NSA z 2024-06-14
III OZ 515/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-15
II SA/Wa 401/22 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2022-05-25
Skarżony organ
Kurator Oświaty
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 3 § 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2011 nr 123 poz 698
art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach - tekst jednolity.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 § 1, § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 35, art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kurator Oświaty w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] listopada 2021 roku M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kurator Oświaty w sprawie wydania decyzji administracyjnej w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego.
W skardze M. S. wniósł o wyznaczenie Kurator Oświaty terminu załatwienia sprawy, stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]zł wynikającej z art. 149 §2 w związku z art. 154 § 7 p.p.s.a., zasądzenie ma jego rzecz zwrotu wpisu sądowego.
W uzasadnieniu M. S. wskazał, że postępowanie w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego prowadzi Kurator Oświaty, który jest zobowiązany na podstawie art. 9b ust. 4 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela do wydania decyzji administracyjnej o nadaniu nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, lub na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy Karta Nauczyciela decyzji o odmowie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego.
W uzasadnieniu skarżący zrelacjonował dotychczasowy przebieg sprawy i wskazał, że w dniu [...] grudnia 2001 roku złożył w Kuratorium Oświaty w P. sprawozdanie z wykonania planu rozwoju zawodowego, przeprowadzonego zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami wykonawczymi, z prośbą o dokonanie jego oceny w celu nadania mi stopnia nauczyciela dyplomowanego. Sprawozdanie było udokumentowane sześćdziesięcioma załącznikami.
W dniu [...] grudnia 2001 roku Kurator Oświaty wszczął postępowanie w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, nadając sprawie znak: [...].
Pismem z dnia [...] lutego 2002 roku, znak: [...] Kurator Oświaty przedłużył termin rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2001 roku do dnia [...] marca 2002 roku uzasadniając wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy koniecznością analizowania dostarczonej dokumentacji pod kątem spełnienia przez nauczycieli warunków określonych w art. 9b ust. 1 Karta Nauczyciela, ale od tego czasu nie podjął jednak żadnego działania.
W dniu [...] października 2021 roku M. S. skierował w sposób zgodny z art. 37 § 3 pkt 2 k.p.a. ponaglenie do organu wyższego stopnia - Ministra Edukacji i Nauki, za pośrednictwem Kurator Oświaty. Zostało ono Kuratorowi skutecznie doręczone w dniu [...] października 2021 r. Tym samym wyczerpał środki zaskarżenia o których mowa w art. 52 § 2 oraz w art. 53 § 2 b P.p.s.a.
Zdaniem skarżącego w postępowaniu rażąco przekroczono terminy załatwienia sprawy, co spowodowało wymierne straty finansowe na jego szkodę polegające na dotychczasowym zaszeregowaniu w stawkach wynagrodzeń właściwych dla nauczyciela mianowanego, przez co uznał za zasadne przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]zł, która wynika z art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 154 P.p.s.a. Podkreślił szczególnie długi czas prowadzenia postępowania w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Ponadto poinformował, że zwłoka z jego strony była spowodowana splotem okoliczności osobistych i zawodowych, których w tym miejscu szerzej nie omówił, by nie absorbować uwagi Sądu sprawami nie podlegającymi postępowaniu sądowo-administracyjnemu. Stwierdził jednak, że miały w tym swój udział inne zaniechania Kurator Oświaty. Jednocześnie uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie kwoty równej połowie dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ wyjaśnił, że nie prowadzi postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego w stosunku do M. S. zostało zakończone w 2002 roku, pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W sprawie nie udało się odnaleźć wniosku, ani pism kierowanego do skarżącego. Okres przechowywania akt w sprawach awansu na stopień nauczyciela dyplomowanego, jak wynika z rzeczowego wykazu akt sporządzonego na podstawie ustawy o narodowym zasobie archiwalnym wynosi w stosunku do korespondencji w sprawie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego 5 lat (1106 - B-5). Zatem korespondencja w niniejszej sprawie już nie istnieje. Z rejestru wniosków sesja zimowa 2002 roku, wynika, że skarżący nie dostarczył wniosku po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych pod poz. 61. Nadto z rejestru wniosków pobranych do uzupełnienia i niedostarczonych po wezwaniu Komisji Kwalifikacyjnej, również wynika, że skarżący po pobraniu wniosku celem uzupełnienia nie przedłożył ponownie wniosku (poz. 61). Zgodnie z obowiązującymi w 2002 roku przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2000r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (Dz. U. z 2000.70.825) dokumentacja załączona do wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego powinna zawierać dokumenty wymienione w par. 7, a postępowanie kwalifikacyjne zgodnie z par. 8 ust 5 rozpoczynało się od analizy formalnej dokumentacji, o której mowa w par.7. Jeżeli wniosek oraz dokumentacja nie spełniały wymogów formalnych organ nadający stopień awansu zawodowego wzywał do uzupełnienia w wyznaczonym terminie. Nie uzupełnione wnioski pozostawiano bez rozpoznania odnotowując ten fakt w rejestrze poszczególnych sesji. Taki właśnie przebieg miała sprawa wniosku skarżącego, mimo niezachowania korespondencji, z zachowanych dokumentów w postaci wyżej opinanego rejestru, wynika, że skarżący nie uzupełnił wniosku, a zatem niemożliwe było rozpatrzenie sprawy i nastąpiło jej zakończenie. Organ zwrócił uwagę, że skarżący przez 20 lat nie domagał się prowadzenia postępowania, pracując w tym czasie jako nauczyciel mianowany i prowadząc aktywność społeczną. Zdaniem organu tym samym skarżący nie uznawał, że prawidłowo złożył wniosek i nie wiadomo z jakich powód po 20 latach "przypomniał" sobie o tym, że organ rzekomo nie rozpoznał wniosku o nadanie stopnia awansu nauczyciela dyplomowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Równocześnie, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powyższej ustawy kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekania w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia przewlekłości Kurator Oświaty w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego poprzedziło wniesienie ponaglenia, co oznacza, że skarżący wyczerpał wymogi formalne określone w art. 53 § 2b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu wskazać należy, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
Kodeks postępowania administracyjnego precyzuje przy tym, w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., że przewlekłość ma miejsce, w sytuacji, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Konsekwentnie w orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie nie podejmuje działań charakteryzujących się koncentracją, względnie mają one charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie postawić zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Sąd rozpoznając skargę na przewlekłość prowadzonego postepowania powinien bezspornie ustalić, że organ nie załatwił sprawy w sposób przewidziany w ustawie. Tymczasem w sprawie niniejszej takie ustalenie – w świetle okoliczności faktycznych sprawy – nie jest możliwe. Jak bowiem wynika z odpowiedzi na skargę i załączonych do niej akt sprawy (w tym również rejestru wniosków - sesja zimowa 1100 BE 10 - przesłanego na wezwanie Sądu) – organ nie posiada dokumentacji dotyczącej postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2001 roku, bowiem dokumentacja tego typu podlegała archiwizacji, a następnie została zniszczona. Potwierdzają to okoliczności sprawy przedstawione przez Kurator Oświaty w piśmie z dni [...] lutego 2022 roku, w którym wyjaśniono, że "Pismem z dnia [...].08.2013r., uzupełnionym pismem z dnia [...].10.2013r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. o wyrażenie zgody na brakowanie dokumentów niearchiwalnych, wyszczególnionych w załączniku do wniosku spisie w ilości [...] mb. W spisie tym znalazły się dokumenty niearchiwalne dot. awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego wycofane wnioski z roku 2002 pod numerem [...]. Dokumenty te znalazły się w Archiwum Zakładowym organu na skutek przekazania ich do archiwum w dniu [...].10.2011 r. przez jednostkę aktotwórczą organu, a mianowicie Wydział Edukacji Specjalnej Wychowania i Opieki (spis zdawczo-odbiorczy (akt Nr [...]). Pod pozycją nr [...] były dokumenty dot. awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego wycofane wnioski. W dniu [...].10.2013 r. Archiwum Państwowe w P. wyraziło zgodę na brakowanie dokumentacji niearchiwalnej objętej wyżej opisanym wnioskiem. Dokumenty zostały zniszczone i dniu [...].02.2014r. został wydany przez firmę M. , będącym przedstawicielem DOKUMENTA Certyfikat zniszczenia Nr [...]".
Sprawa skarżącego, jak wynika z akt wymienionych w pkt 1 nin. pisma była sprawą wycofaną, na skutek nieuzupełnienia braków formalnych wniosku. Znalazła się zatem wśród dokumentów niearchiwalnych, obejmujących pisma m.in. wzywające do uzupełnienia braków formalnych wniosku, jak również pismo o zakończeniu postępowania i odbiorze akt. Pisma te zostały, jako niearchiwalne, zniszczone. Tym samym w sytuacji występującej w sprawie nie jest możliwie uwzględnienie skargi na przewlekłość i zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2001 roku. W takich okolicznościach faktycznych, ze względu na brak akt sprawy, niemożliwe jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a zobowiązanie organu do załatwienia wniosku mogłoby prowadzić do ponownego rozpoznania zakończonej sprawy, co jest niedopuszczalne i stanowi przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jednocześnie stwierdzić należy, że akta administracyjne podlegają przechowywaniu przez właściwe organy administracji publicznej przez określony czas, a następnie archiwizowaniu i niszczeniu w sposób przewidziany w stosownych przepisach. Jak wynikało z przepisów obowiązujących w momencie podejmowania decyzji przez Kurator Oświaty był on umocowany do dokonania przywołanych wyżej czynności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 123, poz. 698 ze zm.) dokumentacja powstająca w organach państwowych i państwowych jednostkach organizacyjnych, w organach jednostek samorządu terytorialnego i samorządowych jednostkach organizacyjnych oraz napływająca do nich, jest przechowywana przez te organy i jednostki organizacyjne przez okres ustalony na podstawie upoważnienia zawartego w ust. 2, po tym zaś okresie:
1) dokumentacja stanowiąca materiał archiwalny jest przekazywana do właściwych archiwów państwowych;
2) dokumentacja inna niż wymieniona w pkt 1 może ulec brakowaniu.
W świetle zaś § 3 ust. 1-3 przywołanego wyżej rozporządzenia, rzeczowa klasyfikacja oraz kwalifikacja dokumentacji ze względu na okresy jej przechowywania, wytwarzanej i gromadzonej przez organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, wchodzi w skład wykazów akt, wprowadzanych przez właściwe organy: ministrów i inne centralne organy państwowe dla urzędów ich obsługujących oraz kierowników centralnych państwowych jednostek organizacyjnych – w porozumieniu z Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych (pkt 1) oraz niewymienione w pkt 1 organy administracji publicznej i kierowników niewymienionych w pkt 1 jednostek organizacyjnych – w porozumieniu z dyrektorem właściwego miejscowo archiwum państwowego.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, dokumenty przekazane do zniszczenia obejmujące akta spraw administracyjnych zakończonych przed tym organem, zostały zakwalifikowane jako dokumentacja niearchiwalna (kat. B), co wynika ze zgody Dyrektora Archiwum Państwowego w Poznaniu na jej brakowanie, dokonywane w trybie § 4 wskazanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, dokumentacja niearchiwalna, o której mowa w § 1, podlega brakowaniu po upływie okresu przechowywania określonego we właściwym wykazie akt. Brakowanie dokumentacji niearchiwalnej polega na ocenie jej przydatności do celów praktycznych, wydzieleniu dokumentacji nieprzydatnej i przekazaniu jej na makulaturę. Brakowanie dokumentacji niearchiwalnej przez organy i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, następuje na podstawie zgody.
W świetle powyższych rozważań, Kurator Oświaty nie można zarzucić naruszenia obowiązujących przepisów, bowiem był on uprawniony do zniszczenia dokumentacji obejmującej wniosek skarżącego z [...] grudnia 2001 roku, a w konsekwencji – wobec niemożności ustalenia przebiegu postępowania dotyczącego tego wniosku – organowi temu nie można skutecznie zarzucić przewlekłości w załatwieniu sprawy.
Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga nie mogła zostać uwzględniona, a zatem należało ją oddalić.