III SAB/Po 19/06

III SAB/Po 19/06 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2007-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Małgorzata Bejgerowska /sprawozdawca/
Małgorzata Górecka /przewodniczący/
Tadeusz Geremek
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek As.sąd. Małgorzata Bejgerowska ( spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007r. przy udziale sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Wójta Gminy D. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od aktu nadania własności ziemi I. zobowiązuje Wójta Gminy D. do dokonania czynności poprzez przekazanie w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wyroku, odwołania K.K. z dnia [...] roku od decyzji Naczelnika Gminy w D., nr [...], z dnia [...] roku wraz z aktami administracyjnymi do Sądu Okręgowego w P. właściwego do rozpoznania odwołania, II. zasądza od Wójta Gminy D. na rzecz K.K. kwotę [...] ( [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/M. Bejgerowska /-/M. Górecka /-/T.M. Geremek WSA/wyr.1 - sentencja wyroku
Uzasadnienie
Naczelnik Gminy w D. aktem własności ziemi, nr [...] z dnia [...]., działając na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) stwierdził, iż S.K. stał się z mocy prawa właścicielem nieruchomości o powierzchni [...]ha, położonej we wsi R., zapisanej w księdze wieczystej tom [...] wykaz [...] wraz z zabudowaniami. W powyższym akcie własności stwierdzono też powstanie z mocy prawa prawo dożywocia na rzecz B.K.
Pismem z dnia [...]marca 1999 r. K.K., następca prawny B.K., zwrócił się do Urzędu Gminy w D. o nadesłanie odpisu decyzji z dnia [...] (aktu własności ziemi), którą otrzymał w dniu [...] kwietnia 1999 r.
Dnia [...] K.K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego "o przywrócenie terminu odwołania, stwierdzenie nieważności i uchylenie decyzji z dnia [...]., nr [...]" podnosząc, że B.K. nie otrzymał odpisu tej decyzji, gdyż odebrała go osoba obca, pozostająca w bliskim związku ze S.K.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia [...] kwietnia 1999 r. poinformowało wnioskodawcę, że jego żądanie: stwierdzenie nieważności decyzji i żądanie uchylenia tego aktu wzajemnie się wykluczają. Wskazano również, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity: Dz. U. z 1995 r., Nr 57, poz. 299 ze zm.) do ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi), wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub zmiany decyzji. Zdaniem organu akt własności ziemi nie może być już kwestionowany i ustawodawca zakazał jakichkolwiek postępowań administracyjnych w sprawach uregulowanych powołaną powyżej ustawą z dnia 26 października 1971 r.
Po otrzymaniu pisma z [...] kwietnia 1999 r. K.K. złożył w dniu 27 maja 1999 r. do Sądu Rejonowego w Ś. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji (aktu własności ziemi) z dnia [...].
Postanowieniem z dnia 15 października 1999 r., sygn. akt III Ns 4700/99/11, Sąd Rejonowy w P. odrzucił wniosek z dnia [...] kwietnia 1999 r., na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 Kpc. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zgodnie z ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81 ze zm.) postępowanie w przedmiocie nadania aktów własności ziemi, toczące się dotąd przed organami administracyjnymi, zostały przekazane do właściwości sądów powszechnych, z tym, że badanie wymogów formalnych odwołania (w trakcie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu) należy do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. W tej sytuacji organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 29 czerwca 1978 r. jest Wójt Gminy D., jako następca prawny Naczelnika Gminy D.
Pismem z dnia 14 stycznia 2000 r., skierowanym do Wójta Gminy ., K.K. wniósł ponownie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...]., nr [...], Wójt Gminy D. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia powyższego odwołania od decyzji (aktu własności ziemi), nr [...], z dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wnioskodawcy podali, że B.K., który był stroną postępowania o uregulowanie własności ziemi nie otrzymał aktu nadania i dlatego nie mógł wnieść odwołania. Wójt Gminy ustalił, że B.K. otrzymał akt nadania ziemi, co potwierdza podpis osoby wspólnie z nim zamieszkującej, a więc wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny.
Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]., nr [...], uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie na podstawie art. 105 § 1 Kpa stwierdzając, że nie jest uprawnione do rozpoznania zażalenia, bo właściwy do rozpoznania zażalenia jest sąd powszechny.
Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w P., w sprawie II SA/Po 2248-2249/00, stwierdził nieważność powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2000 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 59 § 1 Kpa. Jednocześnie w uzasadnieniu orzeczenia Sąd podzielił pogląd Sądu Rejonowego w P., zawarty w postanowieniu z dnia 15 października 1999 r., że akt własności ziemi nie może być kwestionowany w postępowaniu administracyjnym. Sprawy bowiem z tego zakresu zostały, ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, przekazane do właściwości sądów cywilnych, przy czym właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji jest Sąd Okręgowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...],nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...], uznając, że wniosek K.K. o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek ten został złożony w dniu 14 stycznia 2000 r., a wnioskodawca o wydaniu aktu nadania ziemi dowiedział się w marcu 1999 r.
Wyrokiem z dnia 27 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w sprawie II SA/Po 1867-1868/02, uchylił powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...]., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Następnie postanowieniem z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy D. ponownie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji (aktu własności ziemi), nr [...], z dnia [...].
Na skutek wniesionego przez K.K. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia [...] nr [...], uchyliło powyższe postanowienie w całości i przywróciło spadkobiercom B.K., tj. M.K. i K.K. termin do wniesienia odwołania od decyzji (aktu własności ziemi) z dnia [...].
Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyznaczyło Wójtowi Gminy D. termin do dnia 9 marca 2006 r. do rozstrzygnięcia sprawy wniesionego odwołania od wspomnianej decyzji z dnia [...].
Pismem z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy D. przekazał odwołanie K.K. wraz z dokumentami, wnosząc o utrzymanie przedmiotowej decyzji w mocy.
Dnia [...] listopada 2006 r. [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu pierwszej instancji, po uprzednim wyczerpaniu trybu zażaleniowego określonego w art. 37 § 1 Kpa.
Odpowiadając na skargę, Wójt Gminy D. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podniósł, że w związku z przekazaniem odwołania skarżącego organowi odwoławczemu nie pozostaje mu nic innego, jak tylko czekanie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej kwestii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Przy badaniu skargi na bezczynność organów administracji państwowej kontrola sądu administracyjnego winna skupić się na sprawdzeniu, czy skarga jest dopuszczalna i czy istotnie zostały naruszone przepisy o terminach załatwienia skarg (zob. wyrok NSA z dnia 13 lutego 1998 r., sygn. akt I SAB 125/97, Lex nr 44544).
Sąd ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie wyczerpano tryb z art. 37 Kpa, bowiem skarżący wniósł do organu wyższego stopnia zażalenie na niezałatwienie w terminie przez Wójta Gminy D. sprawy wniesionego odwołania od decyzji z dnia [...], a następnie po upływie 30 dni od jego wniesienia, wobec braku rozstrzygnięcia jego zażalenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniósł skargę do tutejszego Sądu na bezczynność organu pierwszej instancji.
Nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy D. nie załatwił sprawy w ustawowym terminie określonym w przepisie art. 35 Kpa, choć dokonał czynności w terminie zakreślonym przez organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...], tj. w dniu [...]. Niemniej organ pierwszej instancji dokonał czynności przekazania odwołania skarżącego w sposób nieprawidłowy, sprzeczny z przepisami powołanej wcześniej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.
Treść zdania drugiego art. 8 § 2 tejże ustawy z dnia 26 marca 1982 r. stanowi, że do postępowania przed przekazaniem odwołania właściwemu sądowi, do terminu jego wniesienia, podstawy oraz formy stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten był rozumiany dotychczas w ten sposób, że w wypadku gdy do dnia wejścia w życie omawianej ustawy nie zostało rozpoznane i rozstrzygnięte odwołanie strony od decyzji organu administracyjnego pierwszej instancji, akta sprawy wraz z odwołaniem organ administracyjny przekazuje sądowi (por. m.in. uzasadnienia uchwały SN, sygn. akt III CZP 48/82, z dnia 28 listopada 1982 r. - OSNCP 1983, z. 4, poz. 50 oraz uchwały SN, sygn. akt III CZP 73/92, z dnia 30 czerwca 1992 r. - OSNCP 1992, z. 11, poz. 201).
W świetle przepisu art. 8 § 2 powyższej ustawy z dnia 26 marca 1982 r., w przypadku wniesienia odwołania od decyzji - aktu własności ziemi, akta sprawy organ administracyjny przekazuje sądowi, ale dopiero po stwierdzeniu, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie, to znaczy nadaje się do merytorycznego rozpoznania. Badanie wstępne, a więc uznanie, iż decyzja jest ostateczna w rozumieniu przepisu art. 16 Kpa ustawodawca pozostawił organowi administracyjnemu, a nie sądowi (por. uchwała SN z dnia 18 maja 1994 r., sygn. akt III CZP 69/94, OSNC z 1994 r., Nr 12, poz. 233).
Skoro ostatecznym postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przywróciło skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 29 czerwca 1978 r. - akt własności ziemi, to tym samym uznało, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione w terminie, co oznacza, że nadaje się do merytorycznego rozpoznania.
Po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) sąd jest związany decyzją administracyjną - aktem własności ziemi, jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracyjny za ostateczną, zgodnie z powołaną wcześniej uchwałą SN.
Zatem obowiązkiem Wójta Gminy D. było przekazanie akt sprawy wraz z odwołaniem skarżącego właściwemu Sądowi Okręgowemu, celem merytorycznego rozpoznania, co zostało jednoznacznie wskazane w postanowieniu Sądu Rejonowego w P. z dnia 15 października 1999 r. i zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ w P., w sprawie II SA/Po 2248-2249/00, w wyroku z dnia 4 kwietnia 2002 r.
Wprawdzie organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], przekazał odwołanie K.K., ale uczynił to niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 marca 1982 r. i wbrew jednoznacznemu stanowisku sądów zajętemu w przedmiotowej sprawie. Przekazanie bowiem odwołania organowi odwoławczemu, który nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, zamiast do właściwego sądu, było nie tylko oczywistym błędem Wójta Gminy D., ale w świetle dotychczasowego działania, również bezczynnością tego organu.
Wniesienie skargi na bezczynność jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SAB/Wa 24/05, Lex 190899).
Stąd też Sąd zobowiązał Wójta Gminy D. do przekazania odwołania skarżącego, w terminie 1 miesiąca od otrzymania niniejszego wyroku, do Sądu Okręgowego w P. jako właściwego do merytorycznego rozpoznania odwołania.
Biorąc powyższe pod uwagę należało podzielić zarzut skarżącego, iż przy załatwianiu sprawy w przedmiocie odwołania decyzji z dnia [...]. - aktu własności ziemi, Wójt Gminy D. pozostaje w bezczynności, skoro nie załatwił sprawy we właściwy sposób, bowiem w terminie ustawowo określonym nie przekazał właściwemu sądowi przedmiotowego odwołania skarżącego.
Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia, gdy w ustawowym terminie organ nie dokonał żadnych czynności, albo dokonał je w sposób nieprawidłowy, przy czym wina lub brak zawinienia organu są bez znaczenia, chodzi bowiem o obiektywne przekroczenie terminu ustawowego na załatwienie sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę - na podstawie art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.
/-/ M. Bejgerowska /-/ M. Górecka /-/ T.M. Geremek
D.W.d